Μάνα μου Ελλάς: η ταινία «Ρεμπέτικο» μια σπουδή στην Μικρασιατική Καταστροφή (βίντεο)


Η Ιστορία επαναλαμβάνεται... 
της Σοφίας Ντρέκου

Όλη η ταινία «Ρεμπέτικο» μια σπουδή 
στην Μικρασιατική Καταστροφή 
έως τα νεότερα χρόνια της Ελλάδας.

«Το «Ρεμπέτικο» (1983) είναι μια ταινία που αφηγείται την ζωή μιας γυναίκας-ρεμπέτισσας, της Μαρίκας, παράλληλα όμως παρουσιάζει τα ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά γεγονότα που συνέβησαν στην Ελλάδα, από το 1920 έως και το 1960. Η Μικρασιατική Καταστροφή, τα χρόνια του Μεσοπολέμου, ο Πόλεμος, η Ναζιστική Κατοχή, η Απελευθέρωση, ο Εμφύλιος και η επικράτηση των Δεξιών, είναι μερικά από αυτά.

Ο τρόπος αφήγησης, σε αντίθεση με πολλές άλλες βιογραφικές ταινίες, είναι απόλυτα γραμμικός και τα ιστορικά γεγονότα που λαμβάνουν χώρα την περίοδο αυτή, τα παρακολουθούμε μέσα από ασπρόμαυρα φιλμάκια που παρεμβάλλονται μεταξύ των σκηνών.

Το όνομα της ηρωίδας δεν είναι τυχαίο καθώς η κεντρική ιδέα του σεναρίου είναι παρμένη από την ζωή της αείμνηστης, μεγάλης τραγουδίστριας, Μαρίκας Νίνου, της οποίας η γέννηση και ο θάνατος ήταν γεγονότα που συνέβησαν στα ίδια χρονικά σημεία που συμβαίνουν και στην Μαρίκα της ταινίας. Από κει και πέρα τα κοινά σημεία στη ζωή της ηρωίδας και της τραγουδίστριας, είναι ελάχιστα. Έτσι, το γεγονός ότι πολλοί αναφέρουν το «Ρεμπέτικο» ως βιογραφία της Μαρίκα Νίνου, αποτελεί μια εντελώς λανθασμένη άποψη.

Σμύρνη, λίγο πριν την Μικρασιατική Καταστροφή. Η Αντριάνα (Θέμις Μπαζάκα), η γυναίκα του ρεμπέτη τραγουδιστή Παναγή (Νίκος Δημητράτος), φέρνει στον κόσμο την Μαρίκα (Σωτηρία Λεονάρδου).

Με τους διωγμούς του 1922 η μικρή Μαρίκα, έρχεται στην Ελλάδα με την οικογένειά της. Οι γονείς της τραγουδούν σε μία ταβέρνα του Πειραιά, αλλά τα βγάζουν δύσκολα πέρα. Η σχέση μεταξύ του ζευγαριού δεν είναι καλή και σε έναν από τους καυγάδες τους, ο βάναυσος Παναγής, θα σκοτώσει κατά λάθος την Αντριάνα, μπροστά στα μάτια της μικρής.

Η Μαρίκα μεγαλώνει και γνωρίζει τον Γιάννη (Κωνσταντίνος Τζούμας), έναν πλανόδιο ταχυδακτυλουργό που κάνει τις εμφανίσεις του με το ψευδώνυμο Χουάν. Τον ακολουθεί και η σχέση τους φέρνει στον κόσμο ένα κοριτσάκι. Λίγο μετά την γέννηση του παιδιού, ο Γιάννης, βλέποντας ότι η δουλειά του δεν έχει πλέον πέραση, αποφασίζει να φύγει από την Ελλάδα. Έτσι, η νεαρή Μαρίκα μένει μόνη με ένα μωρό στην αγκαλιά, έχοντας μοναδικό της στήριγμα έναν φίλο της βιολιστή, τον Γιωργάκη.

Οι δυο τους θα βρεθούν να δουλεύουν στην ταβέρνα του Θωμά (Γιώργος Ζορμπάς), όπου εμφανίζεται ο Μπάμπης (Νίκος Καλογερόπουλος) με την ορχήστρα του. Εκεί, σε αυτό το μαγαζί και μέσα από πολύ δύσκολες συνθήκες, γεννιέται μια μεγάλη τραγουδίστρια του ρεμπέτικου τραγουδιού, η Μαρίκα...

Το «Ρεμπέτικο» μπορεί να χαρακτηριστεί σαν ένα λαϊκό, μουσικό δράμα, το οποίο μέσα από μια απλοϊκή ιστορία, καταφέρνει και αναβιώνει με πολύ ρεαλιστικό τρόπο, μια εποχή σχετικά πρόσφατη, κατά την οποία δημιουργήθηκε, ήκμασε και παρήκμασε το ρεμπέτικο τραγούδι. Μια μουσική εποχή που είχε διάρκεια σαράντα χρόνων, με τους πρωταγωνιστές της να έχουν σήμερα τα ονόματά τους γραμμένα, με “χρυσά γράμματα” στις σελίδες της ιστορίας του Ελληνικού τραγουδιού. Τότε όμως τα πράγματα δεν ήταν έτσι. Οι ρεμπέτες, οι περισσότεροι Μικρασιάτες πρόσφυγες, που μαζί με το λιγοστό βιος του έφεραν μαζί τους στην Ελλάδα και την μουσική τους, θεωρούνταν περιθωριακοί, αλήτες, χασικλήδες, παράνομοι, άνθρωποι που τους άρεσε να ζουν στα άκρα...

Ο σκηνοθέτης Κώστας Φέρρης στο «Ρεμπέτικο», μας παρουσιάζει αυτούς τους ανθρώπους με πρόσχημα την ζωή μιας συναδέλφισσάς τους, της Μαρίκας. Επιλέγει 5-6 συμπρωταγωνιστές και ένα μεγάλο πλήθος κομπάρσων να την πλαισιώσουν, και δημιουργεί μια ταινία σχεδόν αριστουργηματική, για τα ελληνικά δεδομένα και όχι μόνο.

Αντάξιος συνοδοιπόρος του σ’ αυτό δημιούργημα ο μουσικοσυνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος, ο οποίος ντύνει όλη την ταινία με εκπληκτική μουσική και με τραγούδια, σε στίχους του μεγάλου ποιητή-στιχουργού Νίκου Γκάτσου. Τραγούδια, που αν και γράφτηκαν για τις ανάγκες της ταινίας, μοιάζουν σαν να έχουν βγει την εποχή που αναπαριστά η οπτικοποίησή τους.

Σχεδόν τέλεια είναι και η αναπαράσταση της εποχής, με τα σκηνικά και τα κοστούμια να είναι προσεγμένα έως και στην παραμικρή τους λεπτομέρεια. Εξαιρετική δουλειά έχει γίνει και στους άλλους τομείς όπως, στην φωτογραφία και στο μοντάζ.

Η Σωτηρία Λεονάρδου, η οποία έχει συνυπογράψει το σενάριο μαζί με τον Φέρρη, υποδύεται εκπληκτικά τον πολυσύνθετο χαρακτήρα της Μαρίκας, ενώ η χροιά της φωνής της στα τραγούδια που ερμηνεύει, είναι απολαυστικότατη.

Πολύ καλές είναι και οι ερμηνείες των υπολοίπων πρωταγωνιστών, με κορυφαία ίσως, αυτή της Θέμις Μπαζάκα, στο ρόλο της Αντριάνας.

Αναφορά πρέπει να γίνει στην μικρή εμφάνιση “έκπληξη” του Σταύρου Ξαρχάκου, στην σκηνή που παίζει στο πιάνο και ερμηνεύει το τραγούδι «Το πρακτορείο» καθώς και στην μικρή, φευγαλέα εμφάνιση, του αείμνηστου Νικόλα Άσιμου, στο ρόλο του “Διογένη με το φανάρι” στην σκηνή μετά το τέλος της παράστασης των ταχυδακτυλουργικών κόλπων, του Κωνσταντίνου Τζούμα.

Η πρώτη προβολή της ταινίας έγινε στις 3 Οκτωβρίου του 1983, έκοψε 98.492 εισιτήρια και κατετάγη στην 9η θέση ανάμεσα στις 33 ελληνικές ταινίες εκείνης της σαιζόν. Δύο χρόνια αργότερα, το 1985, προβλήθηκε με τον ομώνυμο τίτλο, ως μίνι τηλεοπτική σειρά, από την ΕΡΤ.

Το σάουντρακ, που η κυκλοφορία του ήταν παράλληλη με αυτή της ταινίας, σημείωσε πολύ μεγάλη επιτυχία, πουλώντας πάνω από 200.000 αντίτυπα.

Η ταινία επιλέχθηκε να εκπροσωπήσει την χώρα μας στο Κινηματογραφικό Φεστιβάλ Βερολίνου όπου και διακρίθηκε, κερδίζοντας την Αργυρή Άρκτο, το 1984.

Επίσης τιμήθηκε με 4 βραβεία στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (καλύτερης ταινίας, α' γυναικείου ρόλου, β' γυναικείου ρόλου και ειδικό βραβείο μουσικής), με 5 Κρατικά Βραβεία Ποιότητας (καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, ερμηνείας, μακιγιάζ και τεχνικής επίδοσης) με 7 Κορφιάτικα βραβεία, με το Ειδικό βραβείο επιτροπής στο Φεστιβάλ Valencia το 1984 και με το Μεγάλο βραβείο στο Φεστιβάλ Αλεξανδρείας το 1985.

Το 2000, το «Ρεμπέτικο» ψηφίστηκε ως η δημοφιλέστερη ελληνική ταινία, στο Internet Movie Database.» Τα Αριστουργήματα της 7ης Τέχνης


«Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα 
μου τα 'πες με το πρώτο σου το γάλα.»

Στο ποίημα υπάρχει περιεκτικά η μοίρα της Ελλάδας, το συλλογικό πεπρωμένο, οι προσδοκίες ενός λαού και οι απογοητεύσεις μιας κοινωνίας που διαρκώς μεταλλάσσεται αλλά διατηρεί ως ιδιοσυστατικό χαρακτηριστικό της την ελπίδα και την αυταπάτη.

Η δραματική διάσταση αυτών των ιδεών αποτυπώνονται στον θρήνο που έγραψε αριστουργηματικά ο Νίκος Γκάτσος και μελοποίησε ο Σταύρος Ξαρχάκος. Οι νότες πηγάζουν από την παράδοση αιώνων, έχουν βυζαντινές επιρροές, κλιμακώνονται τελετουργικά σε σπαραγμό καρδιάς και συναντιούνται αρμονικά, στο απόγειο του συναισθήματος με την κλαίουσα φωνή του Νίκου Δημητράτου. Καθηλωτική η πρωτότυπη ενορχήστρωση του τραγουδιού, ταξιδεύει τον ακροατή σε μονοπάτια προβληματισμού, όπως κάθε αυθεντική δημιουργία.

Στο Βίντεο Ντοκουμέντο: «Τα Ψεύτικα τα Λόγια τα Μεγάλα». Ο Νίκος Γκάτσος -σε τηλέφωνο- απαγγέλλει και τραγουδά ο ίδιος «Τα Ψεύτικα τα Λόγια τα Μεγάλα» πολύ πριν την ενορχήστρωση, με συνοδεία Κώστα Φέρρη και στο πιάνο ο Σταύρος Ξαρχάκος.

Καθρέφτης της χώρας μας το τραγούδι...
«Μάνα μου Ελλάς τα παιδιά σου σκλάβους ξεπουλάς...»



Μάνα μου Ελλάς
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Ερμηνεία 1η: Νίκος Δημητράτος

Δεν έχω σπίτι πίσω για να 'ρθώ
ούτε κρεβάτι για να κοιμηθώ
δεν έχω δρόμο ούτε γειτονιά
να περπατήσω μια Πρωτομαγιά.

Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα 'πες με το πρώτο σου το γάλα.

Μα τώρα που ξυπνήσανε τα φίδια
εσύ φοράς τα αρχαία σου στολίδια
και δε δακρύζεις ποτέ σου μάνα μου Ελλάς
που τα παιδιά σου σκλάβους ξεπουλάς.

Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα 'πες με το πρώτο σου το γάλα.

Μα τότε που στη μοίρα μου μιλούσα
είχες ντυθεί τα αρχαία σου τα λούσα
και στο παζάρι με πήρες γύφτισσα μαϊμού
Ελλάδα Ελλάδα μάνα του καημού.

Τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα
μου τα 'πες με το πρώτο σου το γάλα.

Μα τώρα που η φωτιά φουντώνει πάλι
εσύ κοιτάς τα αρχαία σου τα κάλλη
και στις αρένες του κόσμου μάνα μου Ελλάς
το ίδιο ψέμα πάντα κουβαλάς.

Δεν έχω άγιο πια να προσκυνώ
Ούτε καντήλι σ' άδειο ουρανό.
Δεν έχω ήλιο ούτε αστροφεγγιά
να τραγουδήσω μια πρωτομαγιά.



Ο μουσικοσυνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος, με αφορμή την ταινία «ΡΕΜΠΕΤΙΚΟ» (βλ. ολόκληρη την ταινία παρακάτω), δημιούργησε ένα έργο ομολογουμένως τεράστιας αξίας, ένα αριστούργημα. Η σύνθεση χρονολογείται το 1983, παρ’ όλα αυτά, ο Ξαρχάκος πάτησε πάνω στις ρεμπέτικες ρίζες, αφομοίωσε τη σπουδαία αυτή παράδοση και τη μεταφέρει με έναν ατόφιο προσωπικό τρόπο όμως και ένα βλέμμα σεβασμού και αγάπης προς τους μεγάλους δημιουργούς του ρεμπέτικου.
μουσικοσυνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος
Φαίνεται μάλιστα να συμπορεύεται χωρίς να ξεχωρίζει από αυτούς καθόλου. Θα φτιάξει ωστόσο κάτι φρέσκο, αλλά και τόσο αυθεντικό –χωρίς να ξεφεύγει από το είδος– το οποίο θα μείνει κλασικό στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού κρατώντας μια υψηλότατη θέση. Όλο το ρεμπέτικο ξεχειλίζει σαν μια σπουδή. Ένα εξαιρετικό έργο, μια μοναδική συλλογή για το ρεμπέτικο που παρόμοια δεν γράφηκε στη σύγχρονη εποχή μας. Όλοι οι άλλοι που επαίρονται ότι γράφουν ρεμπέτικα ακόμη, πιστεύουμε, ότι είναι ανάξιες απομιμήσεις.

Για τους στίχους του Νίκου Γκάτσου, του τόσο σημαντικού αυτού ποιητή μας, τι να πούμε; Όπως πάντα ο Γκάτσος, αυτός που είχε ακούσει τη φωνή, κατά τον Ελύτη, ένας αληθινός Έλληνας για τον οποίο καυχώμεθα, με το ιδιαίτερα λαϊκό χρώμα του και την υπέρτατη ποιητική του ευαισθησία, ματώνοντας, κατέθεσε την ψυχή του. Και όντως μεγαλούργησε, και, με καταλυτικό τρόπο, απογείωσε το έργο!

Η ταινία του Κώστα Φέρρη «Ρεμπέτικο» 1983


Το Ρεμπέτικο είναι ελληνική βιογραφική ταινία του 1983 σε σκηνοθεσία Κώστα Φέρρη και σε σενάριο του ιδίου και της Σωτηρίας Λεονάρδου. Την παραγωγή την ανέλαβε το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και η ΕΡΤ. Η ταινία βασίζεται στη ζωή της Μαρίκας Νίνου. Διάρκεια: 150 λεπτά.

Υπόθεση: Η ζωή της ρεμπέτισσας Μαρίκας Nίνου (Σωτηρία Λεονάρδου), από τη γέννησή της στη Σμύρνη του 1917, μέχρι και το θάνατό της στην Αθήνα του 1955. Μεγαλωμένη από έναν ταχυδακτυλουργό (τον υποδύεται ο Κωνσταντίνος Τζούμας), μετά τη –λόγω ατυχήματος– δολοφονία της μητέρας της (Θέμις Μπαζάκα) από τον πατέρα της (Νίκος Δημητράτος), η Μαρίκα θα φτάσει στην Αθήνα, παρέα με τον φίλο της βιολιστή (Μιχάλη Μανιάτη), και θα δουλέψουν στην κομπανία του Μπάμπη (Νίκος Καλογερόπουλος). Παράλληλα με την αφήγηση της ιστορίας της Μαρίκας, παρακολουθούμε την ιστορία της Ελλάδας: από την Μικρασιατική καταστροφή, μέχρι την κυβέρνηση του Παπάγου και την επικράτηση της δεξιάς. Πηγή: www.sophia-ntrekou.gr

Δείτε ολόκληρη την ταινία. Καλή θέαση!





Συντροφικά αποδεκτής



Αδημονώ την έλευση
του αδιάβλητα 
της παναθρώπινης δικαιοσύνης
και ανυπέρβλητα ωραίου

Το υπερκόσμιο φώς
της δόξης του Πατρός 
Ιησού Χριστού.

Η ισορρόπηση του δικαίου 
της αγαπητικής προσμονής
διαπεραστικά μονομερής

και εκφραστικά
ολοκληρωμένης 
συντροφικά αποδεκτής 
ανάπλασης της οικουμένης Ι.Γ

Ιφιγένεια Γεωργιάδου

FaceBook: Το Μονοπάτι του Φωτός group 27 Δεκεμβρίου 2013 Siglitiki.Drekou.Mousika: Έφυγε ο τραγουδιστής και ηθοποιός Νίκος Δημητράτος, σε ηλικία 71 ετών, ξημερώματα 26ης Δεκεμβρίου 2013, μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο. (Αφιέρωμα) 27 Δεκεμβρίου 2013 στις 1:40 π.μ.