Τρίτη, 20 Αυγούστου 2013

Στην Παναγιά τη Σαλονικιά, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης - Χειρόγραφο (Α' διαδικτυακή Εμφάνιση)

το Κάστρο της Σκιάθου

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Στην Παναγιά τη Σαλονικιά»
Χειρόγραφο (Α΄διαδικτυακή Εμφάνιση) Ακαδημία Ποιείν
Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος 3 Ιανουαρίου 1911), «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη, είναι ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, γνωστός και ως «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων». Έγραψε κυρίως διηγήματα, τα οποία κατέχουν περίοπτη θέση στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Το ποίημα γράφτηκε στα τελευταία χρόνια της ζωής του Αλ. Παπαδιαμάντη το 1909 και αναφέρεται σε μια εκκλησία της Σκιάθου. Βρισκόταν για πολλές δεκαετίες στο αρχείο του φίλου του Κώστα Φαλτάϊτς και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά από το Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλο το 1983 στο λογοτεχνικό περιοδικό Εκηβόλος (τεύχος 12). Γράφτηκε κατά τον Στέργιο Δημούλη, στην περίοδο της συγγραφικής του ωριμότητας (1909-1910) και αποτελεί το ένα τρίτο της ποιητικής του δημιουργίας. Διαπνέεται από θρησκευτική γαλήνη και ηρεμία.

Στην Παναγία τη Σαλονικιά

Η θαυματουργός Εικόνα της Παναγίας 
της Εικονίστριας(ή Κουνίστρα) Πολιούχου Σκιάθου

Στο κέντρον της επάνω πόλεως
με το καμπαναριό της, που είν’ ένα στολίδι
του λιμένος και της προσόψεως,
στέκει ο ναός της Παναγίας.
★ 
Ωραίος ο ναός, το τέμπλο ωραίο, 
ωραία τα λαμπρά τα εικονίσματα, 
ωραίες κι οι νορίτισσες που εκκλησιάζονται, 
όλα ωραία. 
Στολισμένο το τέμπλο με χρυσές ποδιές, 
στολισμένος ο χορός 
και τα στασίδια με μυρτιές και δάφνες, 
στολισμένες κι οι κόρες που πηγαίνουν 
να εκκλησιασθούν στην Παναγία. 
★ 
Αριστερά στο τέμπλο στέκεται 
η εικόνα σου η μεγάλη θεόρατη 
όλη ασημένια όλη, Παναγία μου, 
με τ’ ασημοκάντηλά της. 
★ 
Απάνω στην εικόν’ αφιερώματα 
κρέμονται, καραβάκια, γολετίτσες, 
καΐκια, βάρκες, μπάρκα τριοκάταρτα, 
όλ’ αφιερώματα των πλοιάρχων. 
Κι οι καπεταναίοι οι παλαιοί 
καθένας έχει στο ναό βαλμένο 
από ένα λίθο· και καθένας έχει 
ένα στασίδι γύρω γύρω στο δεσποτικό 
και γύρω γύρω στο παγκάρι όλοι τους. 
★ 
Τάζουν στην Παναγία και τους δίνει 
καλά ταξίδια, γαληνιάζ’ η θάλασσα 
όταν στο πέλαγο την επικαλεσθούν 
την Παναγία την Σαλονικιά.
Άμποτε να ’σαι βοηθός, Παρθένα μου,
κι εις τους χειμαζομένους εις του βίου
τα βάσανα και τας ανάγκας, άμποτε
να είσαι βοηθός και σωτηρία.


Άπαντα, τόμ. 5, Δόμος, www.poiein.gr

Επεξηγηματικά

*νορίτισσες: ενορίτισσες *χρυσές ποδιές: χρυσοκέντητα διακοσμητικά υφάσματα, που σαν ποδιά τοποθετούνται στη βάση των εικόνων του τέμπλου 
*χορός: το μέρος των ψαλτών 
*γολετίτσες: μικρά σκάφη 
*μπάρκα τριοκατάρτα: ιστιοφόρα πλοία με τρία κατάρτια 
*δεσποτικό: στο θρόνο του αρχιερέα, στο δεξιό μέρος της εκκλησίας *παγκάρι: το ξύλινο έπιπλο με τα κεριά κοντά στην είσοδο της εκκλησίας *γαληνιάζ’ (γαληνιάζει): ηρεμεί 
*άμποτε: μακάρι *εις τους χειμαζομένους: στους ταλαιπωρημένους
www.sophia-ntrekou.gr


Δείτε και...

Μια δωρεάν εφαρμογή / βιβλίο με έργα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη:




Δεν υπάρχουν σχόλια: