Ναι μεν ο Ρωμηός έχει απόλυτον πεποίθησιν εις τήν Ρωμηοσύνην του, αλλά ούτε φανατικός ούτε μισαλλόδοξος είναι καί ούτε έχει καμμίαν ξενοφοβίαν. Αντιθέτως αγαπά τούς ξένους ουχί όμως αφελώς.
Τούτο διότι γνωρίζει ότι ο Θεός αγαπά όλους τούς ανθρώπους καί όλας τάς φυλάς καί όλα τά έθνη χωρίς διάκρισιν καί χωρίς προτίμησιν. Ο Ρωμηός γνωρίζει ότι η Ρωμηοσύνη του κατέχει τήν αλήθειαν καί είναι η υψίστη μορφή τών πολιτισμών.
Αλλά κατανοεί άριστα τό γεγονός ότι ο Θεός αγαπά τόν Ρωμηόν, όχι όμως περισσότερον από τούς άλλους. Ο Θεός αγαπά τόν κάτοχον τής αληθείας αλλ' εξ ίσου αγαπά τόν κήρυκα τού ψεύδους. Αγαπά τόν άγιον, αλλ' αγαπά εξ ίσου ακόμη καί τόν διάβολον.
Διά τούτο η Ρωμηοσύνη είναι αυτοπεποίθησις, ταπεινοφροσύνη καί φιλότιμον καί όχι κίβδηλος αυτοπεποίθησις, ιταμότης καί εγωισμός. Ο ηρωϊσμός τής Ρωμηοσύνης είναι αληθής καί διαρκής κατάστασις τού πνεύματος καί όχι αγριότης, βαρβαρότης καί αρπακτικότης.
- Οι μεγαλύτεροι ήρωες τής Ρωμηοσύνης συγκαταλέγονται μεταξύ των αγίων.
...Η Ρωμηοσύνη δέν αποδεικνύεται. Περιγράφεται. Δεν χρειάζεται απολογητάς. Είναι απλώς αυτό πού είναι. Τό δέχεται κανείς ή τό απορρίπτει...
Καί σήμερον άλλοι παραμένουν Ρωμηοί, άλλοι όμως αμερικανεύουν, ρωσεύουν, φραντσεύουν, αγγλεύουν, δηλαδή γραικεύουν.
π. Ιωάννου Ρωμανίδη, Ρωμηοσύνη. Εφημερίδας «Εκκλησιαστική Παρέμβαση» της Ι.Μ.Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου
🔴 Πραγματικά Ρωμηοί
Φαίνεται καθαρά πώς το 1901 υπήρχε ακόμη οξεία αντίθεση μεταξύ εκείνων που υποστήριζαν την εκρίζωση της Ρωμηοσύνης, και εκείνων που αγωνίζονταν όπως ο Παλαμάς, να διατηρήσουν την χρήση του Ρωμηός και Ρωμηοσύνη τουλάχιστον στην δημοτική γλώσσα.
Ο Παλαμάς παρουσιάζει και άλλα παραδείγματα ονομάτων με διπλή σημασία, καλή και όχι τόσο καλή, ανάλογα με την περίσταση όπου χρησιμοποιούνται - Μωραΐτης, Αρβανίτης, Καραϊσκάκης, κλέφτης, Εβραίος και το Γραικός των Φραντσέζων, που μπορεί να είναι οι ένδοξοι Περικλής, Μάρκος Μπότσαρης, Κανάρης, «αλλά και κάθε αλιτήριος».
Ανάλογη, λογική, συνεχίζει ο Παλαμάς, ακολουθούμε και στο μεταχείρισμα των όρων Ρωμηός και Ρωμηοσύνη. Η μόνη διαφορά είναι πώς και τα δύο τούτα λόγια, επειδή δε μας έρχονται, ίσα ολόισα, από την εποχή του Περικλή, παραμερίστηκαν αγάλια, αγάλια, από την επίσημη γλώσσα, καθώς κι' όλα τα λόγια τα δυσκολομέτρητα της ζωής και της αλήθειας. Έλληνες, για να ρίχνουμε στάχτη στα μάτια του κόσμου, πραγματικά, Ρωμηοί.
Το όνομα (Ρωμηός) κάθε άλλο είναι παρά ντροπή. Αν δεν το περιζώνει αγριελιάς στεφάνι από την Ολυμπία, το ανυψώνει στέμμα ακάνθινο μαρτυρικό και θυμάρι μοσκοβολά και μπαρούτη. Δείχνει ίσα ίσα τη ζωή και την πραγματικότητα της λέξης το ότι αυτή μας ήρθε πρόχειρα στην ειλικρινή μας και στην πιο φωτεινή μας ψυχική κατάσταση - στη συνείδηση του ξεπεσμού μας - για να διαλαλήσουμε τον ξεπεσμό αυτό, πιο πολύ από το γιορτιάτικο και από το δυσκίνητο τ' όνομα Έλλην, ακόμη και από το όνομα Έλληνας, που είναι κάπως πιο δυσκολορρίζωτο από το Ρωμηός, και κρατούσε ως τα χτες ακόμη την αρχαία ειδωλολατρική σημασία. «Η μάννα τ' ήταν Χριστιανή κι ο κύρης τ' ήταν Έλλη(ν)», λέει ο Κυπριώτης ποιητής, και σημαίνει κι ως την ώρ' ακόμη, για τον πολύ λαό, τον αντρειωμένο, το γίγαντα.
Σημείωση Σοφία Ντρέκου:
Υπάρχουν και οι στίχοι που αναφέρονται στον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, τον τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου, και προέρχονται από το εμβληματικό τραγούδι «Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς». Το τραγούδι κυκλοφόρησε το 1971 στον δίσκο «Μικρά Ασία», σε μουσική του Απόστολου Καλδάρα και στίχους του Πυθαγόρα.
Οι συγκεκριμένοι στίχοι περιγράφουν την καταγωγή του:
«Η μάνα του ήταν Χριστιανή»: Αναφορά στην Ελένη Δραγάση, η οποία ήταν Σέρβα πριγκίπισσα.
«Κι ο κύρης του ήταν Έλλην»: Αναφορά στον αυτοκράτορα Μανουήλ Β' Παλαιολόγο.
Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση και δημοτικά τραγούδια που καταγράφονται, η φράση συμπληρώνεται ως εξής:
«Η μάνα του ήταν Χριστιανή κι ο κύρης του ήταν Έλλην (ή Ελληνικός / Έλληνας)».
Γενικά αυτός ο στίχος αναφέρεται σε παραλλαγές που υπογραμμίζουν τη διάκριση μεταξύ «Χριστιανού» (θρήσκευμα) και «Έλληνα» (παλαιότερη σημασία, συχνά συνδεδεμένη με τον αρχαίο κόσμο ή τον αδάμαστο χαρακτήρα) στη λαϊκή συνείδηση.
Ο καθηγητής Φάνης Κακριδής αναφέρει 85 διηγήσεις/φράσεις από διάφορα μέρη της Ελλάδας όπου ο όρος «Έλλην» επιβιώνει στη λαϊκή παράδοση.
Ο στίχος χρησιμοποιείται για να δείξει τη διάκριση μεταξύ της χριστιανικής θρησκείας (μάνα) και της «ελληνικής» (συχνά με την έννοια του ειδωλολάτρη ή του αρχαίου) καταγωγής (κύρης) στην ελληνική παράδοση.
Απόσπασμα από διάλεξη του π. Ιωάννου Ρωμανίδη στο Μεσολόγγι.
🔴 Η Ρωμανία Νικά
H Ρωμηοσύνη δεν αποδεικνύεται. Περιγράφεται. Δεν χρειάζεται απολογητάς. Είναι απλώς αυτό που είναι. Το δέχεται κανείς ή το απορρίπτει. Διά τούτο τα παιδιά των Ρωμηών ή παρέμενον πιστοί και σκληροί Ρωμηοί ή εφράγκευον και ετούρκευον».
(...) Η Φραγκοκρατία και η Τουρκοκρατία ήσαν υποδούλωσις του σώματος. (...) Ο Γραικισμός και Νεογραικισμός είναι υποδούλωσις του πνεύματος.
(…) Με Γραικισμό και Νεογραικισμό εννοούμε όχι τον Νεοελληνισμό, αλλά μόνο το μη ρωμαίϊκο μέρος του Νεοελληνισμού.
(...) Οι Ρωμηοί της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας είναι όσοι δεν ακολούθησαν το παράδειγμα εκείνων που εφράγκευσαν και ετούρκευσαν.
Το γραικεύω είναι σχεδόν ταυτόν με το φραγκεύω. Σημαίνει σήμερον αμερικανεύω, ρωσεύω, φραντσεύω, γερμανεύω, δηλαδή γίνομαι πνευματικός δούλος των έξω της Ρωμηοσύνης.
(...) Και σήμερον άλλοι παραμένουν Ρωμηοί, άλλοι όμως αμερικανεύουν, ρωσεύουν, φραντσεύουν, αγγλεύουν, δηλαδή γραικεύουν.
Ο Ρωμηός γνωρίζει σαφώς ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ συμμαχίας και δουλείας. Γίνεται σύμμαχος με οποιονδήποτε, εφ’ όσον συμφέρει εις το Έθνος, αλλά ποτέ δούλος των συμμάχων.
(...) Ναι μεν ο Ρωμηός έχει απόλυτον πεποίθησιν εις την Ρωμαιοσύνην του, αλλά ούτε φανατικός ούτε μισαλλόδοξος είναι και ούτε έχει καμίαν ξενοφοβίαν. Αντιθέτως όμως αγαπά τους ξένους ουχί όμως αφελώς.
(...) Εις το παρελθόν οι Ρωμηοί είχον την ηγεσία και ήσαν οργανωμένοι με ρωμαίικην επιστήμην και παιδείαν και επικρατούσαν εις το Ρωμαίικον.
(...) Οι μεγαλύτεροι ήρωες της Ρωμηοσύνης συγκαταλέγονται μεταξύ των αγίων.
(…) Με την ίδρυσιν της Ελλαδίτσας των ελλαδιτσιτών, όμως, οι Ρωμηοί εξετοπίσθησαν από την ηγεσίαν και ανέλαβον αυτήν οι Γραικύλοι των Μεγάλων Δυνάμεων και ίδρυσαν τον Νεογραικισμόν με επίσημον πρόγραμμα να μη είμεθα Ρωμηοί αλλά τα ταπεινά και φρόνιμα γραικύλα παιδιά των Ευρωπαίων και των Ρώσων.
(…) Τούτον είναι προσκλητήριον εις τους Ρωμηούς και τις Ρωμαίγισσες (ως τις ονομάζει ο Μακρυγιάννης) να αναλάβουν τον επιστημονικόν αγώνα να αναστήσουν την Ρωμηοσύνην από τον επιστημονικόν θάνατον, το οποίον επεξειργάσθησαν δι’ αυτήν:
1) οι Φράγκοι (ήταν ένα σύνολο γερμανικών φύλων) από τον 9ον αιώνα,
2) οι Ρώσοι μετά την Άλωσιν,
3) οι Γραικοί προ της Αλώσεως και
4) οι Νεογραικοί της δούλης εις τους Ευρωπαίους και Ρώσους Ελλαδίτσας του 19ου αιώνος, οι οποίοι μετέτρεψαν την ρωμαίικην Επανάστασιν του 1821 εις ήτταν της Ρωμηοσύνης και θρίαμβον του Γραικισμού του Καρλομάγνου και του Νεογραικισμού των «Φιλελλήνων» των Μεγάλων Δυνάμεων.
🔴 Τό ρωμαΐικον φιλότιμον ἒγινε δουλοπρέπεια!
Τό ρωμαΐικον φιλότιμον μετετράπῃ εἰς γραικυλιστικήν ἀφέλειαν ἐξ αίτίας τῆς ἐσφαλμένης ὑψηλῆς ἐκτιμήσεως καί τῆς ἀβασίμου ἐμπιστοσύνης τοῦ Γραικοῦ εἰς τόν δυτικόν πολιτισμόν.
Ὁ νεοέλληνας μέ τήν ἐμπιστοσύνην του εἰς τό ἀνύπαρκτον φιλότιμον τῶν ξένων ἔχει τήν πνευματική δομή τοῦ προδότου. Ἀρκεῖ νά τοῦ δοθῆ ἡ εὐκαιρία νά συνάψῃ φιλίαν μέ «φιλότιμον φιλέλληνα».
Ἀπό πατριωτικόν ἐνθουσιασμόν θα θελήσῃ νά ὠφελήσῃ καί νά σώσῃ τήν Ἑλλαδίτσα του καί νά ἐξασφαλίσῃ τήν ὑποστήριξιν τοῦ φιλέλληνος τούτου, τοῦ τά λέγει ὅλα. Ἀλλά ἀντί νά ἀποκτήσῃ ὄργανον, γίνεται ὄργανον.
Δέν ἀρκεῖ τούτου, ἀλλά καί πιστεύει ἀκραδάντως ὅτι ἡ προδοσία του αὐτή εἶναι ὁ ὑψιστός πατριωτισμός.
Οἱ ἔχοντες σχέσεις μέ τούς Γραικύλους Εὐρωπαῖοι καί Ἀμερικάνοι βλέπουν σαφῶς τό φιλότιμον, ἀλλά δυστυχῶς στη δουλοπρεπῆ του μορφή, καί τό ἐκλαμβάνουν ὀρθῶς ὡς δουλοπρέπεια ἀδυνάτου καί ὡς μορφήν φαινομενικῆς μεγαλοψυχίας.
Εἰς τήν οὐσίαν ὁ Γραικός καί ὁ Ρωμῃός ἔχουν τόν ἴδιον φιλότιμον καί ἑπομένως τόν ἰδιον ἡρωισμόν καί τήν ἰδιαν ἀνδρείαν.
Ἡ διαφορά μεταξύ των εἶναι ὅτι ὁ Γραικός ἔχει αἰσθήματα κατωτερότητος ἔναντι τῶν Εὐρωπαίων καί Ἀμερικάνων, διότι ὑπεδουλώθη πολιτιστικῶς δεχόμενος τόν Γραικισμόν, ἐνῶ ὁ Ρωμῃός τοὐναντίον γνωρίζει τήν ἀνωτερότητα τῆς Ρωμῃοσύνης του καί οὐδέποτε ἐδέχθῃ νά γίνῃ ὁ Γραικύλος ξένου πολιτισμοῦ.
π. Ἰωάννου Ρωμανίδου, Ρωμῃοσύνη
Αέναη επΑνάσταση | Sophia Drekou
Περισσότερα Θέματα: Ιωάννης Ρωμανίδης † 2001
🎞️ Video: π. Ιωάννης Ρωμανίδης: Φράγκοι - Ρωμιοί και παιδεία (1984)
🟥 «Ρωμηός» (ή Ρωμιός)
Ο όρος «Ρωμηός» (ή Ρωμιός) είναι μια λέξη με βαθιά ιστορική και συναισθηματική σημασία, που κουβαλάει πάνω της όλη την εξέλιξη του ελληνισμού. Αναφέρεται ιστορικά στον πολίτη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζάντιο) και αργότερα στον Έλληνα ορθόδοξο χριστιανό κατά την Τουρκοκρατία, υποδηλώνοντας την πολιτισμική και θρησκευτική ταυτότητα έναντι της εθνικής (Wiktionary). Στη νεότερη Ελλάδα, ο όρος συχνά περιγράφει τον Νεοέλληνα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τις αρετές και τα μειονεκτήματά του.
Κύριες σημασίες και αναφορές:
Ιστορική Προέλευση: Προέρχεται από το «Ρωμαίος». Όταν η πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη, οι κάτοικοι (που ήταν ελληνόφωνοι Χριστιανοί) αυτοπροσδιορίζονταν ως Ρωμαίοι πολίτες.
Ιστορική σημασία: Υποδηλώνει τη συνέχεια από τη Ρωμαϊκή/Βυζαντινή παράδοση, συνδεδεμένη με την Ορθοδοξία.
Οθωμανική περίοδος: Χρησιμοποιούνταν για τους ορθόδοξους χριστιανούς υπηκόους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Ρουμ).
🔴 Ρωμιός vs Έλληνας:Το «Έλληνας» στην αρχαιότητα σήμαινε τον ειδωλολάτρη, ενώ αργότερα (μετά την Επανάσταση του 1821) συνδέθηκε με την αναβίωση του αρχαίου κλέους και το δυτικό πρότυπο κράτους.
Το «Ρωμιός» εκφράζει τη βυζαντινή κληρονομιά, την Ορθοδοξία και τη λαϊκή παράδοση της Τουρκοκρατίας.
Η «Ρωμιοσύνη»: Όπως την περιέγραψε ο Γιάννης Ρίτσος στο ομώνυμο ποίημά του, η Ρωμιοσύνη είναι η ψυχή του λαού που αντέχει στις κακουχίες, είναι ο αυθεντικός, καθημερινός και συχνά «αδικημένος» ελληνισμός.
Σατιρική Εφημερίδα: «Ο Ρωμηός» ήταν η έμμετρη σατιρική εφημερίδα που εξέδιδε ο Γεώργιος Σουρής (1883-1918).
Σύγχρονη χρήση: Αναφέρεται στους Έλληνες, συχνά με συναισθηματικό ή λαογραφικό τρόπο, αναδεικνύοντας το «φιλότιμο» αλλά και την τάση για διχόνοια («πέντε Ρωμιοί, δέκα γνώμες»). Σήμερα, το «Ρωμιός» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τον Έλληνα που είναι έξω καρδιά, λίγο απειθάρχητος αλλά γεμάτος φιλότιμο και παράδοση.
Σημείωση: Το όνομα αποτελεί παραφθορά της λέξης «Ρωμαίος».
🔴 «Ελλην», «Ρωμηός», «Γραικός»
Γραικός ο: παλαιότερη ονομασία των Ελλήνων, που είχε επικρατήσει κυρίως στα χρόνια της Tουρκοκρατίας· (πρβ. Γραικός ο: παλαιότερη ονομασία των Ελλήνων, που είχε επικρατήσει κυρίως στα χρόνια της Tουρκοκρατίας· (πρβ. Ρωμιός). [αρχ. (διαλεκτ.) εθν. Γραικός (όν. των Ηπειρωτών Δωριέων) & ελνστ. αντδ. Γραικός < λατ. Graecus < αρχ. Γραικός]
Ο ορισμός στο Λεξικό Τριανταφυλλίδη για την ονομασία των Ελλήνων στην εποχή της Τουρκοκρατίας έχει παραπομπή και στο Ρωμιός:
Ρωμιός ο, θηλ. Ρωμιά: (οικ., συναισθ.) Έλληνας, συνήθ. σε προτάσεις που εκφράζουν κάποιο συναίσθημα φιλοπατρίας, εθνικής περηφάνιας κτλ.: Εμείς οι Ρωμιοί, όταν είμαστε ενωμένοι, κάνουμε θαύματα. Ο ~ διακρίνεται για το φιλότιμό του. [μσν. Ρωμαίος `πολίτης του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους΄ με συνίζ. για αποφυγή της χασμ. < ελνστ. Ρωμαίος `πολίτης της Ρώμης΄ (πρβ. μσν. Ρωμανία `το ανατολικό ρωμαϊκό κράτος΄, ελνστ. σημ.: `ρωμαϊκό κράτος΄ < λατ. Romanus `Ρωμαίος΄, δες και ρωμαϊκός, Ρούμελη) (διαφ. το τσιγγ. Rom `άντρας, όνομα της φυλής΄)· Ρωμι(ός) -ά]
Ρωμιός, Γραικός, Έλληνας, είναι έννοιες συνώνυμες σε διαφορετικές ιστορικές στιγμές, αποτελούν τοπικά εθνικά δηλωτικά, είναι φορτωμένα με ιστορικές διαδρομές στη Βαλκανική; Γιατί άραγε κάποιοι πιστεύουν ότι το Γραικός είναι μειωτικό τώρα, τη σημερινή εποχή;
✍🏻 Σοφία Ντρέκου
Οι Αναγνώστες και Αναγνώστριες σχολιάζουν
Aggelos Aslanidis: 28 Μαΐου 2015: Η Ρωμιωσύνη δεν ορίζεται αλλά περιγράφεται. Ο ρωμιος έχει φιλότιμο,αμύνεται δεν επιτίθεται αλλά αμύνεται, έχει ενστικτώδη συλλογική μνήμη. Δεν ζητά εκδίκηση αλλά δικαίωση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου