Μάνα, Μητέρα, Μαμά: το ιστορικό για την γιορτή της μητέρας



Μάνα, Μητέρα, Μαμά..., η μία και μοναδική στη γη. Υμνήθηκε και τραγουδήθηκε σε όλο τον κόσμο. Γράφτηκαν και γράφονται καθημερινά γι' αυτήν ποιήματα, τραγούδια, στίχοι. Ταυτίζεται με τη στοργή και την αγάπη, την προστασία και την φροντίδα για το σπλάχνο της, το παιδί της. «Αν ένας άνθρωπος υπήρξε το αδιαμφισβήτητα αγαπημένο παιδί της μητέρας του, διατηρεί σε όλη του τη ζωή το αίσθημα θριάμβου, την πίστη στην επιτυχία που συχνά οδηγεί πραγματικά στην επιτυχία» έλεγε ο Φρόιντ.

Η ιστορία πίσω από την Ημέρα της Μητέρας

Η Ημέρα της Μητέρας παραμένει κυρίως γνωστή 
ως μια αφορμή για δώρα, εκδηλώσεις αγάπης και 
συναισθηματικά ξεσπάσματα. Η αλήθεια όμως είναι 
πως η γιορτή αυτή έχει πολύ πιο μελαγχολικές ρίζες. 
Όλα ξεκίνησαν στη δεκαετία του 1850, όταν... 

Η μάνα μου - Ν. Καζαντζάκη

1905. Ο Νίκος Καζαντζάκης με τη μητέρα του Μαρία, ανάμεσα στις αδελφές του Αναστασία και Ελένη, στο Ηράκλειο
φώτο: 1905. Ο Νίκος Καζαντζάκης με τη μητέρα του Μαρία, 
ανάμεσα στις αδελφές του Αναστασία και Ελένη, στο Ηράκλειο.

Η μάνα μου, μια άγια γυναίκα. Με υπομονή, μ’ αντοχή κι όλη τη γλύκα της γης απάνω της. Όλοι από το αίμα της μάνας μου οι πρόγονοι ήταν χωριάτες. Σκυμμένοι στο χώμα, κολλημένοι στο χώμα, τα πόδια τους, τα χέρια τους, τα μυαλά τους γεμάτα χώματα.

Αγαπούσαν τη γης και της εμπιστεύονταν όλες τις ελπίδες. Είχαν γίνει, πάππου προς πάππου, ένα μαζί της. Στην αβροχιά, κοράκιαζαν κι αυτοί μαζί της, κι όταν ξεσπούσαν τα πρωτοβρόχια, τα κόκαλά τους έτριζαν και φούσκωναν σαν καλάμια. Κι όταν αλέτριζαν και χαράκωναν βαθιά την κοιλιά της με το γενί, ξαναζούσαν στα στήθια και στα μεριά τους την πρώτη νύχτα που κοιμήθηκαν με τη γυναίκα τους…

Ποτέ δεν είχα δει τη μητέρα μου να γελάει, χαμογελούσε μόνο, και τα βαθουλά, μαύρα μάτια της κοίταζαν τους ανθρώπους γεμάτα υπομονή και καλοσύνη. Πηγαινοέρχονταν σαν πνέμα αγαθό μέσα στο σπίτι, κι όλα τα πρόφταινε ανέκοπα κι αθόρυβα, σαν να ‘χαν τα χέρια της μια καλοπροαίρετη μαγική δύναμη, που κυβερνούσε με καλοσύνη την καθημερινή ανάγκη. Μπορεί και να ‘ναι η νεράιδα συλλογιζόμουν κοιτάζοντάς την σιωπηλά….

Οι ώρες που περνούσα με τη μητέρα μου ήταν γεμάτες μυστήριο. Καθόμασταν ο ένας αντίκρα στον άλλο, εκείνη σε καρέκλα πλάι στο παράθυρο, εγώ στο σκαμνάκι μου, κι ένιωθα, μέσα στη σιωπή, το στήθος μου να γεμίζει και να χορταίνει, σαν να ‘ταν ο αγέρας ανάμεσά μας γάλα και βύζαινα.


Από πάνω μας ήταν η γαζία, κι όταν ήταν ανθισμένη, η αυλή μας μοσκομύριζε. Αγαπούσα πού τα ευωδάτα κίτρινα λουλούδια της, τα ‘βαζε η μητέρα μου στις κασέλες και τα σώρουχά μας, τα σεντόνια μας, όλη μου η παιδική ηλικία μύριζε γαζία.


Μιλούσαμε, πολλές ήσυχες κουβέντες, πότε η μητέρα μού διηγόταν για τον πατέρα της, για το χωριό που γεννήθηκε, και πότε ‘γω της στορούσα τους βίους των αγίων που ‘χα διαβάσει, και ξόμπλιαζα τη ζωή τους με τη φαντασία μου.


Δεν έφτανα τα μαρτύριά τους, έβαζα κι από δικού μου, ωσότου έπαιρναν τη μητέρα μου τα κλάματα, τη λυπόμουν, κάθιζα στα γόνατά της, της χάϊδευα τα μαλλιά και την παρηγορούσα: Μπήκαν στον παράδεισο, μητέρα, μη στεναχωριέσαι, σεριανίζουν κάτω από ανθισμένα δέντρα, κουβεντιάζουν με τους αγγέλους και ξέχασαν τα βάσανά τους. Και κάθε Κυριακή βάζουν χρυσά ρούχα, κόκκινα κασκέτα με φούντες και πάνε να κάμουν βίζιτα στο Θεό.


Κι η μητέρα σφούγγιζε τα δάκρυά της, με κοίταζε σαν να μου έλεγε: «Αλήθεια λες;» Και μου χαμογελούσε.


Και το καναρίνι, μέσα στο κλουβί του, μας άκουγε, σήκωνε το λαιμό του και κελαηδούσε μεθυσμένο, ευχαριστημένο, σαν να ‘χε κατέβει από τον παράδεισο, σαν να ‘χε αφήσει μια στιγμή τους αγίους κι ήρθε στη γης να καλοκαρδίσει τους ανθρώπους. 


Η μητέρα μου, η γαζία, το καναρίνι, έχουν σμίξει αχώριστα, αθάνατα μέσα στο μυαλό μου, δεν μπορώ πια να μυρίσω γαζία, ν’ ακούσω καναρίνι, χωρίς ν’ ανέβει από το σπλάχνο μου η μητέρα μου και να σμίξει με τη μυρουδιά τούτη και με το κελάηδημα του καναρινιού. [1]

Προσωπογραφία της μητέρας μου

1960 Ο Μάνος Χατζιδάκις με τη μητέρα του Αλίκη
1960 Ο Μάνος Χατζιδάκις με τη μητέρα του Αλίκη

«Η μητέρα μου είναι γλυκιά και τρυφερή και μ' αγαπάει», γράφει ο Μάνος Χατζιδάκις στο κείμενο που συνοδεύει το ορχηστρικό του «Προσωπογραφία της μητέρας μου» στο «Χαμόγελο της Τζοκόντα». Και συνεχίζει:

«Θα 'θελε να 'χε σταματήσει ο χρόνος εκείνη τη στιγμή που μ' έχει αντίκρυ της και με κοιτάζει. Γνωρίζω εκείνη τη στιγμή καλά, μα δεν μπορώ ούτε μπορεί να τηνε σταματήσει.


Κι έτσι θα μείνει πάντα στη μνήμη μας, ευγενική και τρυφερή να καρτεράει μια δυο στιγμές που πέρασαν, μια δυο στιγμές που έζησα μοναδικά για εκείνη».

«Η μητέρα μου ήταν από την Αδριανούπολη», -αναφέρει αλλού ο Χατζιδάκις- «κόρη του Κωνσταντίνου Αρβανιτίδη, και ο πατέρας μου απ' την Μύρθιο της Ρεθύμνου, απ' την Κρήτη.


Είμαι ένα γέννημα δύο ανθρώπων που καθώς γνωρίζω δεν συνεργάστηκαν ποτέ, εκτός απ' την στιγμή που αποφάσισαν την κατασκευή μου.

Γι' αυτό και περιέχω μέσα μου χιλιάδες αντιθέσεις κι όλες τις δυσκολίες του Θεού. Όμως η αστική μου συνείδηση, μαζί με τη θητεία μου την λεγόμενη «ευρωπαϊκή», φέραν ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα...»! [2]


Προσωπογραφία της μητέρας μου 

Η ματιά σου χρυσή, γλυκό κρασί
ο λαιμός σου νησί, εγώ κι εσύ.
Μια φωτογραφία κάτι σαν αγία
μες στο βάθος μιας πηγής.
Δέξου τη μαγεία που έχει η λειτουργία
και το τέλος μιας φυγής.

Σιωπηλή με κοιτάς και με ζητάς
τη στιγμή σταματάς και με κρατάς
μέσα στο σκοτάδι που είναι σ’ ένα χάδι
κι είναι σημάδι απ’ τον καιρό.
Δε θα σε ξεχάσω κι ούτε θα σε χάσω
κάπου θα σε ξαναβρώ... 

Βίντεο: Στίχοι, Μουσική Μάνος Χατζιδάκις



Μητέρα… - Γιάννης Ρίτσος

Μητέρα… - Γιάννης Ρίτσος

[...] κι η μητέρα καθισμένη στο χαμηλό σκαμνί
κεντούσε τους αγρούς της άνοιξης
με τα ανοιχτά κατώφλια των άσπρων σπιτιών
με τα όνειρα των πελαργών στην αχυρένια στέγη
γραμμένη στη γλαυκή διαφάνεια
Εσύ δεν είχες έρθει ακόμη... [3]
Διαβάστε περισσότερα »

Η γεύση της μητέρας μου - Ν. Λυγερός

Στην αθωότητά μου του νεαρού κοριτσιού 
χάιδευα τη νεαρή μου μητέρα 
χωρίς να ξέρω πόσο καλή ήταν. 

Έπρεπε να ζήσω την περίοδο 
των στρογγυλών κοιλιών για να καταλάβω 
το αδιανόητο και το ανείπωτο των ανθρώπων. 

Η μητέρα μου ήταν τρυφερή σαν αρνάκι. 

Τώρα μπορώ να το αποδείξω 
χάρη στο δώρο του μικρού πατέρα. 

Κι αν είμαι ακόμα ζωντανή 
έστω κι αν έχω ήδη πεθάνει από τώρα και στο εξής 
το οφείλω στην τρυφερότητα της μητέρας μου.

Υπαπαντή: «Γιορτή της Μητέρας»

Εικονογραφος Γεώργιος Κόρδης

Στις 2 Φεβρουαρίου, κάθε χρόνο, όλοι οι Ορθόδοξοι Έλληνες και οι Ελληνίδες απανταχού της Γης, τιμούμε την Μάνα όλων, την Παναγία στην πρώτη της εμφάνιση ως Μητέρα. Εορτάζουμε την Υπαπαντή του Χριστού, μία από τις 12 μεγάλες γιορτές (Δωδεκάορτον) της Ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας. Προς θεοδοχήν ας προστρέξουμε... Διαβάστε περισσότερα » [4]

Η γυναίκα και η μητέρα

Η γυναίκα γερνά, η μητέρα δεν γερνά.

Η γυναίκα σαν γυναίκα αλλάζει και γερνά, 
η μητέρα σαν μητέρα δεν αλλάζει και δεν γερνά.

Η γυναίκα εκπροσωπεί την πτώση 
του ανθρώπου στη φύση, 
η μητέρα εκπροσωπεί την ύψωση 
του ανθρώπου προς τον ουρανό.

Η μητέρα, η οποία δεν υπήρξε γυναίκα, 
(σημ. η Παναγία) έλαβε δόξα και τιμή 
πάνω από τους αγγέλους

ενώ η γυναίκα σαν γυναίκα υπήρξε και παρέμεινε 
σχέση του ανθρώπου με τη φύση.

Με τον δικό της ρόλο ως μητέρας, 
η γυναίκα εξαγοράζει 
τον δικό της ρόλο ως γυναίκας.

Φώτο National Geographic: Εργαζόμενη μητέρα μεταφέρει 
το παιδί της σε ένα καλάθι πηγαίνοντας για την εργασία της 
με τα πόδια στην πυκνή ομίχλη ξημερώματα στην Κίνα, 
στην περιοχή Laocheng, που σημαίνει «παλιά πόλη».
Μετάφραση Σοφία Ντρέκου από National Geographic.



Με δύναμη του λόγου πάλευε τη νύχτα
να μην σβήσει το κερί του Θεού.

Προσευχή έκανε στην Παναγιά
για την δημιουργία ενός νέου μύθου. 

Η μάχη της ανάστασης 
εναντίον της σταύρωσης. 
Ο μύθος με την δύναμή του λόγου 
διασχίζει τον χρόνο. 

Μαμά, έχω πυρετό... μην φύγεις... 
λάλησαν οι άνθρωποι...
η σκέψη της αδικίας με πνίγει. 
Έχω έναν κόμπο στο λαιμό 
που δεν λέει να φύγει... πνίγομαι! 

Θα 'ναι ο άνεμος της ερήμου που παλεύει 
με τις λέξεις στο βάθος του χρόνου.[6] (ΕΔΩ)

Αέναη επΑνάσταση by Sophia Ntrekou.gr

Περισσότερα: Μητέρα


Παραπομπές/Βιβλιογραφία:
1. Νίκου Καζαντζάκη, απόσπασμα από το «Αναφορά στο Γκρέκο», Εκδόσεις Καζαντζάκη, 2009, 507 σελ. ISBN 978-960-7948-26-7
2. «Προσωπογραφία της μητέρας μου», το κείμενο του Μ. Χατζιδάκι εμπεριέχεται σε έναν από τα πιο εμπνευσμένους δίσκους της νεότερης μουσικής ιστορίας, το «Χαμόγελο της Τζοκόντα». Έργο 22 (1964), για ορχήστρα. Το έργο ηχογραφήθηκε στην Νέα Υόρκη το 1965. ♪ Βίντεο: Η προσωπογραφία της μητέρας μου.
3. Γιάννης Ρίτσος, απόσπασμα απ’ την Συλλογή «Εμβατήριο του ωκεανού» Αθήνα, εκδόσεις Γκοβόστη, 1940. Γράφτηκε από τον Γιάννη Ρίτσο στα 1939 - 1940.
4. Γράφει το μπλοκ «Δημοκρατικού Εθνικού Ρεύματος». blogspot.gr
5. By Brian Handwerk, for National Geographic. Mother's Day Turns 100: Its Surprisingly Dark History. Born of war, Mother's Day grew to horrify its own mother, whose fight to fix the holiday «cost her everything, financially and physically.»
6. Μαμά, λάλησαν οι άνθρωποι... Σοφία Ντρέκου, εδώ: www.sophia-ntrekou.gr
7. Αγίου Νικολάου Βελιμίροβιτς, επισκόπου Αχρίδος, από το βιβλίο «Στοχασμοί περί καλού και κακού», εκδ. Εν Πλω, Οκτώβριος 2009, σ. 174
Προς θεοδοχήν: π. Παντελεήμων Kρούσκος
Βίντεο από το YouTube, εταιρεία της Google.
ΠηγήΑέναη επΑνάσταση | Sophia-Ntrekou.gr

Παρακαλούμε τους αναγνώστες μας, εάν αντιγράφουν τα θέματα του ιστολογίου, να αναφέρουν τις πηγές, οι οποίες παρατίθενται, ως ελάχιστο σεβασμό στους συγγραφείς των θεμάτων. Το αν θέλουν να σεβαστούν και τούτο το ιστολόγιο ως πηγή τους, αυτό είναι θέμα αξιοπρέπειας.



facebook
Αέναη επΑνάσταση 2 Φεβρουαρίου 2017: Η εορτή της Υπαπαντής: η Ορθόδοξη Γιορτή της Μητέρας. Στις 2 Φεβρουαρίου, κάθε χρόνο, ο ορθόδοξος ελληνισμός τιμά την Μάνα όλων, την Παναγία στην πρώτη της εμφάνιση ως Μητέρα, με την Υπαπαντή του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού. Ας τιμήσουμε την Κυρία Θεοτόκο και κοντά σ' Αυτήν όλες τις Ελληνίδες και ορθόδοξες Μητέρες απανταχού της γης. Χρόνια Πολλά! 2017 Φίλοι Ιεράς Μονής Δοχειαρίου-Αγίου Όρους

Σοφία Ντρέκου 8 Μαΐου 2016 Genesis - Mama
Mazlimi Maria 10 Μαΐου 2015
Φωτογραφικη Εγκυκλοπαιδεια 24 Δεκεμβρίου 2015
Σοφία Ντρέκου 2 Φεβρουαρίου 2015
Σύλληψη της Αγίας Άννης 9 Δεκεμβρίου 2015
♦ Σοφία Ντρέκου 11 Μαΐου 2014
Σοφία Ντρέκου 9 Δεκεμβρίου 2014



Δεν υπάρχουν σχόλια: