Αληθινή αγάπη είναι όταν δεν φοβάσαι να εκτεθείς | Αέναη επΑνάσταση

Στρατιώτης της Εθνικής Φρουράς της Καλιφόρνια κρέμεται,

από το τραίνο για να αποχαιρετίσει με ένα φιλί το κορίτσι του.

Λος Άντζελες, έξι Σεπτεμβρίου χίλια εννιακόσια πενήντα, 1950.

Ένα τρένο, ένα αντίο, ένα φιλί... πριν από τον πόλεμο της Κορέας.

Korean War Goodbye Kiss, Los Angeles, Sept. 6, 1950.

Η φιλαυτία, το «αυτοείδωλο» και η αληθινή αγάπη μέσα από τον Μεγάλο Κανόνα του Αγίου Ανδρέα Κρήτης και τη λογοτεχνική μαρτυρία του Παπαδιαμάντη.

Εισαγωγή: Αυτοείδωλο, Φιλαυτία και Αγάπη -

Από τον Μεγάλο Κανόνα στον Παπαδιαμάντη

Η αληθινή αγάπη δεν αποδεικνύεται με λόγια ούτε με ανταλλάγματα· αποκαλύπτεται όταν ο άνθρωπος δεν φοβάται να εκτεθεί, να φανεί ευάλωτος και ατελής. Η φιλαυτία, η λατρεία του εαυτού και η ψευδαίσθηση της αυτάρκειας, το «αυτοείδωλο», οδηγεί σε αποξένωση και εσωτερική φθορά, ενώ αποτελούν διαχρονικά τον πυρήνα της ανθρώπινης πτώσης, αλλοιώνουν τη σχέση και μετατρέπουν την αγάπη σε σύμβαση.

Στον Μεγάλο Κανόνα της Μεγάλης Σαρακοστής του Αγίου Ανδρέα Κρήτης, η μετάνοια προβάλλει ως έξοδος από την αυτολατρεία και ως προϋπόθεση αληθινής αγάπης. Η ίδια υπαρξιακή αλήθεια αντηχεί και στη νεοελληνική λογοτεχνία, όπου ο Παπαδιαμάντης φωτίζει με σπαρακτικό τρόπο τη φιλαυτία, τον έρωτα, την αγάπη και τη βαθιά ανάγκη του ανθρώπου για μετάνοια και υπέρβαση.

Εκεί όπου ο έρωτας συναντά τη γνώση, την αυτολατρεία και η αγάπη παύει να φοβάται, ανοίγεται ο δρόμος προς την πνευματική ανόρθωση... ο άνθρωπος ανυψώνεται πέρα από τον εαυτό του.

💕 Αληθινή αγάπη είναι όταν δεν φοβάσαι να εκτεθείς

Δεν είναι το ζητούμενο απλώς να αγαπάς ή να σε αγαπούν.

Αγάπη αληθινή υπάρχει όταν δεν τρέμεις να φανερωθείς
μπροστά στους δικούς σου όπως πραγματικά είσαι:
εύθραυστος, πληγωμένος, ατελής, ακόμη και χαμένος.

Όταν μπορείς να ζητήσεις στήριξη χωρίς να φοβάσαι
την απόρριψη, την απαξίωση ή τη σιωπηλή αποστροφή.

Όταν σε χωρούν όπως είσαι
και σου προσφέρουν παρουσία και αποδοχή
χωρίς όρους, χωρίς ανταλλάγματα, χωρίς συμβόλαια.

Οτιδήποτε λιγότερο δεν είναι αγάπη·
είναι μια τακτοποιημένη συμφωνία αμοιβαίας χρησιμότητας.

Είθε να μας δοθεί
η συγχωρητική δύναμη του αγίου Διονυσίου,
η εσωτερική εγκράτεια και ο φωτισμός του Προφήτη Δανιήλ,
η ακλόνητη πίστη και το γενναίο θάρρος των Τριών Παίδων.

🧤 Η λατρεία του εαυτού μου

«Η πιο γνωστή φράση του Μεγάλου Κανόνα (του κορυφαίου ποιητικού έργου του αγίου Ανδρέα Κρήτης, που ψάλλεται το βράδυ της Τετάρτης την 5η εβδομάδα της Μεγάλης Σαρακοστής) είναι: «αυτείδωλον εγενόμην» (=έκανα τον εαυτό μου είδωλο και τον λατρεύω).

«Αὐτείδωλον ἐγενόμην, τοῖς πάθεσι τὴν ψυχήν μου βλάπτων, Οικτίρμον· ἀλλ' ἐν μετανοία μὲ παράλαβε, καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι· μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου· Σωτὴρ αὐτὸς μὲ οἴκτειρον.»

Σε νέα ελληνικά: Έγινα είδωλο για τον εαυτό μου, βλάπτοντας την ψυχή μου με τα πάθη, Ελεήμον (Κύριε). Όμως, παράλαβέ με μετανοημένο και κάλεσέ με πίσω συνειδητοποιημένο, για να μη γίνω ιδιοκτησία και τροφή του ξένου (=του απέναντι, του διαβόλου). Εσύ, Σωτήρα, λυπήσου με.

Αυτή η αυτοειδωλοποίηση, που η Εκκλησία ονομάζει μετάνοια όταν αποκαλυφθεί, βρίσκει σπαρακτική αντανάκλαση και στον λόγο της νεοελληνικής λογοτεχνίας, σε απόσπασμα από τα «Τα ρόδινα ακρογιάλια» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη.

«Ἐγὼ εἶμαι ποὺ εἶμαι ναυαγὸς εἰς τὴν ξηράν... Ἀλλὰ σὺ μὴν ἐμπιστεύσεις εἰς τὴν θάλασσαν, μὲ τὰ φελούκια ποὺ κάνουν νερά, μήτε εἰς τὰς γυναίκας... Ἀγάπες, ἐπέφερεν ἀποτόμως ἔξαφνα, ἀγάπες, θλιβερέ μου φίλε... Ὤ, μὴν ἔχεις πίστιν εἰς τὶς ἀγάπες ! Πίστευσέ με, ὁ ἄνθρωπος, ἂν καὶ ὡς κοινωνικὸν ζῶον ἔπρεπε ν᾿ ἀγαπᾷ τοὺς πάντας, ὅλον τὸν κόσμον, ἐπειδὴ ἔχει τὴν ἀνάγκην των καὶ δὲν ἠμπορεῖ μόνος νὰ ζήσει, μ᾿ ὅλα ταῦτα, κατ᾿ οὐσίαν, οὐδένα ἀγαπᾶ, εἰ μὴ μόνον τὸν ἑαυτόν του, τὸν ὁποῖον καὶ φθείρει ἀπὸ τὴν πολλὴν φιλαυτίαν... Δι᾿ αὐτὸ λέγει κι ἕνα τροπάρι τὴν Μεγάλην Σαρακοστὴν - ἐσὺ ξεύρεις ἀπ᾿ αὐτὰ - πῶς λέγει; ... - Αὐτοείδωλον ἐγενόμην τοῖς πάθεσι....».

Δείτε επίσης: Ο Παπαδιαμάντης και ο Μεγάλος Κανόνας

🖤📖 Ο έρωτας και η γνώση

Χωρίς τη λαχτάρα του έρωτα
και την ήρεμη δύναμη της αγάπης,
ο λόγος δεν γεννά· μόνο φλυαρεί.

Γιατί ο έρωτας δεν είναι απλώς συγκίνηση,
είναι κίνηση υπέρβασης·
και η αγάπη δεν είναι συναίσθημα,
είναι αντοχή στο βάθος του άλλου.

Όταν λείπουν,
η γνώση γίνεται βάρος,
η αλήθεια μετατρέπεται σε επίδειξη
και ο άνθρωπος εγκλωβίζεται
στην αυτάρκεια του εαυτού του.

Ο έρωτας και η γνώση,
όσο τους επιτρέπεται να συναντηθούν,
μας σηκώνουν από το έδαφος της αυτάρεσκης επιβίωσης
και μας ωθούν προς τα πάνω -
όχι για να αποδράσουμε από τον κόσμο,
αλλά για να τον δούμε με καθαρότερο βλέμμα,
με βλέμμα που δεν κατέχει,
δεν λατρεύει τον εαυτό του,
αλλά ανοίγεται.

Κι έτσι, μόνο τότε,
ο άνθρωπος δεν μιλά για τους ουρανούς·
μαθαίνει να πορεύεται προς αυτούς.

Η αληθινή αγάπη δεν γεννιέται από την αυτάρκεια, αλλά από το θάρρος της έκθεσης. Εκεί όπου ο άνθρωπος παύει να λατρεύει τον εαυτό του, αρχίζει να μαθαίνει τι σημαίνει να αγαπά.

✍🏻 Σοφία Ντρέκου

Βοηθήματα: 

• Κεντρική Φωτογραφία: A goodbye kiss before departing for the Korean War. Los Angeles, USA. Sept. 6, 1950. That's when people knew what real love & loyalty was. - Μτφ,: Ένα φιλί αποχαιρετισμού πριν από την αναχώρηση για τον πόλεμο της Κορέας. Λος Άντζελες, ΗΠΑ. 6 Σεπτεμβρίου 1950.

• Ἅγίου Ἀνδρέου Κρήτης, Μέγας Κανών, δ' ὠδή, τροπάριο 26ο
• Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης «Τα ρόδινα ακρογιάλια» 1908

Αέναη επΑνάσταση | Sophia-Ntrekou.gr

Περισσότερα: Αλ. Παπαδιαμάντης, Έρωτας

Δείτε Σχετικά:

• Πάνω από τα σύννεφα ο αέναος έρωτας...
• Τι είναι ο Μεγάλος Κανόνας, πότε ψάλλεται και γιατί ονομάστηκε έτσι.
• Αντέχω την παρουσία σου, όταν εσύ αγαπάς αυτό που είμαι...

Εισαγωγή Ερωτήσεων για διάλογο με Αναγνώστες

Τι είναι τελικά η αληθινή αγάπη; Αποδοχή, θυσία, υπέρβαση ή κάτι που δεν χωρά σε ορισμούς; Ένας διάλογος ανάμεσα στη θεολογία, τη λογοτεχνία και την ανθρώπινη εμπειρία.

Η αληθινή αγάπη δεν είναι ρόλος ούτε επίδειξη... δεν ταυτίζεται με τη συναισθηματική ασφάλεια, αλλά με το θάρρος της έκθεσης και της αυτογνωσίας. Είναι το θάρρος να εκτεθείς χωρίς φόβο, χωρίς όρους, χωρίς εγγυήσεις. Όταν παύεις να λατρεύεις τον εαυτό σου, αρχίζεις να μαθαίνεις τι σημαίνει να αγαπάς. Από τον Μεγάλο Κανόνα έως τον Παπαδιαμάντη, μια διαδρομή από τη φιλαυτία ως εμπόδιο κάθε αυθεντικής σχέσης.

Αληθινή αγάπη: όχι κατοχή, όχι ρόλος, όχι ασφάλεια.
Έκθεση, αποδοχή, υπέρβαση του εαυτού.
Δεν φοβίζει η αγάπη. Φοβίζει η έκθεση που απαιτεί.
Όταν τολμάς να φανείς ευάλωτος, μικρός, ατελής,
εκεί αρχίζει κάτι αληθινό.
Όλα τα άλλα είναι απλώς συμφωνίες συμβίωσης.

Το κείμενο έχει λόγο, ρίζες και φτερά.

Ερωτήσεις Διαλόγου
• Πότε νιώσατε τελευταία φορά ότι αγαπηθήκατε χωρίς όρους και προϋποθέσεις;
• Είναι η έκθεση προϋπόθεση της αγάπης ή ρίσκο που δεν αντέχεται;
• Πού τελειώνει η αγάπη και πού αρχίζει η φιλαυτία στις ανθρώπινες σχέσεις;
• Μπορεί να υπάρξει αγάπη χωρίς αυτογνωσία;
• Πώς διακρίνουμε την αληθινή αγάπη από μια απλή συμφωνία συνύπαρξης;

Ερώτηση ειδική
Ιφιγένεια, πώς θα συνέδεες τη φιλαυτία και το «αυτοείδωλο»
με τη σύγχρονη αντίληψη της ταυτότητας και της σχέσης
μέσα από το πρίσμα της επιστήμης και της φιλοσοφίας;

Οι Αναγνώστες και Αναγνώστριες σχολιάζουν

Sophia Drekou 17 Δεκεμβρίου 2014
Sophia Drekou 16 Φεβρουαρίου 2015 στις 1:36 π.μ.

Keywords: αυτοείδωλο, φιλαυτία, αγάπη, έρωτας, μετάνοια, Μεγάλος Κανόνας, Άγιος Ανδρέας Κρήτης, Παπαδιαμάντης, νεοελληνική λογοτεχνία, πνευματική ζωή, Μεγάλη Σαρακοστή, αυτογνωσία, αληθινή αγάπη