104 φαναράκια στη θάλασσα 11 μπαλόνια στον ουρανό στην μνήμη από την φωτιά
στο Μάτι, η οποία είχε ως αποτέλεσμα 104 ψυχές να χάσουν τη ζωή τους.
Στην τραγωδία στο Μάτι, τη συλλογική μνήμη, την απώλεια και τη λεπτή απόσταση ανάμεσα στην ομορφιά του κόσμου και την καταστροφή - Το Μάτι ως τραύμα, μνήμη και υπαρξιακή σιωπή
🔥 Η ιστορία επαναλαμβάνεταιΥπάρχουν τραγωδίες που κάποτε παύουν να περιγράφονται μόνο ως γεγονότα· μετατρέπονται σε σιωπηλές ρωγμές μέσα στη συλλογική μνήμη του ανθρώπου.
Έχω πολλές φορές αισθανθεί πως η ανθρωπότητα μοιάζει να κινείται μέσα σε έναν σκοτεινό αέναο κύκλο επαναλήψεων. Σαν να επιστρέφει ξανά και ξανά στα ίδια πάθη, στα ίδια λάθη, στις ίδιες μορφές βίας και αυτοκαταστροφής, με τρόπο σχεδόν ανατριχιαστικά οικείο. Και πιστεύω πως αυτή η αίσθηση δεν ανήκει μόνο σε μένα.
Καμιά φορά αναρωτιέμαι αν ο άνθρωπος κουβαλά μέσα του ένα βαθύ υπαρξιακό ρήγμα, ένα εγγενές ελάττωμα που τον ωθεί διαρκώς να ανακυκλώνει την ίδια τραγωδία... ίσως ακόμη και εκείνο που κάποτε θα σημάνει το τέλος του, αν δεν προηγηθεί κάποια άλλη καταστροφή εξωτερική ή άγνωστη.
Σκέφτομαι συχνά τον Γιώργο Σεφέρη και αναρωτιέμαι αν, όταν έγραφε αυτά τα λόγια, μπορούσε να διακρίνει πόσο αδυσώπητα επίκαιρο θα παρέμενε το νόημά τους. Αν μπορούσε να φανταστεί πόσες φορές η ιστορία θα επέστρεφε σαν βαριά σκιά πάνω από την ανθρωπότητα, υπενθυμίζοντάς μας ότι τίποτα δεν τελειώνει πραγματικά... μόνο αλλάζει πρόσωπα και εποχές.
Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μόνο επειδή οι άνθρωποι ξεχνούν· επαναλαμβάνεται γιατί δυσκολεύονται να νικήσουν το σκοτάδι που κουβαλούν μέσα τους.
Ίσως τελικά η πιο τρομακτική διαπίστωση να είναι αυτή: ότι πολλές φορές οι άνθρωποι που καταστρέφουν τον κόσμο δεν είναι «οι άλλοι».
Είμαστε εμείς οι ίδιοι.
Επέλεξα ένα απόσπασμα του Σεφέρη, αν μπορούμε δηλαδή να διαλέξουμε ένα:Στο μεταξύ, μας σκοτώνουν με μικρές δόσεις,
πολύ ταχτικά, πολύ σιωπηλά, πολύ σοφά.
Κάθε μέρα γυρίζουμε στο σπίτι μας για να
θάψουμε ένα νεκρό: μια σκέψη, ένα αίσθημα.
Σε λίγο δε θα 'χουμε τίποτε άλλο να κάνουμε
παρά να κοιτάζουμε πως να βρούμε το ταΐνι μας,
σαν τα σκυλιά και σαν τις γάτες,
με μόνη τη διαφορά, το χειρότερο,
πως θα κουβαλούμε μαζί μας τα υπολείμματα
των ανθρώπων που ήμασταν.
Μέρες, Γ', σελ. 208-9 (Αθήνα, 8-7-1940)
🎞️ Στο Video βλέπουμε από ψηλά με drone, συγκλονιστικές εικόνες, που αποκαλύπτουν στο πλήρες μέγεθος την καταστροφή στο Μάτι, μετά το πέρασμα της φονικής φωτιάς. Ακούγεται το εμβληματικό τραγούδι «Από το αεροπλάνο».
Το ιστορικό γραφής αυτού, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ: Η Ιστορία του τραγουδιού: Από το αεροπλάνο.Είμαι περίεργη αν θα ανακηρύξουν αναδασωτέα περιοχή το Μάτι, ή σε 5 χρόνια θα έχει γεμίσει ξενοδοχεία, αν οι κάτοικοι «αναγκαστούν» από τους εφιάλτες να τα ξεπουλήσουν για ένα κομμάτι ψωμί;
Υπάρχουν τόποι που μετά την καταστροφή παύουν να είναι απλώς γεωγραφία· γίνονται μνήμη, τραύμα και σιωπηλή προσευχή μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Πολύ με πίκρανες ζωή μακριά θα φύγω ένα πρωί θ’ ανέβω σ’ ένα αεροπλάνο να δω τον κόσμο από κει πάνω! Όταν κοιτάς από ψηλά... 🛩️ Διαβάστε την Ιστορία του τραγουδιού από τ' αεροπλάνο
Ο Γιώργος Σεφέρης είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές και εκ των δύο μοναδικών Ελλήνων βραβευμένων με Νόμπελ Λογοτεχνίας (Βλ. εδώ), μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη (εδώ).
Σχετικά θέματα:
- Η Σώτια Τσώτου εμπνεύστηκε τους στίχους πετώντας από την Αθήνα προς τη Θεσσαλονίκη. Αν και ξεκινάει με την ποιητική εικόνα «όταν κοιτάς από ψηλά, μοιάζει η γη με ζωγραφιά», το τραγούδι αποτελεί διαμαρτυρία. Γράφτηκε με αφορμή το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, με τους στίχους «κι ό,τι σε πίκρανε, ό,τι σε χάλασε, σβήνει με μια στροφή» να υποδηλώνουν την απόσταση από τα γεγονότα. Ο Εμβληματικός του στίχος: «Μοιάζουν τα σπίτια με σπιρτόκουτα...» είναι η πεμπτουσία του νοήματος. Όλο το ιστορικό εδώ » Ιστορία και Ανάλυση του τραγουδιού: Από το αεροπλάνο
- Χρήστος Γιανναράς: Οι στιγμές μετά την τραγωδία στο Μάτι δεν είναι πένθους αλλά επανάστασης [Ότι καλύτερο, σοφότερο και αποτελεσματικότερο για τις πυρκαγιές]