3/1/17

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (1851 - 1911) «Η κορυφή των κορυφών» Αφιέρωμα +Βίντεο


της Σοφίας Ντρέκου

«Όπου σας εύρει το κακό, όπου θολώνει ο νους σας, μνημονεύετε Διονύσιο Σολωμό και Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.» Οδυσσέας Ελύτης «Το Άξιoν Εστί» (1959).

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Σκιάθος, 4 Μαρτίου 1851 - Σκιάθος, 3 Ιανουαρίου 1911) «η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κωνσταντίνο Π. Καβάφη

Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, γνωστός και ως «ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων». Έγραψε κυρίως διηγήματα, τα οποία κατέχουν περίοπτη θέση στη νεοελληνική λογοτεχνία. Ο ίδιος σε ένα σύντομο αυτοβιογραφικό σημείωμα ιστορεί τη ζωή του:
  • «Ἐγεννήθην ἐν Σκιάθῳ, τῇ 4 Μαρτίου 1851. Ἐβγήκα ἀπὸ τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον εἰς τὰ 1863, ἀλλὰ μόνον τῷ 1867 ἐστάλην εἰς τὸ Γυμνάσιον Χαλκίδος, ὅπου ἤκουσα τὴν Α' καὶ Β' τάξιν. Τὴν Γ' ἐμαθήτευσα εἰς Πειραιᾶ, εἴτα διέκοψα τὰς σπουδάς μου καὶ ἔμεινα εἰς τὴν πατρίδα. Κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1872 ὑπήγα εἰς τὸ Ἅγιον Ὅρος χάριν προσκυνήσεως, ὅπου ἔμεινα ὀλίγους μῆνας. Τῷ 1873 ἤλθα εἰς Ἀθήνας καί ἐφοίτησα εἰς τὴν Δ' τοῦ Βαρβακείου. Τῷ 1874 ἐνεγράφην εἰς τὴν Φιλοσοφικὴν Σχολήν, ὅπου ἤκουα κατ' ἐκλογὴν ὀλίγα μαθήματα φιλολογικά, κατ' ἰδίαν δὲ ἠσχολούμην εἰς τὰ ξένας γλώσσας. Μικρὸς ἐζωγράφιζα Ἁγίους, εἴτα ἔγραφα στίχους, καί ἐδοκίμαζα να συντάξω κωμῳδίας. Τῷ 1868 ἐπεχείρησα νὰ γράψω μυθιστόρημα. Τῷ 1879 ἐδημοσιεύθη Ἡ Μετανάστις ἔργον μου εἰς τὸ περιοδικὸν Σωτήρα. Τῷ 1882 ἐδημοσιεύθη Οἱ ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν εἰς τὸ Μὴ χάνεσαι. Ἀργότερα ἔγραψα περὶ τὰ ἑκατὸν διηγήματα, δημοσιευθέντα εἰς διάφορα περιοδικὰ καί ἐφημερίδας.»
  • Ὁ Παπαδιαμάντης ἦταν κλειστὸς τύπος. Μιὰ φορὰ ὅμως πῆρε τὸ θάρρος καὶ ἀπήγγειλε στὸν Μητσάκη ἕνα ἐρωτικό του ποίημα. Ἐκεῖνος θέλοντας νὰ τὸν πειράξει: -Ὥστε ἔτσι, κύριε Ἀλέξανδρε! Ἔχουμε ἔρωτες καὶ τοὺς τραγουδοῦμε τόσο ὄμορφα! -Ἐγὼ δὲν ἔχω ἔρωτες, ἀποκρίθηκε ὁ Παπαδιαμάντης, χαμηλώνοντας τὰ μάτια. Ὁ ἥρωάς μου ἔχει ! [Από το Επετειακό λεύκωμα: «Εις μνήμην Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911).]
Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι οι μεγάλοι του πνεύματος, σαν τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, έχουν ένα μοναδικό προσόν να αντιλαμβάνονται τα πράγματα και να τα επεξεργάζονται σε διαχρονική βάση!

Υπήρξε μια τομή στην ιστορία της Νεοελληνικής λογοτεχνίας. Κυρίως εξαιτίας του ότι γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ ποίησης και πεζογραφίας. Είναι ένας πεζογράφος-ποιητής. Εκφράζει την Ελληνική ψυχή με τον εναργέστατο τρόπο και αρνείται πεισματικά να μπει στα «σαλόνια». Παραμένει ταπεινός ενώ το έργο του το διαπερνά η βαθιά θρησκευτική του πίστη.

«...μὰ δὲν ἦτον τὸ μυαλό του ρολόϊ διὰ νὰ τὰ ἐνθυμῆται ὅλα· 
ἕνας νοῦς, κι αὐτὸς ρωμέϊκος...» «Τὰ Λιμανάκια» (1907) 
(«Άπαντα» Εκδόσεις Δόμος Σελ. 175). 

Ο Παπαδιαμάντης, μορφή ρακένδυτη εξωτερικά. Τον φαντάζομαι περιφερόμενο στην πλάκα και το θησείο με τα παλιά του ρούχα και τη θλιμμένη όψη. Τί αντίθεση στο όμορφο και περιποιημένο τοπίο. Αν γινόταν όμως να ενδυθεί την ομορφιά της ψυχής του σαν χιτώνα, τότε ποιο φως θα φώτιζε καλύτερα το βράχο της ακρόπολης !!!

«Ἡ φιλοδοξία εἶναι ἡ νόσος τῶν χορτάτων,
ἡ λαιμαργία εἶναι τῶν πεινασμένων τὸ νόσημα.»
Ἀλ. Παπαδιαμάντη «Οἱ Χαλασωχώρηδες» (1892)

Όταν ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης πρωτοπήγε να δουλέψει στο «Άστυ», ο διευθυντής της εφημερίδας Δημήτριος Κακλαμάνος, με κάποια δειλία και επιφύλαξη, του μίλησε και για την αμοιβή:

- Ο μισθός σας θα είναι 150 δραχμές, είπε. 
Ο Παπαδιαμάντης έμεινε σκεπτικός, σα να λογάριαζε κάτι.
- Μήπως είναι λίγα; ρώτησε δειλά ο Κακλαμάνος, έτοιμος να αυξήσει το ποσό.
- Πολλές είναι 150 ! αποκρίθηκε ο «κοσμοκαλόγερος». Με φθάνουν 100.
Κι έφυγε βιαστικός και ντροπαλός χωρίς να προσθέσει λέξη.

Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα

Γεννήθηκε τὸ 1851 στὴν Σκιάθο. Τὸ 1874 τελείωσε τὸ Σχολαρχεῖο στὴν Ἀθήνα. Γράφτηκε στὴν Φιλοσοφική Σχολή Ἀθηνῶν χωρὶς νὰ ὁλοκληρώσει ποτὲ τὶς σπουδὲς του. Ἔγραψε ἐπιφυλλίδες, χρονογραφήματα, διηγήματα καὶ μεταφράσεις σὲ συνεργασία μὲ τὸν ἡμερήσιο καὶ τὸν περιοδικό τῦπο. Τὸ ἔργο του μπορεῖ νὰ χωριστεῖ στὸ ἀναφερόμενο στὴ γενέτειρά του Σκιάθο καὶ στὴν Ἀθήνα. Τὰ λαογραφικά στοιχεῖα ποὺ παραθέτει στὰ γραπτά του, ἡ ἰδιότυπη ψυχογραφική του, τὸ γλωσσικό του ὕφος καθὼς καὶ οἱ πλουσιότατες ἀναφορὲς στὴν ὀρθόδοξη πνευματικότητα τὸν καθιστοῦν ἕνα ἀπὸ τοὺς πιὸ πρωτότυπους συγγραφείς της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Α. Ο βίος του [DOC]

Κύρια έργα: Πρὸς τὴν μητέρα μου (1880), Ἡ Μετανάστις (1879), Δέησις (1881), Ἔκπτωτος ψυχή (1881), Οἱ Ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν (1883), Ἡ Γυφτοπούλα (1884), Χρῆστος Μηλιόνης, Ἡ Φόνισσα, Ἡ κοιμαμένη βασιλοπούλα (1891), Τὸ ὡραῖον φάσμα (1895), Ἕρως -Ἥρως (1896), Ὄνειρο στὸ κῦμα (1900), Οἱ μάγισσες (1900), Ὑπό τὴν βασιλικήν δρύν (1901).

«Όταν πάτησες πάνω στη σκιά του Άθους
δεν φαντάστηκες ότι θα ήσουν σε νησί
αλλά μόλις είδες το σπίτι του Παπαδιαμάντη
κατάλαβες ότι δεν είχες κάνει λάθος
και κάπου πάνω σου υπήρχε
το Άγιον Όρος της προστασίας.» Ν. Λυγερός 

Δέηση για την ψυχή του Παπαδιαμάντη
Λάμπρος Πορφύρας (1879 - 1932)

Χριστέ μου, δόστου τη χαρά, τη μόνη που μπορούσε
να σου ζητήση απάνω εκεί νοσταλγικά η ψυχή του.

κάνε το θάμμα κι άσε τον να ζήση όπως εζούσε
σε μια μεριά που, τάχατες, να μοιάζη το νησί του.

Νάναι τα βράχια στο γκρεμό βαθιά κουφαλιασμένα,
νάχη σωριάσει η θάλασσα στην αμμουδιά τα φύκια,
κι αράδα-αράδα στο γιαλό δεμένα, αποσταμένα,
να σιγοτρίζουν τα φτωχά σκιαθίτικα καΐκια.

Νάναι οι νησιώτισσες οι γριές, κ' οι νιες, οι πεθαμένες
αυτές που τις θλιμμένες τους μας έλεγε ιστορίες -
να γνέθουν το λινάρι οι γριές στην πόρτα καθισμένες,
και δίπλα στα παράθυρα ν' ανθίζουν οι γαζίες.

Κ' ύστερα ακόμα νάναι ελιές, και νάναι κυπαρίσσια,
σκυμμένα νάναι και το φώς τ' αχνό να προσκυνάνε,
να τονε περιμένουνε στον κάμπο τα ξωκκλήσια
Και την καμπάνα τους μακρυά οι αγγέλοι να χτυπάνε.

Δόστου, Χριστέ μου, τη στερνή χαρά να ιδή και πάλι
τη γνώριμή του τη ζωή κοντά στ' ακροθαλάσσι !
Αχ, έτσι αθώα, κ' έτσι απλά κι αγνά την είχε ψάλει,
που της αξίζει εκεί ψηλά μαζί μ' αυτόν ν' άγιάση!..
  • Μνημονεύουμε Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη για να ξεθολώσει ο νους και για να ξορκιστεί το «κακό» που μας βρήκε, γιατί έχουμε χάσει κάθε ίχνος αξιοπρέπειας και ανθρωπιάς.
Αιωνία η μνήμη Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, του ανθρώπου που έζησε ενάντια στο ρεύμα της εποχής του και που δεν ήθελε παρά να «ομοιάζει μόνο με τον εαυτόν του» και να «ασχολείται με το Ωραίον».

www.sophia-ntrekou.gr

  • Θέματα της ιστοσελίδας μας για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη

«Η μαγεία του Παπαδιαμάντη» 
Απόσπασμα από το ομώνυμο 
βιβλίο του Οδυσσέα Ελύτη 

«...Να που βρίσκεται η αληθινή μαγεία του Παπαδιαμάντη. Δε ζητά να τεντώσει τα νεύρα μας, να σείσει πύργους και να επικαλεστεί τέρατα. Οι νύχτες του, ελαφρές σαν το γιασεμί, ακόμη και όταν περιέχουν τρικυμίες, πέφτουν επάνω στην ψυχή μας σαν μεγάλες πεταλούδες που αλλάζουν ολοένα θέση, αφήνοντας μία στιγμή να δούμε στα διάκενα τη χρυσή παραλία όπου θα μπορούσαμε να'χαμε περπατήσει χωρίς βάρος, χωρίς αμαρτία. Είναι εκεί που βρίσκεται το μεγάλο μυστικό, αυτό το «θα μπορούσαμε» είναι ο οίακας που δε γίνεται να γυρίσει, μόνο μας αφήνει με το χέρι μετέωρο ανάμεσα πίκρα και γοητεία, προσδοκώμενο και άφταστο. Σα να' χανε ποτέ τελειωμό τα πάθια και οι καημοί του κόσμου». 

Ο Μακρυγιάννης είναι ο πιό σημαντικός πεζογράφος 
τής νέας Ελληνικής Λογοτεχνίας, αν όχι ο πιό μεγάλος, 
γιατί έχομε τον Παπαδιαμάντη.»
Γιώργος Σεφέρης, «Ένας Έλληνας - ο Μακρυγιάννης»

Πηγή / Εργασία: www.sophia-ntrekou.gr

η Υπογραφή του


Εργογραφία

Μυθιστορήματα
Η Γυφτοπούλα (1884) [εδώ PDF] κ' Ἡ Γυφτοπούλα [μέρος I]   [μέρος ΙΙ]
Η Μετανάστις (1880)
Οι Έμποροι των Εθνών (1883)

Νουβέλες

Βαρδιάνος στα σπόρκα (1893)

Η Φόνισσα (1903)
Τα ρόδινα ακρογιάλια (1908)
Χρήστος Μηλιόνης (1885)

Διηγήματα

Αγάπη στον κρεμνό

Άγια και πεθαμένα (1896)
Άλλος τύπος (1903)
Αμαρτίας φάντασμα (1900)
Άνθος του γιαλού (1906)
Αποκριάτικη νυχτιά (1892)
Απόλαυσις στη γειτονιά (1900)
Άσπρη σαν το χιόνι (1907)
Άψαλτος (1906)
Για τα ονόματα (1902)
Για την περηφάνια (1899)
Γουτού γουπατού (1899)
Γυνή πλέουσα (1905)
Εξοχική Λαμπρή (1890)
Εξοχικόν κρούσμα (1906)
Έρημο μνήμα (1910)
Έρμη στα ξένα (1906)
Έρως – Ήρως (1897)
Η Άκληρη (1905)
Η Αποσώστρα (1905)
Η Βλαχοπούλα (1892)
Η Γλυκοφιλούσα (1894)
Η Γραία κ' η θύελλα (1906)
Η Δασκαλομάννα (1894)
Η Επίσκεψις του αγίου Δεσπότη (1906)
Η Θητεία της πενθεράς (1902)
Η Θεοδικία της δασκάλας (1906)
Η Ξομπλιαστήρα (1906)
Η Κάλτσα της Νώενας (1907)
Η Μακρακιστίνα (1906)
Η Μαούτα (1905)
Η Μαυρομαντηλού (1891)
Η Νοσταλγός (1894)
Η Ντελησυφέρω (1904)
Η Πεποικιλμένη (1909)
Η Πιτρόπισσα (1909)
Η Σταχομαζώχτρα (1889)
Η Στοιχειωμένη καμάρα (1904)
Η Συντέκνισσα (1903)
Η Τελευταία βαπτιστική (1888)
Η Τύχη απ' την Αμέρικα (1901)
Η Φαρμακολύτρια (1900)
Η Φωνή του Δράκου (1904)
Η Χήρα παπαδιά (1888)
Η Χήρα του Νεομάρτυρος (1905)
Η Χολεριασμένη (1901)
Η Χτυπημένη (1890)
Θάνατος κόρης (1907)
Θέρος – Έρος (1891)
Κοινωνική αρμονία (1906)
Κοκκώνα θάλασσα (1900)
Λαμπριάτικος ψάλτης (1893)
Με τον πεζόβολο (1907)
Μια ψυχή (1891)
Μικρά ψυχολογία (1903)
Ναυαγίων ναυάγια (1893)
Νεκρός ταξιδιώτης (1910)
Ο Αβασκαμός του Αγά (1896)
Ο Αειπλάνητος (1903)
Ο Αλιβάνιστος (1903)
Ο Αμερικάνος (1891)
Ο Ανάκατος (1910)
Ο Γαγάτος καί τ' άλογο (1900)
Ο Γείτονας με το λαγούτο (1900)
Ο Διδάχος (1906)
Ο Έρωτας στα χιόνια (1896)
Ο Κακόμης (1903)
Ο Καλόγερος (1892)
Ο Κοσμολαΐτης (1903)
Ο Ξεπεσμένος δερβίσης (1896)
Ο Πανδρολόγος (1902)
Ο Πανταρώτας (1891)
Ο Πεντάρφανος (1905)
Ο Πολιτισμός εις το χωρίον (1891)
Ο Σημαδιακός (1889)
Ο Τυφλοσύρτης (1892)
Ο Χαραμάδος (1904)
Ο Χορός εις του κ. Περιάνδρου (1905)
Οι Δύο δράκοι (1906)
Οι Ελαφροΐσκιωτοι (1892)
Οι Κουκλοπαντρειές (1903)
Οι Λίρες του Ζάχου (1908)
Οι Μάγισσες (1900)
Οι Ναυαγοσώσται (1901)
Οι Παραπονεμένες (1899)
Οι Χαλασοχώρηδες (1892)
Ολόγυρα στη λίμνη (1892)
Όνειρο στο κύμα (1900)
Παιδική Πασχαλιά (1891)
Πάσχα ρωμέικο (1891)
Πατέρα στο σπίτι (1895)
Ποία εκ των δύο (1906)
Ρεμβασμός του Δεκαπενταυγούστου (1906)
Σταγόνα νερού (1906)
Στην Αγ. Αναστασά (1892)
Στο Χριστό, στο Κάστρο (1892)
Στρίγγλα μάννα (1902)
Τ' Αγνάντεμα (1899)
Τ' Αερικό στο δέντρο (1907)
Τ' Αστεράκι (1909)
Τ' Μπούφ' του π'λί (1904)
Τα Δαιμόνια στο ρέμα (1900)
Τα Δυό κούτσουρα (1904)
Τα Δυό τέρατα (1909)
Τα Καλαμπούρια ενός δασκάλου (1908)
Τα Κρούσματα (1903)
Τα Λιμανάκια (1907)
Τα Πτερόεντα δώρα (1907)
Τα Συχαρίκια (1894)
Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη (1896)
Της Δασκάλας τα μάγια (1909)
Της Κοκκώνας το σπίτι (1893)
Το Γιαλόξυλο (1905)
Το Γράμμα στην Αμερική (1910)
Το Ενιαύσιον θύμα (1899)
Το Θαλάσσωμα (1906)
Το Θαύμα της Καισαριανής (1901)
Το Καμίνι (1907)
Το Κρυφό Μανδράκι (1906)
Το Μυρολόγι της φώκιας (1908)
Το «Νάμι» της (1906)
Το Νησί της Ουρανίτσας (1902)
Το Πνίξιμο του παιδιού (1900)
Το Σπιτάκι στο λιβάδι (1896)
Το Τυφλό σοκκάκι (1906)
Το Χριστός Ανέστη του Γιάννη
Το Χριστόψωμο (1887)
Το Ψοφίμι (1906) και [εδώ]
Τρελλή βραδυά (1901)
Υπηρέτρα (1888) [ΔΙΗΓΗΜΑ ΕΠΙ Τῌ ΕΟΡΤῌ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ]
Υπό την βασιλικήν δρύν (1901)
Φιλόστοργοι (1895)
Φορτωμένα κόκκαλα (1907)
Φτωχός άγιος (1891)
Φώτα – Ολόφωτα (1894)
Χωρίς στεφάνι (1896)
Ωχ! Βασανάκια (1896)

Ποιήματα

Στην Παναγίτσα στο Πυργί
Προς την μητέρα μου (1880)
Δέησις (1881)
Εκπτωτος ψυχή (1881)
Η κοιμισμένη βασιλοπούλα (1891)
Το ωραίον φάσμα (1895)
Εις τους αδελφούς Γιαννάκην και Κώστα Γ. Ραφτάκη (1902)
Νύχτα βασάνου (1903)
Επωδή παπά στη χολέρα (1879)
Επωδή γιατρού στη χολέρα (1879)
Το τραγούδι της Κατίνας (1892)
Εις ιππεύουσαν Παναγυριώτισσαν (1907)
Έρωτες στα κοπριά (1907)
Στην Παναγία τη Σαλονικιά (1908)
Στον Πρόδρομο τον Ασέληνον 


Μεταφράσεις έργων του

Αγγλικές
The Boundless Garden (Denise Harvey, Publisher), 2007 (διηγήματα), ISBN 978960712023-6, ISBN 9789607120212
Tales from a Greek Island, μετάφραση E. Constantinides (1987)
The Murderess, μετάφραση P. Levi (1983)
Alexandros Papadiamandis: Fey Folk − A tale from Skiathos, εκδ. «Αιώρα», Αθήνα, 2013
The Murderess, (Denise Harvey, Publisher), 2007, ISBN 978-960-7120-23-6, ISBN 978-960-7120-21-2
Around the Lagoon, tr. P. Mackridge, (Denise Harvey, Publisher),2014, ISBN 978-960-7120-33-5

Γαλλικές
Alexandre Papadiamantis: Une femme à la mer, εκδ. «Αιώρα», Αθήνα, 2015
Γερμανικές
Alexandros Papadiamantis: Der Kirchenscheue, εκδ. «Αιώρα», Αθήνα, 2012

Ιταλικές
Alexandros Papadiamandis: Due Racconti Di Skiathos: Sogno sull'onda & Amore sotto la neve, εκδ. «Αιώρα», Αθήνα, 2012

Μεταφράσεις του Αλ. Παπαδιαμάντη. Του Ν. Δ. Τριανταφυλλοπουλου 
μεταφράσεις ξένων που έχει κάνει


1) Αλφόνσου Δωδέ, «Ο Ταρταρίνος ο εκ Ταρασκώνος», Εστία 1989.
2) Ουίλλιαμ Μπλαίκη, «Γερά σώματα διά τα αγόρια και το κορίτσι μας», ΕΛΙΑ, 1991.
3) Θ. Ντοστογέφσκι, «Το Εκλημα και η Τιμωρία», Πρόλογος Εμμ. Ροΐδη, Ιδεόγραμμα, 1992.
4) Μάρκου Τουαίν, «Ενός εκατομμυρίου λιρών χαρτονόμισμα και άλλα αφηγήματα» των Ερ. Στάνλεϊ, Ουίλ Στεδ, Π. Ριζάλ, Κ. Ντάτον, Καρ. Ολλαν. Εκδόσεις Λήθη, 1993.
5) Μπρετ Χαρτ, «Αργοναυτικαί διηγήσεις», Λήθη, 1993.
6) Αλφρέδου Κλαρκ, «Η Εύρεσις της γυναικός του Λωτ», Αρμός, 1996.
7) Τζέρομ Κ. Τζέρομ, «Η Νέα Ουτοπία και άλλα ευθυμογραφήματα», Αρμός, 1996.
8) Φρειδερίκου Γ. Φάρραρ, «Ο βίος του Χριστού», Δόμος, 2002.
9) Αντωνίου Παύλοβιτς Τσέχωβ, «Τέσσαρα διηγήματα», Πρόλογος: Ζήσιμος Λορεντζάτος, Δόμος, 2002.
10) Guy de Maupassant, «Η κληρονομία», Δόμος, 2003.
11) Χωλλ Κέιν, «Ο Μαξιώτης», Ίνδικτος, 2003.
Διακρίσεις

Βράβευσή του από την επίσημη πολιτεία με τον Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος λίγο πρίν από τον θάνατό του.

Δημιουργία μουσείου στη γενέτειρά του Σκιάθο με το όνομά του.

Παραπομπές

1. «ΕΚΕΒΙ».
2. Άπαντα Παπαδιαμάντη, της σειράς «Ιδανική Βιβλιοθήκη», σελ. 18, εκδόσεις Φυτράκη-Κουτσούμπου, Αθήνα 1965

3. Άπαντα Παπαδιαμάντη, της σειράς «Ιδανική Βιβλιοθήκη», σελ. 28, εκδόσεις Φυτράκη-Κουτσούμπου, Αθήνα 1965
4. "Γνώρισα τόν Παπαδιαμάντη ἀπό κοντά μόνο τόν τελευταῖο χρόνο πού βρισκόταν στήν Ἀθήνα. Κάποιος φίλος τόν ἒφερε στό σπίτι μας ἒνα βράδυ...κι ἀπό τότε, ἲσως γιατί μᾶς βρῆκε ἁπλούς καί κάπως τῆς ἀρεσκείας του, ἐρχότανε πότε-πότε κατά τίς ἐννιά τό βράδυ...Ἦταν σιωπηλός, ὃταν ὃμως θίγαμε κάτι πού τόν ἐνδιέφερε ἢ πού τ' ἀγαπυσε, μιλοῦσε συνέχῶς γιά κάμποση ὣρα, μέ μιά φωνή σιγανή... Ὁταν ἦταν νά φύγει γιά τή Σκιάθο, ἧρθε μόνος του αὐτή τή φορά, γιά νά μᾶς ἀποχαιρετήσει. Ἡ φωνή του εἷχε ἒναν ἀλλιώτικο τόνο, ἦταν θερμή καί πολύ συγκινημένη. Μᾶς κάλεσε νά πάμε στό νησί του, ὃπου θά μᾶς φιλοξενοῦσε στό σπιτάκι του...
5. Πενήντα χρόνια από το θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Ιστορικό Λεύκωμα 1961, σελ. 143, Καθημερινή (1997)
6. Ιερός Ενοριακός Ναός Γενεθλίου της Θεοτόκου, Παναγίας Λιμνιάς
7.  Οδυσσέας Ελύτης: Τὸ Ἄξιoν Ἐστί (Αφιέρωμα)
8. Άπαντα Παπαδιαμάντη, της σειράς «Ιδανική Βιβλιοθήκη», σελ. 38, εκδόσεις Φυτράκη-Κουτσούμπου, Αθήνα 1965.
9. Άπαντα Παπαδιαμάντη, της σειράς «Ιδανική Βιβλιοθήκη», σελ. 42, εκδόσεις Φυτράκη-Κουτσούμπου, Αθήνα 1965

Βιβλιογραφία

Μπαστιάς, Κωστής, Ο Παπαδιαμάντης (δοκίμιο), Αθήνα 1962.
Στέλιος Παπαθανασίου, «Παπαδιαμάντης λογοκρινόμενος», Ίνδικτος, τ/χ. 20 (2006), σελ. 208-211
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, "Αλληλογραφία", Επιμέλεια Τριανταφυλλόπουλος Νίκος, Εκδ. Δόμος, 1992, Αθήνα ISBN 960-7217-60-8
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, "Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: αυτοβιογραφούμενος", Επιμέλεια Μουλλάς Παναγιώτης, Εκδ. Εστία, 1999, Αθήνα ISBN 960050833
Φουσάρας Γεώργιος, "Βιβλιογραφικά στόν Παπαδιαμάντη", Εκδ. Ε.Λ.Ι.Α., 1991, Αθήνα ISBN 960-201-095-9
Θέμελης Γιώργος, "Ο Παπαδιαμάντης καί ο κόσμος του", Εκδ. Διάττων, 1991, Αθήνα ISBN 960-7031-10-5
Ελύτης Οδυσσέας, "Η μαγεία του Παπαδιαμάντη", Εκδ. Ύψιλον, 1996, Αθήνα
Τριανταφυλλόπουλος Δημήτρης, "Πελιδνός ο παράφρων τύραννος...": αρχαιολογικά στον Παπαδιαμάντη, Εκδ. Νεφέλη, 1996, Αθήνα ISBN 960-211-298-0
Κεσελόπουλος Ανέστης, "Η λειτουργική παράδοση στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη", Εκδ. Πουρναράς, 1994, Θεσσαλονίκη ISBN 960-242-092-8
Καργάκος Σαράντος, "Ξαναδιαβάζοντας τη "Φόνισσα": μια νέα κοινωνική και πολιτική θεώρηση του Παπαδιαμάντη", Εκδ. Gutenberg, 1987, Αθήνα
Κολυβάς Ιωακείμ-Κίμων, "Λογική της αφήγησης και ηθική του λόγου: μελετήματα για τον Παπαδιαμάντη", Εκδ. Νεφέλη, 1991, Αθήνα ISBN 960-211-108-9
Saunier Guy, "Εωσφόρος και άβυσσος: ο προσωπικός μύθος του Παπαδιαμάντη", Εκδ. Άγρας, 2001, Αθήνα ISBN 960-325-399-5
Μάτσας Νέστορας, "Αν δεις τον κυρ-Αλέξανδρο η άλλη βιογραφία του Παπαδιαμάντη", Εκδ. Εστία, 1991, Αθήνα ISBN 960-05-0360-5
"Εισαγωγή στην πεζογραφία του Παπαδιαμάντη: Επιλογή κριτικών κειμένων", Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2005, Ηράκλειο ISBN 960-524-194-3
"Πρακτικά Α' Διεθνούς Συνεδρίου για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, Σκιάθος 20-24 Σεπτεμβρίου 1991", Εκδ. Δόμος, 1996, Αθήνα ISBN 960-353-033-6
Φαρίνου - Μαλαματάρη Γεωργία, "Αφηγηματικές τεχνικές στον Παπαδιαμάντη: 1887-1910", Εκδ. Κέδρος, 1987, Αθήνα ISBN 960-04-1610-9
Λορεντζάτος, Ζήσιμος, Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης -Α'. Πενήντα χρόνια ἀπὸ τὸ θάνατό του, Μελέτες, Εκδ. Δόμος, Ἀθήνα 1994
Λορεντζάτος, Ζήσιμος, Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης -Β', Μελέτες, Εκδ. Δόμος, Ἀθήνα 1994
Χριστοφιλόπουλος, Α. Π., "Βυζαντινόν και μεταβυζαντινόν δίκαιον εις τα διηγήματα του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη", Επιστημονική Επετηρίς Βυζαντινών Σπουδών, 25 (1956), σελ. 322-333.
Χειμώνας, Χ. Β., "Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και τα νομικά", Δικαίωση, 1 (1983), σελ. 15-20.
Παπαδιαμάντης Αλέξανδρος, Ποιήματα 1874-1910, Σειρά Αιώνια Ποίηση, εκδ. Ιωλκός, Αθήνα, 2011, ISBN 978-960-426-612-8

Ἔργα τοῦ Ἀ.Π. κατὰ εἶδος

Μυθιστορήματα (Ἄρθρα: 4)
Διηγήματα (Ἄρθρα: 172)
Ἐπίλοιπα (Ἄρθρα: 10)
Ἀλληλογραφία (Ἄρθρα: 3)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ 

Σειρά εκπομπών εσωτερικής παραγωγής της ΕΡΤ για τα εκατό χρόνια από το θάνατο του κορυφαίου Έλληνα πεζογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (3.1.1911 -- 3.1.2011).

«Μάννα μου, εγώ 'μαι τ' άμοιρο, το σκοτεινό τρυγόνι,όπου το δέρνει ο άνεμος, βροχή που το πληγώνει», είναι οι δύο πρώτοι στίχοι από το νεανικό ποίημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Προς την Μητέρα μου», γραμμένο πίσω από ένα γράμμα του, το 1874. Η τέταρτη στροφή του ίδιου ποιήματος βρίσκεται και στο μυθιστόρημά του «Η Φόνισσα».
Επεισόδιο: 13. Η θρησκευτικότητα του Παπαδιαμάντη

Ο ποιητής και δημοσιογράφος Παντελής Μπουκάλας, φωτίζει τη σχέση του Παπαδιαμάντη, με την Εκκλησία. Την αφοσίωσή του, αλλά και την κριτική του ματιά κυρίως μέσω των σατυρικών του Τροπαρίων. Ο υπεύθυνος των εκδόσεων "Δόμος" Δημήτρης Μαυρόπουλος, αναπτύσσει τον χαρακτηρισμό που αποδίδει στον Παπαδιαμάντη, ως ελεητικό.

Αποσπάσματα από το "Χωρίς Στεφάνι", τη "Φόνισσα", τη "Γυφτοπούλα" και τον "Λαμπριάτικο Ψάλτη" αποδίδει η ηθοποιός Ελισάβετ Μουτάφη και ο Δημήτρης Θερμός.
Σκηνοθέτης: Μένος Δελιοτζάκης, Έρευνα: Γιάννης Μπασκόζος
Παραγωγή: Τμήμα Δραματοποιημένων Προγραμμάτων ΕΡΤ
Σοφία Ντρέκου 5 Μαρτίου 2013 στις 8:19 π.μ.







ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)

Θέμα του συγκεκριμένου επεισοδίου είναι το έργο του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ. Στη συζήτηση για τον ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ συμμετέχουν ο φιλόλογος ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΛΑΚΑΣ, ο εκδότης της νέας έκδοσης των «Απάντων» του ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, ο συγγραφέας και κριτικός ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΤΖΙΑΣ και ο συγγραφέας ΖΕΦΥΡΟΣ ΚΑΥΚΑΛΙΔΗΣ. 

Παρουσιάζονται οι εκδοτικές προσπάθειες του έργου του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ, με ιδιαίτερη αναφορά στην τελευταία έκδοση των «Απάντων» του έργου του. Γίνεται λόγος για τη σημασία του έργου του ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ, το ενδιαφέρον και την απήχηση του έργου του στο αναγνωστικό κοινό έως και σήμερα, ενώ η συζήτηση περιστρέφεται ακόμα, γύρω από το ζήτημα της ποικιλίας στην κριτική που ασκήθηκε στο έργο του ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ. Τέλος, κατά τη διάρκεια της συζήτησης επισημαίνεται ακόμα, η σχέση ανάμεσα στο μυθιστορηματικό και το διηγηματικό έργο του ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ και αναλύεται από τους ομιλητές η ιδιαίτερη, προσωπική τεχνική αφήγησης που ανέπτυξε ο λαϊκός συγγραφέας.








ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)

Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς «ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ» παρουσιάζει το έργο του μεγάλου Σκιαθίτη πεζογράφου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ (γενν. 1851 -- πέθ. 1911), παράλληλα με τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του. Παρατίθενται πληροφορίες σχετικά με τον γενέθλιο τόπο του, τη Σκιάθο, την ιερατική του οικογένεια, τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή στην Αθήνα, την επαγγελματική του ενασχόληση με τη μετάφραση για λόγους βιοπορισμού. Για το έργο του και το τεράστιο μέγεθός του μιλά ο καθηγητής πανεπιστημίου ΦΩΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ, ο οποίος του αποδίδει τον τίτλο «του μεγαλύτερου Έλληνα λογοτέχνη». Όπως επισημαίνεται, τα μυθιστορήματά του κλείνουν την εποχή του νεοελληνικού ρομαντισμού και τα διηγήματά του αποτελούν την αρχή του νεοελληνικού ρεαλισμού και της ρεαλιστικής ηθογραφίας. 

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ αναδεικνύεται σε εξαίσιο μελετητή της ανθρώπινης ψυχολογίας και των ηθών της εποχής του. Στη διάρκεια της εκπομπής υπογραμμίζεται η ευρεία ελληνομάθεια και γλωσσομάθειά του και διερευνάται η έννοια της θρησκευτικότητας στο έργο του, η οποία, όπως τονίζεται, δεν ταυτίζεται με τη θρησκοληψία ή τη δεισιδαιμονία, αλλά με την αληθινή και βαθιά του πίστη στην ορθοδοξία. Σημειώνεται επίσης ο κεντρικός ρόλος που κατέχει στα έργα του η γυναικεία μορφή είτε στην εωσφορική εκδοχή της, όπως στη «Φόνισσα», είτε ως ερωτικό αντικείμενο του πόθου, όπως στο διήγημα του «Το όνειρο στο κύμα».

Η εικόνα του μεγάλου Έλληνα πεζογράφου ολοκληρώνεται μέσα από αναφορές του Κ. ΠΑΛΑΜΑ, του Ο. ΕΛΥΤΗ και του Γ. ΣΕΦΕΡΗ στο έργο του και στην περίοπτη θέση που καταλαμβάνει στα ελληνικά γράμματα.







  1. Η ΔΕ ΠΟΛΙΣ ΕΛΑΛΗΣΕΝ, Σκιάθος - Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)

Η εκπομπή «Η ΔΕ ΠΟΛΙΣ ΕΛΑΛΗΣΕΝ» μας ταξιδεύει στο καταπράσινο τοπίο της Σκιάθου μέσα από την ιδιαίτερη ματιά του συγγραφέα ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ. Την περιήγηση στο νησί της Σκιάθου συνοδεύει η ανάγνωση αποσπασμάτων από τα διηγήματα του ΑΛ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ: «ΟΛΟΓΥΡΑ ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ», «ΤΑ ΔΑΙΜΟΝΙΑ ΣΤΟ ΡΕΜΑ», «ΥΠΟ ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΙΚΗΝ ΔΡΥΝ», «ΕΡΩΣ -- ΗΡΩΣ», «ΑΜΑΡΤΙΑΣ ΦΑΝΤΑΣΜΑ» και το «ΣΠΙΤΑΚΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ». Διάχυτο το φυσιολατρικό στοιχείο τονίζει τη σχέση του συγγραφέα με τον γενέθλιο τόπο του. Διαβάζει ο ηθοποιός ΒΑΣΙΛΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ ενώ ο ηθοποιός ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ απαγγέλλει στίχους από το «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ» του ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ. Σημείο αναφοράς του αφιερώματος, το σπίτι του συγγραφέα, που λειτουργεί ως μουσειακός χώρος και στεγάζει τα προσωπικά του είδη.








Καλή σου Νύχτα Κυρ' Αλέξανδρε (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ 04 Μαρ 2015)

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ, η ζωή του και το έργο του έχουν λειτουργήσει ως πηγή έμπνευσης για πολλούς ανθρώπους και για όλες τις μορφές της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Σε αυτή την περίπτωση, έχουμε μια παρέα ηθοποιών που ταξιδεύουν μέχρι τη γενέτειρά του, για να αναπαραστήσουν στιγμές από τη ζωή του, όσο πιο πειστικά μπορούν να το επιτύχουν. Ο ΜΙΜΗΣ ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΗΣ, υποδυόμενος το σκηνοθέτη, συμβάλλει στη μεταμόρφωση του ΒΑΣΙΛΗ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στο ρόλο του ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ, και κατ' αυτό τον τρόπο στη δραματοποιημένη παρουσίαση των έργων του. Η «ΥΠΗΡΕΤΡΑ», τα «ΔΑΙΜΟΝΙΑ ΣΤΟ ΡΕΜΜΑ», το «ΟΝΕΙΡΟ ΣΤΟ ΚΥΜΑ», το «ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΟ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ» και η «ΦΟΝΙΣΣΑ» είναι μερικά από τα έργα που παρουσιάζονται με τη βοήθεια και άλλων σημαντικών ηθοποιών.

Μια ομάδα ηθοποιών ταξιδεύει στη γενέτειρα του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ με σκοπό τη δραματοποιημένη παρουσίαση μερικών από τα πιο γνωστά έργα του, όπως η «ΥΠΗΡΕΤΡΑ», τα «ΔΑΙΜΟΝΙΑ ΣΤΟ ΡΕΜΑ», το «ΟΝΕΙΡΟ ΣΤΟ ΚΥΜΑ», το «ΣΤΟ ΧΡΙΣΤΟ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ» και η «ΦΟΝΙΣΣΑ». Παράλληλα με τη δραματοποίηση αυτή επιχειρείται ανασύσταση στιγμών του μοναχικού βίου του μεγάλου Σκιαθίτη συγγραφέα. Στον ρόλο του ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ.







ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ, Έρωτας στα χιόνια (Αρχείο ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ)

Στην εκπομπή «ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ», τρεις νεοέλληνες συγγραφείς, ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΟΤΖΙΑΣ, ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ και ο ΜΕΝΗΣ ΚΟΥΜΑΝΤΑΡΕΑΣ, παρουσιάζουν το τελευταίο διήγημα του ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ «ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ». Ο καθένας τους διαβάζει αποσπάσματα από αυτό και συνάμα παραθέτει τις απόψεις του για τη γλώσσα, τα πρόσωπα, το χαρακτήρα του πρωταγωνιστή του διηγήματος και για το πώς παρουσιάζεται ο ίδιος ο Α. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ μέσα από τα κείμενά του.








Πηγή / Εργασία: www.sophia-ntrekou.gr

FaceBook

Aggelos Aslanidis 3 Ιανουαρίου: Δεν έχω διαβάσει πιο πληρέστερη έρευνα για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη από αυτήν της φίλης Σοφίας Ντρέκου! Θα ήταν εγωϊστικό εκ μέρους μου να μην την ανα-δημοσιεύσω, με την ευγενώς και σιωπηρώς προσφερθείσα άδεια της σοφίας!

Δεν υπάρχουν σχόλια: