Άγιος Στέφανος: H ομιλία του πριν το λιθοβολισμό (πρωτότυπο και μετάφραση) - Τί αποκομίζουμε από την δράση, την απολογία και το μαρτύριο του αγίου Στεφάνου;

Ο τόπος λιθοβολισμού του Αγίου Στεφάνου έξω από τα τείχη της Ιερουσαλήμ.

Η ιστορία του Αγίου Στεφάνου αναφέρεται στην Καινή Διαθήκη, στο βιβλίο Πράξεις των Αποστόλων, κεφ. 6-7 και εορτάζει κάθε 27η Δεκεμβρίου και η Ανακομιδή του Ιερού Λειψάνου του, 2 Αυγούστου.

Η ιστορία του Αγίου Στεφάνου

Εργασία Σοφία Ντρέκου - Αρθρογράφος

Περιεχόμενα / Ενότητες:

• Εισαγωγή
• Ολόκληρη η Ομιλία του Αγίου Στεφάνου

• Πρωτότυπο Κείμενο Το Κήρυγμα του Στεφάνου & Ερμηνευτική Απόδοση στις Πράξεις τών Αποστόλων Ζ’- κεφάλαιον 7 - (κεφάλαιο 6, στίχοι 8-15)

• Ο Λιθοβολισμός του Στεφάνου
• Τί αποκομίζουμε από την δράση, την απολογία και το μαρτύριο του αγίου Στεφάνου;
• Η Ανακομιδή των Λειψάνων Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου (2 Αυγούστου) - Ιστορικές πηγές

• Η πρωτογενής ιστορική πηγή 415 μ.Χ. της εύρεσης είναι η Επιστολή του Λουκιανού (Epistola Luciani ad omnem Ecclesiam), γραμμένη από τον ίδιο τον ιερέα στα ελληνικά και μεταφρασμένη στα λατινικά από τον πρεσβύτερο Άβιτο της Βράγης (Avitus of Braga, 5ος αιώνας μ.Χ.) λίγο μετά το γεγονός.

• Η Δράση: Υπηρεσία και Πνευματική Ταυτότητα

• Διακονία και Πίστη - Πρότυπο διακονίας

• Από την Απολογία του: Θάρρος και Αλήθεια

• Παρρησία και Αλήθεια - Ομολογία πίστης χωρίς φόβο

• Πνευματική κατάρτιση και Σοφία - Γνώση της ιστορίας

• Από το Μαρτύριο του: Η Νίκη επί του Θανάτου
• Αγάπη και Συγχώρεση των εχθρών

• Το όραμα της δόξας - Ελπίδα και Εμπιστοσύνη

• Η απαρχή των μαρτύρων - Πρότυπο Πρωτομάρτυρα

• Βιβλιογραφία και Σύγχρονη βιβλιογραφία

• (για την Εύρεση / Ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Στεφάνου και την Epistola Luciani)

Ο τόπος λιθοβολισμού του Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου έξω από τα τείχη 

της Ιερουσαλήμ. Grotto of the stoning of St. Stephen beneath the greek-orthodox

Church of St.Stephanus at the foot of the Mount of Olives in Jerusalem

Εισαγωγή

Ο άγιος Στέφανος (βλ. αφιέρωμα) Ο ελληνιστής Ιουδαίος διάκονος πού μαρτύρησε σε νεαρή ηλικία, πρώτο θύμα για τον Εσταυρωμένο Χριστό.

Ήρθε σε σύγκρουση με τους παραδοσιακούς Ιουδαίους επειδή κήρυττε Χριστόν Αναστάντα στις ελληνόφωνες συναγωγές των Ιεροσολύμων και με το ιερατείο των Σαδδουκαίων επειδή δίδασκε πώς ο Θεός δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς και ομολόγησε τον Ιησούν σαν Μεσσία (Υιόν Ανθρώπου), καθήμενον εκ δεξιών του Θεού.

Η άρνηση του Ναού του Σολομώντος ως αποκλειστικής κατοικίας του Θεού και η ομολογία του Μεσσία ως ομόθρονου και ίσου με τον Θεό των Πατέρων και αυστηρά Μόνον και Απλό Θεό Γιαχβέ, θεωρήθηκε βλασφημία από τους τυφλούς και φανατικούς σαδδουκαίους, οι οποίοι το πιθανότερον εθίχθησαν ως φαύλοι και υποκριτές, επειδή είχαν ως κέντρο λατρείας και εκμετάλλευσης τον Ναό, παρά για το δόγμα της αναστάσεως και την ομολογία του Ιησού ως Μεσσία και Θεού.

Ώστε εξέβαλλαν τον νεαρό Στέφανον από το συνέδριο, κλείνοντας τα αυτιά τους και σχίζοντας τα ρούχα τους με υποκριτική αγανάκτηση και τον λιθοβόλησαν την ιδια στιγμή πού αυτός προσεύχοταν για την άφεση τους (Κύριε μη στήσεις αυτούς τη αμαρτία ταύτη).

Χωρίς να αμνηστεύσουμε την αίρεση των φαρισαίων, οι οποίοι έπαιξαν ενεργό ρόλο στην καταδίκη και τον λιθοβολισμό του αγίου(εκεί στεκόταν και ο Σαούλ, επιδοκιμάζοντας την πράξη τους), ας σταθούμε στην κυρίαρχη ομάδα των Σαδδουκαίων.

Αν οι Σαδδουκαίοι αποτελούσαν το προοδευτικό και «ανοιχτόμυαλο» μέρος της θρησκείας των Ιουδαίων, μπορούμε εύκολα να συμπεράνουμε πώς στον Ιησού ως σημείον αντιλεγόμενον προσκρούουν όχι μόνο οι συντηρητικοί, οι προσκολλημένοι στις παραδόσεις και οι στενόμυαλοι, αλλά και αυτοί που επαγγέλλονται προοδευτισμό και καινά ριζοσπαστικά ήθη. Και αυτοί είναι ίσως οι χειρότεροι των υποκριτών.

• Διαβάστε και τον Βίο του Αγίου Στεφάνου

Ομιλία του Αγίου Στεφάνου

«...ἐλιθοβόλουν τὸν Στέφανον, ἐπικαλούμενον καὶ λέγοντα· Κύριε ᾿Ιησοῦ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου. Θεὶς δὲ τὰ γόνατα ἔκραξε φωνῇ μεγάλῃ· Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐκοιμήθη».

Σαν το πουλάκι έγειρε και εκοιμήθη, χωρίς κακία για τους φονιάδες.
Ποιος χριστιανός και άνθρωπος δεν συγκινείται από το παρακάτω κείμενο.

Πρωτότυπο Κείμενο - Πράξεις των Αποστόλων (κεφάλαιο 6, στίχοι 8-15)

«Ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις, Στέφανος πλήρης πίστεως καὶ δυνάμεως ἐποίει τέρατα καὶ σημεῖα μεγάλα ἐν τῷ λαῷ. Ἀνέστησαν δέ τινες τῶν ἐκ τῆς συναγωγῆς τῆς λεγομένης Λιβερτίνων καὶ Κυρηναίων καὶ Αλεξανδρέων καὶ τῶν ἀπὸ Κιλικίας καὶ Ασίας συζητοῦντες τῷ Στεφάνῳ, καὶ οὐκ ἴσχυον ἀντιστῆναι τῇ σοφίᾳ καὶ τῷ πνεύματι ᾧ ἐλάλει. Τότε ὑπέβαλον ἄνδρας λέγοντας ὅτι ἀκηκόαμεν αὐτοῦ λαλοῦντος ῥήματα βλάσφημα εἰς Μωϋσῆν καὶ τὸν Θεόν· συνεκίνησάν τε τὸν λαὸν καὶ τοὺς πρεσβυτέρους καὶ τοὺς γραμματεῖς, καὶ ἐπιστάντες συνήρπασαν αὐτὸν καὶ ἤγαγον εἰς τὸ συνέδριον, ἔστησάν τε μάρτυρας ψευδεῖς λέγοντας·

Ὁ ἄνθρωπος οὗτος οὐ παύεται ῥήματα βλάσφημα λαλῶν κατὰ τοῦ τόπου τοῦ ἁγίου καὶ τοῦ νόμου· ἀκηκόαμεν γὰρ αὐτοῦ λέγοντος ὅτι ᾿Ιησοῦς ὁ Ναζωραῖος οὗτος καταλύσει τὸν τόπον τοῦτον καὶ ἀλλάξει τὰ ἔθη ἃ παρέδωκεν ἡμῖν Μωϋσῆς. Καὶ ἀτενίσαντες εἰς αὐτὸν ἅπαντες οἱ καθεζόμενοι ἐν τῷ συνεδρίῳ εἶδον τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὡσεὶ πρόσωπον ἀγγέλου.

Ολόκληρη η Ομιλία του Αγίου Στεφάνου - Πρωτότυπο Κείμενο & Ερμηνευτική Απόδοση στις Πράξεις τών Αποστόλων Ζ’- κεφάλαιον 7

Πρωτότυπο Κείμενο

Ὁμιλία τοῦ Στεφάνου 1 Εἶπε δὲ ὁ ἀρχιερεύς· εἰ ἄρα ταῦτα οὕτως ἔχει; 2 ὁ δὲ ἔφη· ἄνδρες ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἀκούσατε. ὁ Θεὸς τῆς δόξης ὤφθη τῷ πατρὶ ἡμῶν ᾿Αβραὰμ ὄντι ἐν τῇ Μεσοποταμίᾳ, πρὶν ἢ κατοικῆσαι αὐτὸν ἐν Χαρράν, 3 καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· ἔξελθε ἐκ τῆς γῆς σου καὶ ἐκ τῆς συγγενείας σου, καὶ δεῦρο εἰς γῆν ἣν ἄν σοι δείξω. 4 τότε ἐξελθὼν ἐκ γῆς Χαλδαίων κατῴκησεν ἐν Χαρράν. κἀκεῖθεν μετὰ τὸ ἀποθανεῖν τὸν πατέρα αὐτοῦ μετῴκησεν αὐτὸν εἰς τὴν γῆν ταύτην εἰς ἣν ὑμεῖς νῦν κατοικεῖτε· 5 καὶ οὐκ ἔδωκεν αὐτῷ κληρονομίαν ἐν αὐτῇ οὐδὲ βῆμα ποδός, καὶ ἐπηγγείλατο δοῦναι αὐτῷ εἰς κατάσχεσιν αὐτὴν καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ μετ᾿ αὐτόν, οὐκ ὄντος αὐτῷ τέκνου. 6 ἐλάλησε δὲ οὕτως ὁ Θεός, ὅτι ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ πάροικον ἐν γῇ ἀλλοτρίᾳ, καὶ δουλώσουσιν αὐτὸ καὶ κακώσουσιν ἔτη τετρακόσια· 7 καὶ τὸ ἔθνος ᾧ ἐὰν δουλεύσωσι κρινῶ ἐγώ, εἶπεν ὁ Θεός· καὶ μετὰ ταῦτα ἐξελεύσονται καὶ λατρεύσουσί μοι ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ. 8 καὶ ἔδωκεν αὐτῷ διαθήκην περιτομῆς· καὶ οὕτως ἐγέννησε τὸν ᾿Ισαὰκ καὶ περιέτεμεν αὐτὸν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ, καὶ ὁ ᾿Ισαὰκ τὸν ᾿Ιακώβ, καὶ ὁ ᾿Ιακὼβ τοὺς δώδεκα πατριάρχας. 9 Καὶ οἱ πατριάρχαι ζηλώσαντες τὸν ᾿Ιωσὴφ ἀπέδοντο εἰς Αἴγυπτον. 10 καὶ ἦν ὁ Θεὸς μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἐξείλετο αὐτὸν ἐκ πασῶν τῶν θλίψεων αὐτοῦ, καὶ ἔδωκεν αὐτῷ χάριν καὶ σοφίαν ἐναντίον Φαραὼ βασιλέως Αἰγύπτου, καὶ κατέστησεν αὐτὸν ἡγούμενον ἐπ᾿ Αἴγυπτον καὶ ὅλον τὸν οἶκον αὐτοῦ. 11 ἦλθε δὲ λιμὸς ἐφ᾿ ὅλην τὴν γῆν Αἰγύπτου καὶ Χαναὰν καὶ θλῖψις μεγάλη, καὶ οὐχ εὕρισκον χορτάσματα οἱ πατέρες ἡμῶν. 12 ἀκούσας δὲ ᾿Ιακὼβ ὄντα σῖτα ἐν Αἰγύπτῳ ἐξαπέστειλε τοὺς πατέρας ἡμῶν πρῶτον· 13 καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ ἀνεγνωρίσθη ᾿Ιωσὴφ τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ, καὶ φανερὸν ἐγένετο τῷ Φαραὼ τὸ γένος τοῦ ᾿Ιωσήφ. 14 ἀποστείλας δὲ ᾿Ιωσὴφ μετεκαλέσατο τὸν πατέρα αὐτοῦ ᾿Ιακὼβ καὶ πᾶσαν τὴν συγγένειαν αὐτοῦ ἐν ψυχαῖς ἑβδομήκοντα πέντε. 15 κατέβη δὲ ᾿Ιακὼβ εἰς Αἴγυπτον καὶ ἐτελεύτησεν αὐτὸς καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν, 16 καὶ μετετέθησαν εἰς Συχὲμ καὶ ἐτέθησαν ἐν τῷ μνήματι ᾧ ὠνήσατο ᾿Αβραὰμ τιμῆς ἀργυρίου παρὰ τῶν υἱῶν ᾿Εμμόρ τοῦ Συχέμ. 17 Καθὼς δὲ ἤγγιζεν ὁ χρόνος τῆς ἐπαγγελίας ἣν ὤμοσεν ὁ Θεὸς τῷ ᾿Αβραάμ, ηὔξησεν ὁ λαὸς καὶ ἐπληθύνθη ἐν Αἰγύπτῳ, 18 ἄχρις οὗ ἀνέστη βασιλεὺς ἕτερος, ὃς οὐκ ᾔδει τὸν ᾿Ιωσήφ. 19 οὗτος κατασοφισάμενος τὸ γένος ἡμῶν ἐκάκωσε τοὺς πατέρας ἡμῶν τοῦ ποιεῖν ἔκθετα τὰ βρέφη αὐτῶν, εἰς τὸ μὴ ζωογονεῖσθαι· 20 ἐν ᾧ καιρῷ ἐγεννήθη Μωϋσῆς, καὶ ἦν ἀστεῖος τῷ Θεῷ· ὃς ἀνετράφη μῆνας τρεῖς ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ. 21 ἐκτεθέντα δὲ αὐτὸν ἀνείλετο αὐτὸν ἡ θυγάτηρ Φαραὼ καὶ ἀνεθρέψατο αὐτὸν ἑαυτῇ εἰς υἱόν. 22 καὶ ἐπαιδεύθη Μωϋσῆς πάσῃ σοφίᾳ Αἰγυπτίων, ἦν δὲ δυνατὸς ἐν λόγοις καὶ ἐν ἔργοις. 23 ῾Ως δὲ ἐπληροῦτο αὐτῷ τεσσαρακονταετὴς χρόνος, ἀνέβη εἰς τὴν καρδίαν αὐτοῦ ἐπισκέψασθαι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραήλ. 24 καὶ ἰδών τινα ἀδικούμενον ἠμύνατο, καὶ ἐποιήσατο ἐκδίκησιν τῷ καταπονουμένῳ πατάξας τὸν Αἰγύπτιον. 25 ἐνόμιζε δὲ συνιέναι τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ ὅτι ὁ Θεὸς διὰ χειρὸς αὐτοῦ δίδωσιν αὐτοῖς σωτηρίαν· οἱ δὲ οὐ συνῆκαν. 26 τῇ τε ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ ὤφθη αὐτοῖς μαχομένοις, καὶ συνήλασεν αὐτοὺς εἰς εἰρήνην εἰπών· ἄνδρες, ἀδελφοί ἐστε ὑμεῖς· ἵνα τί ἀδικεῖτε ἀλλήλους; 27 ὁ δὲ ἀδικῶν τὸν πλησίον ἀπώσατο αὐτὸν εἰπών· τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστὴν ἐφ᾿ ἡμῶν; 28 μὴ ἀνελεῖν με σὺ θέλεις ὃν τρόπον ἀνεῖλες χθὲς τὸν Αἰγύπτιον; 29 ἔφυγε δὲ Μωϋσῆς ἐν τῷ λόγῳ τούτῳ καὶ ἐγένετο πάροικος ἐν γῇ Μαδιάμ, οὗ ἐγέννησεν υἱοὺς δύο. 30 Καὶ πληρωθέντων ἐτῶν τεσσαράκοντα ὤφθη αὐτῷ ἐν τῇ ἐρήμῳ τοῦ ὄρους Σινᾶ ἄγγελος Κυρίου ἐν φλογὶ πυρὸς βάτου. 31 ὁ δὲ Μωϋσῆς ἰδὼν ἐθαύμαζε τὸ ὅραμα· προσερχομένου δὲ αὐτοῦ κατανοῆσαι ἐγένετο φωνὴ Κυρίου πρὸς αὐτόν· 32 ἐγὼ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων σου, ὁ Θεὸς ᾿Αβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ᾿Ισαὰκ καὶ ὁ Θεὸς ᾿Ιακώβ. ἔντρομος δὲ γενόμενος Μωϋσῆς οὐκ ἐτόλμα κατανοῆσαι. 33 εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ Κύριος· λῦσον τὸ ὑπόδημα τῶν ποδῶν σου. ὁ γὰρ τόπος ἐν ᾧ ἕστηκας γῆ ἁγία ἐστίν. 34 ἰδὼν εἶδον τὴν κάκωσιν τοῦ λαοῦ μου τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ τοῦ στεναγμοῦ αὐτῶν ἤκουσα, καὶ κατέβην ἐξελέσθαι αὐτούς· καὶ νῦν δεῦρο ἀποστελῶ σε εἰς Αἴγυπτον. 35 Τοῦτον τὸν Μωϋσῆν ὃν ἠρνήσαντο εἰπόντες· τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστήν; τοῦτον ὁ Θεὸς ἄρχοντα καὶ λυτρωτὴν ἀπέστειλεν ἐν χειρὶ ἀγγέλου τοῦ ὀφθέντος αὐτῷ ἐν τῇ βάτῳ. 36 οὗτος ἐξήγαγεν αὐτοὺς ποιήσας τέρατα καὶ σημεῖα ἐν γῇ Αἰγύπτῳ καὶ ἐν ᾿Ερυθρᾷ θαλάσσῃ καὶ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἔτη τεσσαράκοντα. 37 οὗτός ἐστιν ὁ Μωϋσῆς ὁ εἰπὼν τοῖς υἱοῖς ᾿Ισραήλ· προφήτην ὑμῖν ἀναστήσει Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὡς ἐμέ· αὐτοῦ ἀκούσεσθε. 38 οὗτός ἐστιν ὁ γενόμενος ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ἐν τῇ ἐρήμῳ μετὰ τοῦ ἀγγέλου τοῦ λαλοῦντος αὐτῷ ἐν τῷ ὄρει Σινᾶ καὶ τῶν πατέρων ἡμῶν, ὃς ἐδέξατο λόγια ζῶντα δοῦναι ἡμῖν. 39 ᾧ οὐκ ἠθέλησαν ὑπήκοοι γενέσθαι οἱ πατέρες ἡμῶν, ἀλλ᾿ ἀπώσαντο καὶ ἐστράφησαν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν εἰς Αἴγυπτον 40 εἰπόντες τῷ ᾿Ααρών· ποίησον ἡμῖν θεοὺς οἳ προπορεύσονται ἡμῶν· ὁ γὰρ Μωϋσῆς οὗτος ὃς ἐξήγαγεν ἡμᾶς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, οὐκ οἴδαμεν τί γέγονεν αὐτῷ. 41 καὶ ἐμοσχοποίησαν ἐν ταῖς ἡμέραις ἐκείναις καὶ ἀνήγαγον θυσίαν τῷ εἰδώλῳ, καὶ εὐφραίνοντο ἐν τοῖς ἔργοις τῶν χειρῶν αὐτῶν. 42 ἔστρεψε δὲ ὁ Θεὸς καὶ παρέδωκεν αὐτοὺς λατρεύειν τῇ στρατιᾷ τοῦ οὐρανοῦ, καθὼς γέγραπται ἐν βίβλῳ τῶν προφητῶν· μὴ σφάγια καὶ θυσίας προσηνέγκατέ μοι ἔτη τεσσαράκοντα ἐν τῇ ἐρήμῳ, οἶκος ᾿Ισραήλ; 43 καὶ ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μολὸχ καὶ τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ ὑμῶν Ρεμφάν, τοὺς τύπους οὓς ἐποιήσατε προσκυνεῖν αὐτοῖς· καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος. 44 ῾Η σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου ἦν τοῖς πατράσιν ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, καθὼς διετάξατο ὁ λαλῶν τῷ Μωϋσῇ ποιῆσαι αὐτὴν κατὰ τὸν τύπον ὃν ἑωράκει· 45 ἣν καὶ εἰσήγαγον διαδεξάμενοι οἱ πατέρες ἡμῶν μετὰ ᾿Ιησοῦ ἐν τῇ κατασχέσει τῶν ἐθνῶν ὧν ἔξωσεν ὁ Θεὸς ἀπὸ προσώπου τῶν πατέρων ἡμῶν, ἕως τῶν ἡμερῶν Δαυΐδ· 46 ὃς εὗρε χάριν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ ᾐτήσατο εὑρεῖν σκήνωμα τῷ Θεῷ ᾿Ιακώβ. 47 Σολομὼν δὲ ᾠκοδόμησεν αὐτῷ οἶκον. 48 ἀλλ᾿ οὐχ ὁ ὕψιστος ἐν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ, καθὼς ὁ προφήτης λέγει· 49 ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου· ποῖον οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι, λέγει Κύριος, ἢ τίς τόπος τῆς καταπαύσεώς μου; 50 οὐχὶ ἡ χείρ μου ἐποίησε ταῦτα πάντα; 51 Σκληροτράχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι τῇ καρδίᾳ καὶ τοῖς ὠσίν, ὑμεῖς ἀεὶ τῷ Πνεύματι τῷ ῾Αγίῳ ἀντιπίπτετε, ὡς οἱ πατέρες ὑμῶν καὶ ὑμεῖς. 52 τίνα τῶν προφητῶν οὐκ ἐδίωξαν οἱ πατέρες ὑμῶν; καὶ ἀπέκτειναν τοὺς προκαταγγείλαντας περὶ τῆς ἐλεύσεως τοῦ δικαίου, οὗ νῦν ὑμεῖς προδόται καὶ φονεῖς γεγένησθε· 53 οἵτινες ἐλάβετε τὸν νόμον εἰς διαταγὰς ἀγγέλων, καὶ οὐκ ἐφυλάξατε.	Το Κήρυγμα του Στεφάνου Ερμηνευτική Απόδοση 1 Είπε τότε ο αρχιερέας: «Άραγε έτσι έχουν αυτά;» 2 Εκείνος είπε: «Άντρες αδελφοί και πατέρες, ακούστε: Ο Θεός της δόξας φανερώθηκε στον πατέρα μας Αβραάμ, όταν ήταν στη Μεσοποταμία πριν αυτός να κατοικήσει στη Χαράν, 3 και είπε προς αυτόν: Έξελθε από τη γη σου και από τους συγγενείς σου, και έλα στη γη που θα σου δείξω. 4 Τότε εξήλθε από τη γη των Χαλδαίων και κατοίκησε στη Χαράν. Κι από εκεί, μετά το θάνατο του πατέρα του, αυτός μετοίκησε στη γη αυτή στην οποία εσείς τώρα κατοικείτε. 5 Και δεν του έδωσε κληρονομιά σ’ αυτήν ούτε βήμα ποδιού, αλλά υποσχέθηκε να τη δώσει προς κατάκτηση σ’ αυτόν και στους απογόνους του μετά από αυτόν, αν και αυτός δεν είχε παιδί. 6 Μίλησε λοιπόν έτσι ο Θεός: Οι απόγονοί του θα είναι πάροικοι σε γη ξένη και θα τους υποδουλώσουν και θα τους κακομεταχειριστούν τετρακόσια έτη. 7 Και το έθνος στο οποίο θα υπηρετήσουν ως δούλοι θα το κρίνω εγώ, ο Θεός είπε, και μετά από αυτά θα εξέλθουν και θα με λατρέψουν στον τόπο τούτο. 8 Και του έδωσε τη διαθήκη της περιτομής. Και έτσι γέννησε τον Ισαάκ και τον περιέταμε την ημέρα την όγδοη, και ο Ισαάκ τον Ιακώβ, και ο Ιακώβ τους δώδεκα πατριάρχες. 9 Και οι πατριάρχες, επειδή ζήλεψαν τον Ιωσήφ, τον απόδωσαν στην Αίγυπτο. Αλλά ήταν ο Θεός μαζί του 10 και τον ελευθέρωσε από όλες τις θλίψεις του και του έδωσε χάρη και σοφία απέναντι στο Φαραώ, το βασιλιά της Αιγύπτου, και τον κατάστησε ηγεμόνα πάνω στην Αίγυπτο και πάνω σε όλο τον οίκο του. 11 Ήρθε τότε λιμός σε όλη την Αίγυπτο και τη Χαναάν και θλίψη μεγάλη, και δεν έβρισκαν τροφές να χορτάσουν οι πατέρες μας. 12 Όταν άκουσε λοιπόν ο Ιακώβ πως υπήρχε σιτάρι στην Αίγυπτο, απέστειλε έξω τους πατέρες μας πρώτα. 13 Και τη δεύτερη φορά γνωρίστηκε ο Ιωσήφ στους αδελφούς του και έγινε φανερό στο Φαραώ το γένος του Ιωσήφ. 14 Απέστειλε τότε ο Ιωσήφ και κάλεσε κοντά του τον Ιακώβ τον πατέρα του και όλους τους συγγενείς του, εβδομήντα πέντε ψυχές. 15 Και κατέβηκε ο Ιακώβ στην Αίγυπτο και πέθανε αυτός και οι πατέρες μας, 16 και μετατέθηκαν στη Συχέμ και τέθηκαν στο μνήμα που αγόρασε ο Αβραάμ πληρώνοντας την τιμή με άργυρο από τους γιους του Εμμώρ στη Συχέμ. 17 Καθώς λοιπόν πλησίαζε ο χρόνος της υπόσχεσης που υποσχέθηκε ο Θεός στον Αβραάμ, αυξήθηκε ο λαός και πλήθυνε στην Αίγυπτο 18 μέχρις ότου σηκώθηκε άλλος βασιλιάς στην Αίγυπτο που δεν ήξερε τον Ιωσήφ. 19 Αυτός σοφίστηκε δόλια κατά του γένους μας και κακομεταχειρίστηκε τους πατέρες μας, για να αφήνουν τα βρέφη τους έκθετα, ώστε να μη διατηρούνται στη ζωή. 20 Κατ’ αυτόν τον καιρό γεννήθηκε ο Μωυσής και ήταν όμορφος για το Θεό. Αυτός ανατράφηκε τρεις μήνες στον οίκο του πατέρα του 21 και, όταν τον άφησαν έκθετο, τον ανάλαβε η θυγατέρα του Φαραώ και τον ανάθρεψε για τον εαυτό της σαν γιο. 22 Και εκπαιδεύτηκε ο Μωυσής σε όλη τη σοφία των Αιγυπτίων, και ήταν δυνατός στα λόγια και τα έργα του. 23 Και καθώς συμπληρωνόταν σ’ αυτόν το τεσσαρακοστό έτος του χρόνου της ηλικίας του, ανέβηκε στην καρδιά του να επισκεφτεί τους αδελφούς του, τους γιους Ισραήλ. 24 Και όταν είδε κάποιον να αδικείται, αμύνθηκε και έκανε εκδίκηση στον καταπονεμένο και χτύπησε θανάσιμα τον Αιγύπτιο. 25 Νόμιζε, λοιπόν, πως κατάλαβαν οι αδελφοί του ότι ο Θεός με το χέρι του θα δώσει σωτηρία σ’ αυτούς. εκείνοι δεν κατάλαβαν. 26 Και την επόμενη ημέρα φανερώθηκε σ’ αυτούς, ενώ μάχονταν, και προσπαθούσε να τους συμφιλιώσει προς ειρήνη και είπε: “Άντρες, είστε αδελφοί. γιατί αδικείτε ο ένας τον άλλο”; 27 Αλλά εκείνος που αδικούσε τον πλησίον του τον απώθησε και είπε: Ποιος σε κατάστησε άρχοντα και δικαστή πάνω μας; 28 Μήπως εσύ θέλεις να με σκοτώσεις με αυτόν τον τρόπο που σκότωσες χτες τον Αιγύπτιο; 29 Έφυγε τότε ο Μωυσής για το λόγο αυτόν και έγινε πάροικος στη γη Μαδιάμ όπου γέννησε δυο γιους. 30 Και αφού συμπληρώθηκαν σαράντα έτη, του φανερώθηκε μέσα στην έρημο του όρους Σινά άγγελος μέσα σε πύρινη φλόγα μιας βάτου. 31 Και ο Μωυσής, όταν το είδε, θαύμαζε το όραμα και, ενώ αυτός πλησίαζε, για να το παρατηρήσει καλά, έγινε φωνή Κυρίου: 32 Εγώ είμαι ο Θεός των πατέρων σου, ο Θεός του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ. Ο Μωυσής έγινε τότε έντρομος και δεν τολμούσε να παρατηρήσει. 33 Είπε τότε σ’ αυτόν ο Κύριος: “Λύσε το υπόδημα των ποδιών σου, γιατί ο τόπος πάνω στον οποίο έχεις σταθεί είναι γη άγια. 34 Είδα καλά την κακομεταχείριση του λαού μου που είναι στην Αίγυπτο και το στεναγμό τους τον άκουσα, και κατέβηκα να τους ελευθερώσω. Και τώρα έλα, θα σε αποστείλω στην Αίγυπτο”. 35 Αυτόν το Μωυσή, τον οποίο αρνήθηκαν και του είπαν: “Ποιος σε κατάστησε άρχοντα και δικαστή;”, αυτόν ο Θεός και άρχοντα και λυτρωτή έχει αποστείλει με τη βοήθεια του αγγέλου που του φανερώθηκε μέσα στη βάτο. 36 Αυτός τους εξήγαγε και έκανε τέρατα και σημεία στη γη της Αιγύπτου και στην Ερυθρά Θάλασσα και στην έρημο για σαράντα έτη. 37 Αυτός είναι ο Μωυσής που είπε στους γιους Ισραήλ: Προφήτη για σας θα ανεγείρει ο θεός από τους αδελφούς σας όπως εμένα. 38 Αυτός είναι που ήταν με την εκκλησία μέσα στην έρημο μαζί με τον άγγελο που του μιλούσε στο όρος Σινά και με τους πατέρες μας, ο οποίος δέχτηκε ζωντανά λόγια για να μας τα δώσει. 39 Σ’ αυτόν δε θέλησαν να γίνουν υπάκουοι οι πατέρες μας, αλλά τον απώθησαν και στράφηκαν με τις καρδιές τους στην Αίγυπτο 40 και είπαν στον Ααρών: Κάνε μας θεούς που θα μας προπορεύονται. Γιατί σ’ αυτόν το Μωυσή, ο οποίος μας εξήγαγε από τη γη της Αιγύπτου, δεν ξέρουμε τι του έγινε. 41 Και έκαναν μοσχάρι κατά τις ημέρες εκείνες και ύψωσαν θυσία προς το είδωλο, και ευφραίνονταν στα έργα των χεριών τους. 42 Στράφηκε τότε ο Θεός μακριά τους και τους παράδωσε στο να λατρεύουν τη στρατιά του ουρανού καθώς είναι γραμμένο στο βιβλίο των προφητών: Μήπως σφάγια και θυσίες μου προσφέρατε σαράντα έτη στη έρημο, οίκε του Ισραήλ; 43 Αλλά λάβατε πάνω σας τη σκηνή του Μολόχ και το άστρο του θεού σας Ραιφάν, τις γλυπτές εικόνες που κάνατε, για να τις προσκυνάτε. Και θα σας μετοικίσω πέρα από τη Βαβυλώνα. 44 Η Σκηνή του Μαρτυρίου ήταν με τους πατέρες μας στην έρημο, καθώς διέταξε αυτός που μιλούσε στο Μωυσή να την κάνει σύμφωνα με το πρότυπο που είχε δει. 45 Αυτήν και εισήγαγαν στη χώρα οι πατέρες μας που διαδέχτηκαν τους προηγούμενους μαζί με τον Ιησού του Ναυή κατά την κατάκτηση των εθνών, τα οποία έδιωξε ο Θεός μακριά από την παρουσία των πατέρων μας, και παρέμεινε η Σκηνή ως τις ημέρες του Δαβίδ. 46 Αυτός βρήκε χάρη μπροστά στο Θεό και ζήτησε να βρει κατοικία για τον οίκο του Ιακώβ. 47 Ο Σολομών, όμως, οικοδόμησε σ’ Αυτόν οίκο. 48 Αλλά ο Ύψιστος δεν κατοικεί σε χειροποίητους ναούς, καθώς ο προφήτης λέει: 49 Ο ουρανός είναι θρόνος μου και η γη υποπόδιο των ποδιών μου. Ποιον οίκο θα μου οικοδομήσετε, λέει ο Κύριος, ή ποιος είναι τόπος της ανάπαυσής μου; 50 Το χέρι μου δεν έκανε όλα αυτά; 51 Σκληροτράχηλοι και απερίτμητοι στις καρδιές και στα αυτιά, εσείς πάντοτε αντιτάσσεστε στο Πνεύμα το Άγιο, όπως οι πατέρες σας έτσι κι εσείς. 52 Ποιον από τους προφήτες δεν καταδίωξαν οι πατέρες σας; Και σκότωσαν αυτούς που προανάγγειλαν την έλευση του Δικαίου, του οποίου τώρα εσείς γίνατε προδότες και φονιάδες, 53 οι οποίοι λάβατε το νόμο μέσω διαταγών αγγέλων, αλλά δεν τον φυλάξατε».
🛑 Ο Λιθοβολισμός του Στεφάνου
54 Ακούοντες δὲ ταῦτα διεπρίοντο ταῖς καρδίαις αὐτῶν καὶ ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας ἐπ᾿ αὐτόν. 55 ὑπάρχων δὲ πλήρης Πνεύματος ῾Αγίου, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανὸν εἶδε δόξαν Θεοῦ καὶ ᾿Ιησοῦν ἑστῶτα ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ, 56 καὶ εἶπεν· ἰδοὺ θεωρῶ τοὺς οὐρανοὺς ἀνεῳγμένους καὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ ἑστῶτα. 57 κράξαντες δὲ φωνῇ μεγάλῃ συνέσχον τὰ ὦτα αὐτῶν καὶ ὥρμησαν ὁμοθυμαδὸν ἐπ᾿ αὐτόν, 58 καὶ ἐκβαλόντες ἔξω τῆς πόλεως ἐλιθοβόλουν. καὶ οἱ μάρτυρες ἀπέθεντο τὰ ἱμάτια αὐτῶν παρὰ τοὺς πόδας νεανίου καλουμένου Σαύλου, 59 καὶ ἐλιθοβόλουν τὸν Στέφανον, ἐπικαλούμενον καὶ λέγοντα· Κύριε ᾿Ιησοῦ, δέξαι τὸ πνεῦμά μου. 60 θεὶς δὲ τὰ γόνατα ἔκραξε φωνῇ μεγάλῃ· Κύριε, μὴ στήσῃς αὐτοῖς τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐκοιμήθη. Σαῦλος δὲ ἦν συνευδοκῶν τῇ ἀναιρέσει αὐτοῦ.	54 Ακούγοντας λοιπόν αυτά κατακόβονταν στις καρδιές τους από αγανάκτηση και έτριζαν τα δόντια τους εναντίον του. 55 Αλλά αυτός, όντας πλήρης Πνεύματος Αγίου, ατένισε στον ουρανό και είδε τη δόξα του Θεού και τον Ιησού να έχει σταθεί από τα δεξιά του Θεού 56 και είπε: «Ιδού, βλέπω τους ουρανούς διανοιγμένους και τον Υιό του ανθρώπου να έχει σταθεί από τα δεξιά του Θεού». 57 Εκείνοι τότε έκραξαν με φωνή μεγάλη, βούλωσαν τα αυτιά τους και όρμησαν ομόψυχα εναντίον του 58 και, αφού τον έβγαλαν έξω από την πόλη, τον λιθοβολούσαν. Και οι μάρτυρες απόθεσαν τα ρούχα τους δίπλα στα πόδια ενός νεαρού που τον καλούσαν Σαύλο, 59 και λιθοβολούσαν το Στέφανο που επικαλούνταν και έλεγε: «Κύριε Ιησού, δέξου το πνεύμα μου». 60 Και αφού έπεσε στα γόνατα, φώναξε με φωνή μεγάλη: «Κύριε, μην καταλογίσεις σ’ αυτούς αυτήν την αμαρτία». Και αφού είπε αυτό, κοιμήθηκε. Και ο Σαύλος ευαρεστούνταν συμφωνώντας στη θανάτωσή του.

Τί αποκομίζουμε από την δράση, την απολογία και το μαρτύριο του αγίου Στεφάνου;

Ο Στέφανος ήταν ένας από τους επτά διακόνους που επιλέχθηκαν από τους Αποστόλους. Κατηγορήθηκε από τους Ιουδαίους για βλασφημία του Μωυσή και του Θεού. Στην απολογία του, υποστήριξε ότι ο Ιησούς Χριστός ήταν ο Μεσσίας, γεγονός που εξόργισε τους ακροατές του. Ως αποτέλεσμα, βγήκε έξω από την Ιερουσαλήμ και λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου, όπως περιγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων.

Από τη δράση, την απολογία και το μαρτύριο του Αγίου Στεφάνου, του Πρωτομάρτυρα και Αρχιδιακόνου, αποκομίζουμε διαχρονικά πνευματικά διδάγματα που αφορούν την πίστη, την υπηρεσία και τη συγχώρεση.

Αποκομίζουμε το πρότυπο της ακλόνητης πίστης στον Χριστό, της γενναιότητας στην υπεράσπιση της αλήθειας, της αγάπης ακόμα και προς τους εχθρούς, της διακονίας της Εκκλησίας και της ελπίδας στην αιώνια ζωή, έχοντας ως κορυφαία σημεία την αφοσίωση στο Ευαγγέλιο, την παρρησία στην απολογία, και την προσευχή «Κύριε Ιησού, δέξου το πνεύμα μου» και «Κύριε, μη στήσεις αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην» κατά τον λιθοβολισμό του.

Η Ανακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Πρωτομάρτυρος Στεφάνου (2 Αυγούστου) - Ιστορικές πηγές

Τοιχογραφία: Ο λιθοβολισμός του Αγίου Στεφάνου (χρονολογείται 

το έτος 1884 μΧ, και πλησίον).  Από τον Ναό του Αγίου Χαραλάμπους στην 

Πρέβεζα, φέρεται να έγινε το έτος 1715 και η αποπεράτωσή του το έτος 1717.

Το 415 μ.Χ. ο ιερέας Λουκιανός από το χωριό Καφαργαμαλά (Kafargamala, σημερινό Μπέιτ Τζιμάλ [Beit Jimal] κοντά στην Ιερουσαλήμ), είδε τρεις φορές σε όραμα τον Γαμαλιήλ τον Πρεσβύτερο (τον νομοδιδάσκαλο, μέλος του Μεγάλου Συνεδρίου και δάσκαλος του Αποστόλου Παύλου), σύμφωνα με την πρωτογενή ιστορική πηγή, την Επιστολή του Λουκιανού (Epistola Luciani ή Revelatio Sancti Stephani, γραμμένη το 415/416). Ο Γαμαλιήλ Α΄ του αποκάλυψε ότι στον τάφο του βρίσκονταν:

• ο ίδιος ο Γαμαλιήλ,
• ο γιος του Άβιβος (Abibas),
• ο Νικόδημος,
• και ο Άγιος Στέφανος ο Πρωτομάρτυς.

Στον ίδιο χώρο βρέθηκαν τα λείψανα του Αγίου Στεφάνου, του ίδιου του Γαμαλιήλ, του γιου του Αβίβου και του Νικοδήμου.

Σε ορισμένες εκδοχές της αφήγησης εμφανίζεται και ο ίδιος ο Άγιος Στέφανος, αλλά η κύρια αποκάλυψη της τοποθεσίας γίνεται από τον Γαμαλιήλ. Οι μεταγενέστεροι ελληνικοί συναξαριστές συχνά απλοποιούν την αφήγηση και λένε ότι «φανερώθηκε ο Άγιος Στέφανος», παραλείποντας τον κεντρικό ρόλο του Γαμαλιήλ.

Ο Λουκιανός ενημέρωσε τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Ιωάννη Β΄ (περ. 356 - 10 Ιανουαρίου 417, ήταν αρχικά μοναχός και διαδέχτηκε τον Κύριλλο το 387), ο οποίος μετέβη στον τόπο, ανέσκαψε και βρήκε τα λείψανα. Κατά την εύρεση έγινε σεισμός και πλημμύρισε ευωδία τον χώρο, ενώ ακούστηκαν αγγελικές φωνές.

Τα λείψανα μεταφέρθηκαν πανηγυρικά στον ναό της Αγίας Σιών στην Ιερουσαλήμ στις 26 Δεκεμβρίου του 415.

Ο Λουκιανός κατέγραψε τα γεγονότα αυτά στο έργο του «Επιστολή προς πάσας τας Εκκλησίας περί της ευρέσεως των λειψάνων του αγίου Στεφάνου» (Revelatio sancti Stephani).

Η ανακάλυψη αυτή αποτέλεσε τεράστιο θρησκευτικό γεγονός για την Παλαιστίνη και τη χριστιανική Ανατολή εκείνης της περιόδου.

Η πρωτογενής ιστορική πηγή της εύρεσης είναι η Επιστολή του Λουκιανού (Epistola Luciani ad omnem Ecclesiam), γραμμένη από τον ίδιο τον ιερέα στα ελληνικά και μεταφρασμένη στα λατινικά από τον πρεσβύτερο Άβιτο της Βράγης (Avitus of Braga, 5ος αιώνας μ.Χ.) λίγο μετά το γεγονός. Συνέταξε μια λατινική επιστολή και μετάφραση γύρω στο 415-416 μ.Χ. προς τον επίσκοπο Παλχόνιο (Palchonius), συνοδεύοντας τα λείψανα του πρωτομάρτυρα Στεφάνου. Το έργο του αποτέλεσε τη βασική πηγή διάδοσης των λειψάνων του Αγίου Στεφάνου στη Δυτική Εκκλησία, μέσω του φίλου του Παύλου Ορόσιου, Ρωμαίου ιερέα, ιστορικού και θεολόγου του 5ου αιώνα μ.Χ.

Σημείωση

Ο Γαμαλιήλ ο Πρεσβύτερος ή Ραββί (Ραμπάμ) Γαμαλιήλ Α΄ μέλος του Μεγάλου Συνεδρίου (Σανχεντρίν) της Ιερουσαλήμ του 1ου αιώνα μ.Χ. Έδρασε γύρω στο 30 - 40 μ.Χ. Υπήρξε δάσκαλος του αποστόλου Παύλου. Ήταν εκείνος που, όταν αγανακτισμένοι Ιουδαίοι θρησκευτικοί ηγέτες έφεραν τους Αποστόλους στο Συνέδριο για να δικαστούν με την κατηγορία ότι κήρυτταν μέσα στον Ναό, επενέβη και συνέστησε την προσεκτική μεταχείριση των Αποστόλων και συντέλεσε ώστε να αφεθούν ελεύθεροι. (Πράξεις 5:22-40)

1. Η Δράση: Υπηρεσία και Πνευματική Ταυτότητα

Διακονία και Πίστη - Πρότυπο διακονίας

Ως ένας από τους πρώτους διακόνους, διδάσκει ότι η φιλανθρωπία και η μέριμνα για τους απόρους (όπως οι χήρες της εποχής) είναι αναπόσπαστο κομμάτι της χριστιανικής ζωής. Έδειξε αφοσίωση στην υπηρεσία της Εκκλησίας και στην φροντίδα των φτωχών, αλλά και σθεναρή πίστη στον Χριστό, που τον οδήγησε και στην ιερατική διακονία.

2. Από την Απολογία του: Θάρρος και Αλήθεια

Παρρησία και Αλήθεια - Ομολογία πίστης χωρίς φόβο:

Η Εκκλησία καταδιώχτηκε από συντηρητικούς και προοδευτικούς ανθρώπους αδιάκριτα, όπως αυτό φαίνεται στο παράδειγμα των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων.

Ενώπιον του Συνεδρίου, ο Στέφανος δεν υπερασπίστηκε τον εαυτό του για να σωθεί, αλλά χρησιμοποίησε την ευκαιρία για να κηρύξει την αλήθεια του Ευαγγελίου. Με θάρρος και ευγλωττία τον Χριστό, κατηγορώντας τους Ιουδαίους για την άρνησή τους στους προφήτες.

Η Εκκλησία έχει παρελθόν στους προφήτες, τους νομοθέτες και τους δικαίους και ζει μέσα από την αλληλοδιακονία, την αληθινή λατρεία και την πίστη στην Ανάσταση στα συγκεκριμένα βαπτισμένα μέλη της.

Η Εκκλησία έσπασε τον κλοιό του ιουδαϊσμού και μεταλαμπαδεύτηκε στους ελληνόφωνους ιουδαίους και από αυτούς στα έθνη. Δεν έχει φυλετική, τοπική και θρησκευτική ταυτότητα και ο Θεός της είναι ο πνευματικός Πατέρας κάθε ανθρώπου που θα πιστέψει σε Αυτόν.

Πνευματική κατάρτιση και Σοφία - Γνώση της ιστορίας:

Η απολογία του είναι γεμάτη από την κατανόηση της Γραφής, επιχειρηματολογώντας υπέρ της θεότητας του Χριστού με σαφήνεια, δείχνοντας τη σημασία της γνώσης της ιερής ιστορίας, την οποία χρησιμοποίησε για να αναδείξει τη διαχρονική αντίσταση των ανθρώπων στο Άγιο Πνεύμα. Παρά το κοινωνικό του έργο, ήταν «πλήρης πίστεως και Πνεύματος Αγίου», αποδεικνύοντας ότι η δράση πρέπει να πηγάζει από βαθιά εσωτερική σχέση με τον Θεό.

3. Από το Μαρτύριο του: Η Νίκη επί του Θανάτου
Αγάπη και Συγχώρεση των εχθρών:

Παρά τον βίαιο λιθοβολισμό, προσευχήθηκε για τους διώκτες του, διδάσκοντας την υπέρβαση του μίσους με την αγάπη. Ακολουθώντας το παράδειγμα του Χριστού, ο Στέφανος προσευχήθηκε για τους διώκτες του την ώρα που τον λιθοβολούσαν («Κύριε, μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην»). Αυτό αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της υπερφυσικής αγάπης.

Ο κόσμος βρίσκεται σε νηπιακή άγνοια και δαιμονική αμάθεια. Η Εκκλησία στο μίσος του κόσμου αντιπροσφέρει το αίμα της συγχωρητικότητας και την σοφία της απόλυτης αγάπης.

Οι πραγματικοί χριστιανοί πάσχουν για την αλήθεια, αγαπούν σε απόλυτο βαθμό τον Χριστό και δεν διστάζουν να Τον ομολογήσουν ενώπιον αρχών και εξουσιών.

Το όραμα της δόξας - Ελπίδα και Εμπιστοσύνη:

Παρέδωσε το πνεύμα του με την φράση «Κύριε Ιησού, δέξου το πνεύμα μου», δείχνοντας απόλυτη εμπιστοσύνη στον Θεό και την προσδοκία της αιώνιας ζωής. Η θέα του Ιησού «εστώτα εκ δεξιών του Θεού» δείχνει ότι ο πιστός δεν είναι ποτέ μόνος στις δοκιμασίες του. Ο Χριστός στέκεται δίπλα στον μάρτυρα, προσφέροντας ειρήνη και βεβαιότητα για την αιώνια ζωή.

Η απαρχή των μαρτύρων - Πρότυπο Πρωτομάρτυρα:

Ο θάνατός του σφραγίζει την πρώτη μαρτυρία για τον Χριστό (Πρωτομάρτυρας) και αποτελεί διαχρονικό πρότυπο για όλους τους πιστούς, όπως φάνηκε και στην μεταστροφή του Σαύλου (Απόστολου Παύλου) που παρακολούθησε την εκτέλεσή του. Το μαρτύριό του σφράγισε την ιστορία της Εκκλησίας, θυμίζοντας ότι ο θάνατος για τον Χριστό δεν είναι ήττα, αλλά είσοδος στη δόξα του Θεού.

Ο Χριστός είναι ο Θεός και Αιώνιος Βασιλιάς. Είναι από πριν Νικητής και δίνει την Νίκη σε όσους τον εμπιστευτούν όσο άσημοι ή περιφρονημένοι είναι αυτοί.

Ευαγγελισμός: Η δράση του είχε στόχο την διάδοση του Ευαγγελίου και την μαρτυρία για τον Χριστό, παρά τους διωγμούς.

Η Εκκλησία άρχισε την επί γης παρουσία και τον αγώνα της με το αίμα των παιδιών της, που αρχίζει να ρέει στον Γολγοθά. Ήρθε σε έναν κόσμο δαιμονισμού, θρησκοληψίας και αθεΐας για να κηρύξει την Ανάσταση ενός εσταυρωμένου και σύρθηκε στα δικαστήρια και τις αρένες. Ο δρόμος του χριστιανού είναι πάντα μαρτυρικός.

Συνοπτικά, ο Άγιος Στέφανος μας καλεί να ζούμε με ταπεινή υπηρεσία, να μιλάμε με θάρρος για την αλήθεια και να αντιμετωπίζουμε κάθε εχθρότητα με αγάπη και συγχώρεση.

✍🏻 Σοφία Ντρέκου

Βιβλιογραφία:

• Απόσπασμα από: «Άγιος Στέφανος ο Πρωτομάρτυρας και Το μαρτύριο του»
• Τό ἀρχαῖο κείμενο εἶναι ἀπό τήν Καινή Διαθήκη τῆς Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος. Η μετάφραση από την «Α' Μεταγλώττιση της Καινής Διαθήκης» Σπύρου Κίμ. Καραλή, A' έκδοση 1991.
• Στέφανος Γ. Λιόλιος, Ο πρωτομάρτυρας Στέφανος ως διαχρονικό αγιολογικό πρότυπο, Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, 2019 στο ΙΚΕΕ/ΑΠΘ – περιέχει εκτενές ενότητες για την εύρεση και τη μετακομιδή των λειψάνων.

(για την Εύρεση / Ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Στεφάνου και την Epistola Luciani)

• Hugo Méndez, The Cult of Stephen in Jerusalem: Inventing a Patron Martyr, Oxford University Press, 2022. (Η πιο πρόσφατη και σημαντική μονογραφία. Εξετάζει αναλυτικά την εύρεση του 415 και τον ρόλο του επισκόπου Ιωάννη Ιεροσολύμων.)
• Damien Labadie, L’invention du protomartyr Étienne. Sainteté, pouvoir et controverse dans l’Antiquité (Ier-VIe s.), Brepols, 2021. (Πολύ εμπεριστατωμένη μελέτη ολόκληρου του φακέλου του Αγίου Στεφάνου, με ιδιαίτερη έμφαση στην Révélation de Lucien.)
• Robert Wiśniewski, The Beginnings of the Cult of Relics, Oxford University Press, 2019. (Τοποθετεί την εύρεση των λειψάνων του Στεφάνου μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της ανάπτυξης της λατρείας των λειψάνων.)
• Estelle Cronnier, Les inventions de reliques dans l’Empire romain d’Orient (IVe-VIe s.), Brepols, 2015. (Συστηματική μελέτη όλων των «ευρέσεων» λειψάνων της Ανατολής, με εκτενή αναφορά στην περίπτωση του Στεφάνου.)
• François Bovon, “The Dossier on Stephen, the First Martyr”, Harvard Theological Review 96 (2003), σσ. 279–315. (Κλασική πλέον επισκόπηση ολόκληρου του αγιολογικού φακέλου του Πρωτομάρτυρα.)

Κριτική έκδοση της πηγής

S. Vanderlinden, “Revelatio Sancti Stephani (BHL 7850-6)”, Revue des Études Byzantines 4 (1946), σσ. 178–217. (Η πρότυπη κριτική έκδοση των δύο λατινικών παραδόσεων της Επιστολής του Λουκιανού. Παραμένει η βασική έκδοση μέχρι σήμερα.)

Πηγή: www.sophia-ntrekou.gr | Αέναη επΑνάσταση

Διαβάστε Επίσης:

• Άγιος Στέφανος ο Πρωτομάρτυρας και Το μαρτύριο του