Ανάλυση εικόνας: Η επιστροφή του ασώτου υιού του Ρέμπραντ - Ο Άσωτος Υιός στο Μπόρντελ στην ανατολική και δυτική τέχνη of Rembrandt - Από τη Βυζαντινή Παράδοση στο Χόλυγουντ: Η Ψυχολογική και Τεχνική Ανάλυση του Ρέμπραντ
✍🏻 Ανάλυση - Σχολιασμοί: Σοφία Ντρέκου
(Sophia Drekou, Columnist in Psychology)
Πρόλογος
Η δεύτερη Κυριακή του Τριωδίου είναι αφιερωμένη στην διδακτική παραβολή του ασώτου υιού. Στο Ευαγγέλιο σύμφωνα με τον Λουκά (15: 11-32), ο Χριστός αναφέρει την παραβολή. Ένας γιος ρωτά τον πατέρα του για την κληρονομιά του και φεύγει από το γονικό σπίτι, μόνο για να απολέσει τον πλούτο του. Φτάνοντας επιτέλους σε ασθένεια και φτώχεια, επιστρέφει στο σπίτι του πατέρα του. Ο γέρος τυφλώνεται από δάκρυα καθώς συγχωρεί τον γιο του, όπως ο Θεός συγχωρεί όλους εκείνους που μετανοούν. Όλο αυτό το έργο κυριαρχείται από την ιδέα της νίκης της αγάπης, της καλοσύνης και της φιλανθρωπίας. Το γεγονός αντιμετωπίζεται ως η ανώτατη πράξη της ανθρώπινης σοφίας και της πνευματικής ευγένειας, και λαμβάνει χώρα σε απόλυτη σιωπή και ακινησία.
Ο πίνακας η επιστροφή του ασώτου υιού του Ρέμπραντ, αποτελεί ένα «σιωπηλό μάθημα» τέχνης και θεολογίας, που συνδυάζει την τεχνική αρτιότητα με το βάθος του ανθρώπινου πνεύματος.
Εισαγωγή – Περίληψη
Η «Επιστροφή του Ασώτου Υιού» του Ρέμπραντ αποτελεί ένα από τα πιο εμβληματικά έργα στην ιστορία της τέχνης, λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στην ανατολική και δυτική παράδοση. Μέσα από μια βαθιά ανάλυση εικόνας, ανακαλύπτουμε πώς ο μεγάλος Ολλανδός δάσκαλος μετέτρεψε την προσωπική του οικονομική καταστροφή και τις οικογενειακές του απώλειες σε μια οικουμενική διακήρυξη ελέους. Η χρήση της τεχνικής chiaroscuro και το περίφημο Rembrandt Lighting δεν αναδεικνύουν μόνο τους συμβολισμούς στα ρούχα και τη στάση του μεγαλύτερου αδελφού, αλλά επηρεάζουν μέχρι σήμερα τον φωτισμό στον σύγχρονο κινηματογράφο. Από την ψυχολογική ερμηνεία του Henri Nouwen μέχρι τις τελευταίες αυτοπροσωπογραφίες του καλλιτέχνη, το έργο αυτό παραμένει ένας διαχρονικός οδηγός για τη μετάνοια, τη φθορά και την πνευματική λύτρωση.
Ανακαλύψτε μια πλήρη ανάλυση της «Επιστροφής του Ασώτου Υιού» του Ρέμπραντ. Εξερευνήστε τους συμβολισμούς, τη σύγκριση ανατολικής και δυτικής τέχνης, την ερμηνεία του Henri Nouwen και πώς το Rembrandt Lighting επηρεάζει τον σύγχρονο κινηματογράφο.
🎨 Η προσωπική τραγωδία του ζωγράφου γέννησε την απόλυτη εικόνα της ευσπλαχνίας
Η Επιστροφή του ασώτου υιού είναι ένας από τους τελευταίους και διασημότερους πίνακες στη δημιουργική πορεία του Ολλανδού ζωγράφου και χαράκτη Ρέμπραντ του 17ου αιώνα. Σήμερα συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων ζωγράφων όλων των εποχών (15 Ιουλίου 1606 - 4 Οκτωβρίου 1669), που έχει ως θεματολογία τη Παραβολή του Ασώτου του Ιησού, όπως αναφέρεται στο Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον κεφ. ιε' 11-32 και είναι ένα από τα διασημότερα έργα του μουσείου Ερμιτάζ στην Αγία Πετρούπολη, το οποίο ιδρύθηκε ουσιαστικά από την Μεγάλη Αικατερίνη στα 1764.
Το δράμα και το βάθος της αίσθησης εκφράζονται στις μορφές του πατέρα και του γιου, με όλη τη συναισθηματική ακρίβεια με την οποία ο Ρέμπραντ ήταν προικισμένος. Οι ευρείες, σκιαγραφούμενες πινελιές του ύστερου ύφους του καλλιτέχνη επιτείνουν τη συγκίνηση και την ένταση αυτού του αριστοτεχνικού πίνακα. Αυτή η παραβολή στη θεραπεία του Ρέμπραντ απευθύνεται στην καρδιά όλων.
Πρόκειται για ένα έργο που ήταν ανέκαθεν αντικείμενο θαυμασμού για τη στοχαστική του συμβολή στο θέμα της συγχώρησης, το οποίο είναι και ένα διαρκές μέλημα της ανθρώπινης ύπαρξης. Επιπλέον, αντιπροσωπεύει επάξια την ίδια την αναστοχαστική στάση του Ρέμπραντ στην ζωγραφική και στην ζωή, η οποία μεταφέρει το πνεύμα του Χριστιανισμού στην πλέον πεφωτισμένη του εκδοχή και θεωρείται επίσης ότι συνδέεται στενά με την προσωπική του βιογραφία και τα χρόνια της ασωτίας του, τα οποία συνέπεσαν με τα πρώτα χρόνια του γάμου του με την σύζυγό του, Saskia.
Παρά την δημοτικότητα του θέματος στο θέατρο και την τέχνη της Ολλανδίας του 16ου και 17ου αιώνα, ο Ρέμπραντ εικονογραφεί με τον δικό του μοναδικό τρόπο την πασίγνωστη βιβλική παραβολή του ασώτου υιού από το Ευαγγέλιο του Αγίου Λουκά, εκμεταλλευόμενος το χρώμα και την φωτοσκίαση, κιαροσκούρο (chiaroscuro=χρήση έντονων αντιθέσεων μεταξύ φωτεινών και σκοτεινών ή φωτοσκιασμένων σημείων ενός πίνακα), προκειμένου να αυξήσει την δραματική ένταση στην απεικόνιση του βιβλικού συμβάντος.
Την παραβολή του ασώτου, με την οποία ασχολείται στην τελευταία περίοδο τη καριέρας του, την αντιμετωπίζει ως ένα παράδειγμα της ανθρώπινης εμπειρίας που αντιστοιχεί σε μια πανανθρώπινη κατάσταση και σε καθολικές αξίες.
Ο Ρέμπραντ αποφεύγει κάθε διακοσμητικό στοιχείο και συγκεντρώνεται σε μια αφήγηση που βασίζεται αποκλειστικά στα ζωγραφικά μέσα: το χρώμα και το φως αποκαλύπτουν την ιστορία του ακόλαστου νέου ο οποίος επιστρέφει για να ζητήσει συγχώρεση από τον πατέρα του.
Σε αυτήν τη συμφωνία λαμπερών και σκοτεινών τόνων, έντονου φωτός και σκιάς, που γαληνεύει μυστηριωδώς, η ενέργεια του ηλικιωμένου πλέον ζωγράφου διατηρείται απαράλλαχτη.
Το πρόσωπο του τυφλού πατέρα ακτινοβολεί από το εσωτερικό φως και το φως που συγκεντρώνεται στα πέλματα του ασώτου αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα εκφραστική λεπτομέρεια: τα φθαρμένα υποδήματα και τα γδαρμένα πόδια, μαζί με τα κουρελιασμένα ρούχα διηγούνται την ιστορία του νέου ότι ο δρόμος της επιστροφής ήταν μακρύς και δύσβατος.
Στο αδιαμόρφωτο δωμάτιο, που σχεδόν στερείται τις συντεταγμένες του χώρου, η εντύπωση του βάθους δημιουργείται από τα πρόσωπα, τα οποία αναδύονται από το σκοτάδι και σημαδεύονται από επιφάνειες φωτός που σταδιακά εξασθενούν.
🎨 Ψυχολογική και Τεχνική Ανάλυση του Πίνακα του Ρέμπραντ
Πληροφορίες του πίνακα:
Καλλιτέχνης: Rembrandt Harmensz van Rijn (1606–1669)
Θέμα: The Return of the Prodigal Son - Google Art Project
λάδι σε καμβά (ελαιογραφία)
Διαστάσεις: Ύψος: 262 cm (103,1 in) Πλάτος: 205 cm (80,7 in)
Χρόνος: χρονολογείται γύρω στο 1668 στο Άμστερνταμ
Υλικά ζωγραφικής: Η ανάλυση χρωστικών δείχνει την επιλογή του Ρέμπραντ από τις συνήθεις μπαρόκ χρωστικές όπως η κόκκινη ώχρα, το μολύβδινο-κασσίτερο, την αλιζαρίνη (ερυθρά χρωστική ουσία που προέρχεται από τις ρίζες του ερυθρόδανου του βαφικού [αλιζάρι ή ριζάρι]) και smalt (το γυαλί κοβαλτίου -γνωστό ως «smalt» όταν αλέθεται ως χρωστική ουσία - είναι ένα βαθύ μπλε γυαλί) και επίσης η περίτεχνη τεχνική πολυστρωματικής ζωγραφικής του.
🎨 Το σημείο συνάντησης της θρησκευτικής εικονογραφίας
Ο πίνακας «Η επιστροφή του ασώτου υιού» του Ρέμπραντ (περ. 1668), ο οποίος φιλοξενείται στο Μουσείο Ερμιτάζ, είναι ένα από τα τελευταία και πιο ώριμα αριστουργήματα του, που απεικονίζει τη στιγμή της συγχώρεσης από την ομώνυμη βιβλική παραβολή. Αποτελεί ένα διαχρονικό σημείο συνάντησης της θρησκευτικής εικονογραφίας, αναδεικνύοντας τις διαφορές ανάμεσα στην ανατολική (βυζαντινή) και τη δυτική καλλιτεχνική προσέγγιση. Ο πίνακας χαρακτηρίζεται από δραματική χρήση του φωτός (chiaroscuro), έντονο συναισθηματισμό, σιωπηλή επικοινωνία και βαθιά ψυχολογική ανάλυση των μορφών, κυρίως μέσω των χεριών του πατέρα.
1. Ανάλυση της Εικόνας (Ρέμπραντ) και Σημασιολογία
Το Κεντρικό Θέμα: Η σκηνή εστιάζει στη στιγμή της συγχώρεσης με την ολοκλήρωση της παραβολής, που ο πατέρας αγκαλιάζει τον άσωτο γιο του, ο οποίος επιστρέφει συντετριμμένος, ρακένδυτος και εξαντλημένος, με ξυρισμένο κεφάλι (σύμβολο δούλου ή κατάδικου) και φθαρμένα σανδάλια και ο πατέρας τον υποδέχεται με απόλυτη αγάπη και συγχώρεση.
Σύνθεση και Φως - Ο Φωτισμός (Chiaroscuro):
Ο Ρέμπραντ χρησιμοποιεί το φως για να φωτίσει το κεντρικό γεγονός - την επαφή του πατέρα με τον γιο - αφήνοντας τις γύρω μορφές (όπως τον μεγαλύτερο αδελφό) σε μεγαλύτερη σκιά. Το φως πηγάζει από τον πατέρα και τον γιο, αφήνοντας το υπόλοιπο περιβάλλον στο σκοτάδι, προσδίδοντας μια αίσθηση πνευματικής ανάτασης και εσωτερικότητας.
Συμβολισμός των Χεριών
Τα χέρια του πατέρα, με εμφανή και τα δέκα δάκτυλα, επάνω στους ώμους του υιού είναι κάτι το μοναδικό στην Ιστορία της Τέχνης. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους είναι η ασυμμετρία των χεριών· η δεξιά παλάμη είναι λεπτή με μακριά λεπτοκαμωμένα δάχτυλα και η αριστερή εύρωστη με κοντά και χονδρά δάκτυλα. Η διάκριση αυτή θα μπορούσε να ερμηνευτεί με τη νοητική κατηγορία της μεταφοράς.
Η δεξιά παλάμη πρέπει να παραπέμπει στο Θεό – πατέρα της αγάπης και η αριστερή παλάμη στον άνθρωπο – πατέρα τον εργαζόμενο και κοπιάζοντα για τα παιδιά του.
Τα χέρια του πατέρα είναι το πιο συγκινητικό στοιχείο: το αριστερό χέρι είναι μεγαλύτερο και πιο τραχύ πιο ανδρικό (στιβαρό, προστατευτικό), ενώ το δεξί είναι μικρότερο, απαλό πιο γυναικείο (τρυφερό, παρηγορητικό), συμβολίζοντας την γονική αγάπη και την παρηγοριά, την ολοκληρωμένη αγάπη του Θεού.
Με αυτόν τον τρόπο ο μεγάλος καλλιτέχνης αποδίδει το πραγματικό αλλά συγχρόνως και το αλληγορικό νόημα της παραβολής. Πραγματικά τα χέρια συμμετέχουν, νιώθουν, αισθάνονται την υπέροχη αυτή στιγμή.
Ψυχολογική Ένταση: Ο γιος είναι γονατισμένος με το κεφάλι ακουμπισμένο στον πατέρα, δείχνοντας απόλυτη παράδοση. Οι άλλες μορφές παρατηρούν, αντιπροσωπεύοντας διαφορετικές αντιδράσεις (δικαιοσύνη, έκπληξη), αλλά η εστίαση παραμένει στη θεία ευσπλαχνία.
2. Σύγκριση Ανατολικής και Δυτικής Τέχνης
Δυτική Τέχνη (Ρέμπραντ): Η προσέγγιση του Ρέμπραντ είναι άκρως ανθρωποκεντρική και ψυχολογική, εστιάζοντας στην εσωτερική κατάσταση των προσώπων (μετάνοια, έλεος) μέσα από την τεχνική του chiaroscuro, επηρεάζοντας τη δυτική αντίληψη περί ευσπλαχνίας.
Ανατολική/Βυζαντινή Τέχνη: Παρόλο που το θέμα υπάρχει, η ανατολική εικονογραφία συχνά προτιμά πιο συμβολικές απεικονίσεις, όπου η έμφαση δίνεται στην ιερότητα και τη θεολογική σημασία της επιστροφής, αντί για τον έντονο νατουραλιστικό συναισθηματισμό.
Η προσέγγιση του θέματος διαφέρει ριζικά ανάλογα με την παράδοση:
Χαρακτηριστικά:
Ανατολική Τέχνη (Βυζαντινή Εικονογραφία) - Δυτική Τέχνη (Ρέμπραντ/Μπαρόκ)
Σκοπός
Ανατολικής Τέχνης: Λειτουργική χρήση, διδασκαλία του δόγματος.
Δυτικής Τέχνης: Ψυχολογική εμβάθυνση, προσωπική ερμηνεία.
Απόδοση
Ανατολικής Τέχνης: Συμβολική, επίπεδη, χωρίς προοπτική (αντίστροφη προοπτική).
Δυτικής Τέχνης: Ρεαλιστική, με χρήση φωτισμού και βάθους (chiaroscuro).
Συναισθήματα
Ανατολικής Τέχνης: Ιερατική απάθεια, έμφαση στη θεία χάρη.
Δυτικής Τέχνης: Έντονο ανθρώπινο συναίσθημα, δράμα, ευσπλαχνία.
Πλαίσιο
Ανατολικής Τέχνης: Συχνά απεικονίζει πολλαπλές σκηνές της παραβολής στην ίδια εικόνα.
Δυτικής Τέχνης: Εστιάζει σε μία κορυφαία, δραματική στιγμή (την επιστροφή).
Ο πίνακας η επιστροφή του ασώτου υιού του Ρέμπραντ, αποτελεί ένα «σιωπηλό μάθημα» τέχνης και θεολογίας, που συνδυάζει την τεχνική αρτιότητα με το βάθος του ανθρώπινου πνεύματος.
Στον πίνακα του Ρέμπραντ, κάθε ενδυματολογική λεπτομέρεια και η τοποθέτηση των προσώπων αφηγούνται τη δική τους πνευματική ιστορία, προσθέτοντας στρώματα ερμηνείας στην κλασική παραβολή.
1. Οι Συμβολισμοί των ΡούχωνΤα Ράκη του Ασώτου: Ο γιος φορά ένα φθαρμένο, βρώμικο χιτώνα που κάποτε ήταν πολυτελής, όπως μαρτυρούν τα υπολείμματα δαντέλας στον γιακά. Αυτό συμβολίζει την αποτυχημένη προσπάθεια του ανθρώπου να διατηρήσει την αξιοπρέπειά του μακριά από τον Θεό.
Το Κοντό Ξίφος: Παρά την εξαθλίωση, ο γιος φέρει στη ζώνη του ένα μικρό ξίφος, το οποίο αποτελεί το τελευταίο σύμβολο της ευγενικής του καταγωγής και της ταυτότητάς του ως γιου.
Τα Σανδάλια: Το ένα σανδάλι έχει βγει, αποκαλύπτοντας μια βρώμικη φτέρνα, ενώ το άλλο είναι διαλυμένο. Η γυμνότητα των ποδιών υποδηλώνει την ταπεινότητα και τη σκληρή διαδρομή της μετάνοιας.
Ο Κόκκινος Μανδύας του Πατέρα: Το έντονο κόκκινο χρώμα συμβολίζει τη θεία αγάπη και την προστασία. Στην ανατολική παράδοση, ο μανδύας αυτός παραπέμπει στη στολή που προσφέρεται στον μετανοούντα ως ένδειξη αποκατάστασης της τιμής του.
2. Η Στάση του Μεγαλύτερου ΑδελφούΣτη δεξιά πλευρά του πίνακα, η επιβλητική μορφή που στέκεται όρθια ταυτίζεται συχνά με τον μεγαλύτερο αδελφό.
Ενδυματολογική Ομοιότητα: Φορά έναν κόκκινο μανδύα παρόμοιο με του πατέρα, υποδηλώνοντας ότι παρέμεινε στο σπίτι και μοιράζεται τον πλούτο του.
Στάση Σώματος: Τα χέρια του είναι σφιγμένα ή σταυρωμένα, μια κίνηση που εκφράζει επίκριση, απόσταση και έλλειψη ελέους. Ενώ ο πατέρας σκύβει με τρυφερότητα, ο αδελφός παραμένει «άκαμπτος» και κρίνει τη σκηνή από ψηλά.
Συμβολισμός: Αντιπροσωπεύει τη θρησκευτική υπερηφάνεια και την προσκόλληση στον νόμο χωρίς αγάπη. Είναι η μορφή που, αν και σωματικά βρίσκεται «στο σπίτι», πνευματικά απέχει από την καρδιά του πατέρα.
Οι δευτερεύουσες μορφές και η ψυχολογική ανάλυση του Henri Nouwen προσθέτουν μια βαθιά υπαρξιακή διάσταση στον πίνακα του Ρέμπραντ.
1. Οι Μορφές στο Βάθος: Οι Βουβοί ΜάρτυρεςΣτο σκοτεινό υπόβαθρο διακρίνονται τρεις μορφές που παρακολουθούν τη σκηνή, αντιπροσωπεύοντας διαφορετικές αντιδράσεις στην πράξη του ελέους:
Ο Καθήμενος Άνδρας: Πιστεύεται ότι είναι ένας διαχειριστής ή εισπράκτορας φόρων. Η στάση του (χέρια σταυρωμένα στο στήθος) υποδηλώνει μια εσωτερική σύγκρουση ή μετάνοια, παρόμοια με αυτή του τελώνη στην ευαγγελική παραβολή.
Η Γυναικεία Μορφή: Μια σκιά στο βάθος αριστερά, που συχνά ερμηνεύεται ως η μητέρα, η οποία παρατηρεί με διακριτικότητα, προσδίδοντας μια ολοκληρωμένη οικογενειακή διάσταση στη συμφιλίωση.
Ο Όρθιος Άνδρας: Συμβολίζει την περιέργεια ή την απάθεια του εξωτερικού παρατηρητή που βλέπει το γεγονός χωρίς να εμπλέκεται συναισθηματικά.
2. Η Ψυχολογική Ερμηνεία του Henri Nouwen
Στο βιβλίο του «Η Επιστροφή του Ασώτου Υιού: Μια ιστορία επιστροφής», ο Nouwen ταυτίζεται διαδοχικά με όλους τους χαρακτήρες:
Ο Άσωτος Υιός (Η ανάγκη για αποδοχή): Ο Nouwen βλέπει εδώ τον άνθρωπο που εξαντλείται προσπαθώντας να βρει αγάπη σε λάθος μέρη, καταλήγοντας στην απόλυτη πνευματική γύμνια. Η επιστροφή δεν είναι απλώς μια μετάνοια, αλλά η ανακάλυψη της αληθινής πατρίδας.
Ο Μεγαλύτερος Αδελφός (Η παγίδα της αρετής): Είναι η πιο συγκλονιστική ανάλυση του Nouwen. Ο αδελφός είναι «χαμένος» ενώ βρίσκεται στο σπίτι. Αντιπροσωπεύει την πικρία, τον φθόνο και την αυτοδικαίωση εκείνου που υπηρετεί μεν, αλλά χωρίς χαρά. Ο Nouwen παρατηρεί ότι ο μεγαλύτερος γιος χρειάζεται εξίσου «επιστροφή» όσο και ο μικρότερος.
Γινόμενος ο Πατέρας (Η πνευματική ωρίμανση): Το τελικό στάδιο της ανάλυσης είναι η πρόκληση να πάψει ο άνθρωπος να είναι ο «γιος» και να γίνει ο «πατέρας». Αυτό σημαίνει να προσφέρει συγχώρεση χωρίς όρους, να γίνει ο ίδιος μια πηγή παρηγοριάς και ελέους για τους άλλους, όπως ο Θεός.
Ο Nouwen παρατήρησε επίσης ότι στον πίνακα του Ρέμπραντ, ο πατέρας και ο άσωτος γιος είναι «ακίνητοι», υποδηλώνοντας μια αιώνια στιγμή που υπερβαίνει το χρόνο της αφήγησης.
🎨 Η προσωπική εξομολόγηση του καλλιτέχνη
Στοιχεία από τη ζωή του Ρέμπραντ φανερώνουν ότι ο πίνακας δεν είναι απλώς μια θρησκευτική παραγγελία, αλλά μια προσωπική εξομολόγηση. Ο καλλιτέχνης φιλοτέχνησε το έργο λίγο πριν τον θάνατό του (1669), όντας ένας άνθρωπος που είχε χάσει τα πάντα.
1. Η Οικονομική Κατάρρευση και η ΤαπείνωσηΟ Ρέμπραντ, από την κορυφή της δόξας και του πλούτου, κατέληξε στην πτώχευση (1656). Αναγκάστηκε να πουλήσει τη συλλογή τέχνης του, το σπίτι του και τα προσωπικά του αντικείμενα για να ξεπληρώσει χρέη.
Η σύνδεση: Όπως ο Άσωτος Υιός σπατάλησε την περιουσία του, έτσι και ο Ρέμπραντ βίωσε την απώλεια των υλικών αγαθών. Η απεικόνιση του γιου με το ξυρισμένο κεφάλι και τα κουρέλια αντανακλά τη δική του αίσθηση κοινωνικού εξευτελισμού και φτώχειας.
2. Οι Προσωπικές ΑπώλειεςΗ ζωή του σημαδεύτηκε από τον θάνατο των αγαπημένων του προσώπων: της συζύγου του Σάσκια, των τριών πρώτων παιδιών του σε βρεφική ηλικία και, το τραγικότερο, του μοναδικού επιζήσαντος γιου του, Τίτου, το 1668.
Η σύνδεση: Ο πόνος του πατέρα στον πίνακα δεν είναι απλώς θεολογικός, αλλά βαθιά ανθρώπινος. Στο πρόσωπο του τυφλού, σχεδόν, πατέρα που ψηλαφίζει τον γιο του, ο Ρέμπραντ αποτύπωσε τη δική του λαχτάρα για παρηγοριά και τη θλίψη ενός γονιού που έθαψε τα παιδιά του.
3. Από το «Εγώ» στο «Έλεος»Σε νεαρή ηλικία (1635), ο Ρέμπραντ είχε ζωγραφίσει ξανά τον Άσωτο Υιό (The Prodigal Son in the Brothel - Ο Άσωτος Υιός στο Μπόρντελ) σε ένα πανδοχείο, απεικονίζοντας τον εαυτό του ως τον γιο που γλεντά επιδεικτικά.
Τίτλος: Ο Άσωτος Υιός στην Ταβέρνα ή ο Ρέμπραντ και η Σάσκια στην παραβολή του άσωτου. Σήμερα βρίσκεται στις Κρατικές Συλλογές Τέχνης της Δρέσδης της Γερμανίας (Gemäldegalerie Alte Meister). Υπογράφεται "REMBRANTT F.". Απεικονίζει δύο άτομα που είχαν αναγνωριστεί ως ο ίδιος ο Ρέμπραντ και η σύζυγός του Σάσκια (Saskia). Στον προτεσταντικό σύγχρονο κόσμο, το θέμα του άσωτου γιου ήταν συχνό θέμα για έργα τέχνης λόγω του ηθικού του υπόβαθρου. Ο ίδιος ο Ρέμπραντ ζωγράφισε την Επιστροφή του Άσωτου το 1669. Η αριστερή πλευρά του καμβά κόπηκε, ίσως από τον ίδιο τον καλλιτέχνη, για να αφαιρέσει δευτερεύοντες χαρακτήρες και να εστιάσει την προσοχή του παρατηρητή στο κύριο θέμα.
.jpg "Ο Άσωτος Υιός στον Οίκο Ανοχής», αυτοπροσωπογραφία του Ρέμπραντ με τη γυναίκα του Σάσκια (1637)")
Ο Άσωτος Υιός στον Οίκο Ανοχής, αυτοπροσωπογραφία του
Ρέμπραντ με τη γυναίκα του Σάσκια (1635). Rembrandt and
Saskia in the Scene of the Prodigal Son in the Brothel.
Η εξέλιξη: Στο τέλος της ζωής του, εγκαταλείπει την έπαρση. Ο τελευταίος του πίνακας δείχνει ότι δεν ταυτίζεται πλέον με τη γιορτή, αλλά με την ανάγκη για συγχώρεση. Το φως στον πίνακα δεν έρχεται από τον ήλιο, αλλά από την εσωτερική πνευματική πηγή ενός ανθρώπου που συμφιλιώθηκε με τη θνητότητά του.
Όπως αναφέρεται σε αναλύσεις του Britannica, τα τελευταία έργα του Ρέμπραντ χαρακτηρίζονται από μια «πνευματική μοναξιά» και μια στροφή προς το εσωτερικό δράμα, αφήνοντας πίσω τις εντυπωσιακές λεπτομέρειες για χάρη της ουσίας.
Η πνευματική δύναμη του καλλιτέχνη
Η σύγκριση της «Επιστροφής του Ασώτου Υιού» με τις τελευταίες αυτοπροσωπογραφίες του Ρέμπραντ (όπως αυτή του 1669, που βρίσκεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου) αποκαλύπτει έναν καλλιτέχνη που δεν φοβάται να κοιτάξει κατάματα τη φθορά, μετατρέποντάς την σε πνευματική δύναμη.
1. Η Αποτύπωση του Γήρατος: Το Πρόσωπο ως Τοπίο
Στην ύστερη περίοδό του, ο Ρέμπραντ εγκαταλείπει την κολακευτική απεικόνιση. Το δέρμα του στις αυτοπροσωπογραφίες είναι σκαμμένο, με βαθιές ρυτίδες και πρησμένα μάτια.
Η Τεχνική του Impasto: Χρησιμοποιεί παχιές στρώσεις μπογιάς (impasto) που μοιάζουν με πραγματική σάρκα. Η φθορά δεν είναι απλώς οπτική, είναι απτική.
Η Σύνδεση με τον Πατέρα του Ασώτου: Το βλέμμα του Ρέμπραντ στις αυτοπροσωπογραφίες έχει την ίδια «εσωτερική τυφλότητα» με τον πατέρα στον πίνακα του Ασώτου. Δεν κοιτάζει τον εξωτερικό κόσμο, αλλά στρέφεται προς τα μέσα, αναζητώντας την ουσία της ύπαρξης πέρα από την εμφάνιση.
2. Η Σύγκριση: «Ο Άσωτος» vs «Αυτοπροσωπογραφία (1669)»
Σημείο Σύγκρισης Η Επιστροφή του Ασώτου Υιού Αυτοπροσωπογραφία (1669)
Το Φως Πηγάζει από την πράξη της αγάπης και της συμφιλίωσης. Εστιάζει στο μέτωπο, συμβολίζοντας τη σκέψη και τη γνώση του θανάτου.
Η Στάση Σκυμμένη, προστατευτική, ενωμένη με τον άλλον. Μετωπική, μοναχική, μια ευθεία αναμέτρηση με τον θεατή.
Το Μήνυμα Η ανάγκη για έλεος και η αποδοχή της ανθρώπινης αδυναμίας. Η αποδοχή του εαυτού όπως είναι, χωρίς τα πλούτη ή τη δόξα του παρελθόντος.
Rembrandt van Rijn, The Return of the Prodigal Son,
c. 1661–1669. Hermitage Museum, Saint Petersburg
3. Η Ψυχολογική Μετάβαση
Στα έργα αυτά, ο Ρέμπραντ φαίνεται να έχει κάνει τη διαδρομή που περιγράφει ο Henri Nouwen:
Από τον Νεανικό Εγωισμό: Στις πρώτες αυτοπροσωπογραφίες του εμφανιζόταν ως αριστοκράτης, γεμάτος αυτοπεποίθηση.
Στην Πνευματική Ωριμότητα: Στο τέλος, όπως ο Άσωτος, αναγνωρίζει τη «γύμνια» του. Οι αυτοπροσωπογραφίες του είναι μια δήλωση ότι: «Αυτός είμαι: ένας άνθρωπος που γέρασε, που έχασε, αλλά που στέκεται ακόμα όρθιος.»
4. Η Φθορά ως «Φως»
Για τον Ρέμπραντ, το γήρας δεν είναι παρακμή, αλλά αποκάλυψη. Όσο πιο πολύ φθείρεται το σώμα και τα ρούχα (τόσο στον Άσωτο όσο και στις αυτοπροσωπογραφίες), τόσο πιο έντονα λάμπει η «εσωτερική σπίθα». Η οικονομική του καταστροφή τον βοήθησε να καταλάβει ότι η αληθινή αξία του ανθρώπου δεν βρίσκεται σε όσα κατέχει, αλλά στην ικανότητά του να προσφέρει και να δέχεται αγάπη.
Σημείωση: Είναι συγκλονιστικό ότι ο Ρέμπραντ πέθανε λίγο μετά την ολοκλήρωση αυτών των έργων, αφήνοντας πίσω του μια «εικονογραφημένη διαθήκη» για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος.
💡 Το «φως του Ρέμπραντ» (Rembrandt Lighting)Το «φως του Ρέμπραντ» (Rembrandt Lighting) δεν έμεινε κλεισμένο στα μουσεία· μεταφέρθηκε αυτούσιο στον σύγχρονο οπτικό πολιτισμό, αποτελώντας τη βάση για τη δραματική απεικόνιση του ανθρώπινου προσώπου στον κινηματογράφο και τη φωτογραφία.
🎨 Προγενέστεροι σχετικοί πίνακες με θεματολογία την Παραβολή του Ασώτου του Ιησού του Ρέμπραντ
- Ο άσωτος γιος στη ταβέρνα (περ. 1637)
.jpg)
1. Τι είναι το Rembrandt Lighting;Το κύριο χαρακτηριστικό του είναι το φωτεινό τρίγωνο που σχηματίζεται στο μάγουλο της σκιασμένης πλευράς του προσώπου.
Η Λειτουργία: Το φως πέφτει από τη μία πλευρά και ελαφρώς από πάνω, αφήνοντας το μισό πρόσωπο στο σκοτάδι.
Το Αποτέλεσμα: Δημιουργεί βάθος, μυστήριο και μια αίσθηση εσωτερικής έντασης. Όπως στον «Άσωτο Υιό», το φως δεν αποκαλύπτει απλώς τα χαρακτηριστικά, αλλά τον «ψυχισμό» του υποκειμένου.
2. Στον Κινηματογράφο (Film Noir και Δράμα)
Οι διευθυντές φωτογραφίας χρησιμοποιούν αυτή την τεχνική για να δείξουν την ηθική αμφισημία ή τη βαθιά θλίψη ενός χαρακτήρα:
Ο Νονός (The Godfather): Ο Gordon Willis χρησιμοποίησε το φως του Ρέμπραντ για να κρατήσει τα μάτια του Μάρλον Μπράντο στις σκιές, υποδηλώνοντας την αδιαπέραστη και σκοτεινή φύση του χαρακτήρα του.
Blade Runner: Εδώ το φως χρησιμοποιείται για να τονίσει τη μοναξιά και την υπαρξιακή αναζήτηση των ηρώων, θυμίζοντας την «πνευματική μοναξιά» των ύστερων έργων του ζωγράφου.
3. Στη Σύγχρονη Φωτογραφία ΠορτρέτουΣήμερα, το Rembrandt lighting θεωρείται η «χρυσή τομή» για πορτρέτα που θέλουν να αποδώσουν κύρος και σοβαρότητα.
Μπορείτε να δείτε οδηγούς για την εφαρμογή του σε πλατφόρμες όπως το Adobe Express, όπου αναλύεται πώς η γωνία των 45 μοιρών δημιουργεί αυτό το εμβληματικό αποτέλεσμα.
Χρησιμοποιείται συχνά σε πορτρέτα καλλιτεχνών, πολιτικών ή ηθοποιών όταν ο στόχος είναι να φανεί η «εμπειρία» και το βάρος του χρόνου (το γήρας και η φθορά που συζητήσαμε πριν).
4. Η Σύνδεση με το «Έλεος»
Όπως ο Ρέμπραντ φώτισε τα χέρια του πατέρα στον «Άσωτο», έτσι και οι σύγχρονοι σκηνοθέτες κατευθύνουν το βλέμμα μας μέσω του φωτός σε αυτό που έχει σημασία. Το φως δεν είναι διακοσμητικό· είναι ένας αφηγητής που μας λέει πού βρίσκεται η ελπίδα μέσα στο σκοτάδι.
Ο Ρέμπραντ, μέσα από την προσωπική του πτώση, ανακάλυψε ότι το σκοτάδι (η σκιά) είναι απαραίτητο για να αναδειχθεί το φως (η χάρη). Αυτή η διαλεκτική παραμένει η ισχυρότερη γλώσσα της εικόνας μέχρι σήμερα.
Ταινίες που αποτελούν κορυφαία παραδείγματα
Είναι εντυπωσιακό πώς η αισθητική του Ρέμπραντ, αιώνες μετά, καθορίζει τη «γλώσσα» του σύγχρονου κινηματογράφου. Οι παρακάτω ταινίες αποτελούν τα κορυφαία παραδείγματα όπου το φως χρησιμοποιείται όχι απλώς για να βλέπουμε τους ηθοποιούς, αλλά για να κατανοούμε την ψυχή τους.
1. Ο Νονός (The Godfather, 1972): Ο διευθυντής φωτογραφίας Gordon Willis (επονομαζόμενος και «Πρίγκιπας του Σκότους») δημιούργησε ένα οπτικό αριστούργημα βασισμένο στις σκιάσεις.
Η Σύνδεση: Όπως στον «Άσωτο Υιό», το φως είναι επιλεκτικό. Οι χαρακτήρες αναδύονται μέσα από το απόλυτο σκοτάδι, τονίζοντας τη μυστικότητα και την ηθική τους απομόνωση.
Tip: Προσέξτε τις σκηνές στο γραφείο του Βίτο Κορλεόνε, όπου τα μάτια του παραμένουν στη σκιά, θυμίζοντας την εσωτερικότητα των μορφών του Ρέμπραντ.
2. Το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο Σκουλαρίκι (Girl with a Pearl Earring, 2003): Αν και η ταινία αφορά τον Βερμέερ, ο φωτισμός του Eduardo Serra είναι ένα σεμινάριο πάνω στην ολλανδική σχολή (συμπεριλαμβανομένου του Ρέμπραντ).
Η Σύνδεση: Η χρήση του φυσικού φωτός από τα παράθυρα που «γλείφει» το πρόσωπο, δημιουργώντας το χαρακτηριστικό φωτεινό τρίγωνο στο μάγουλο, είναι η επιτομή του Rembrandt Lighting.
3. Μπάρι Λίντον (Barry Lyndon, 1975): Ο Stanley Kubrick και ο διευθυντής φωτογραφίας John Alcott έφτασαν στα άκρα για να πετύχουν το ύφος των κλασικών πινάκων.
Η Σύνδεση: Χρησιμοποίησαν ειδικούς φακούς της NASA για να κινηματογραφήσουν σκηνές μόνο με το φως των κεριών. Το αποτέλεσμα έχει την ίδια ζεστή, χρυσή απόχρωση και το βάθος που συναντάμε στα τελευταία έργα του Ρέμπραντ.
4. Blade Runner 2049 (2017): Ο Roger Deakins (βραβευμένος με Όσκαρ για αυτή την ταινία) χρησιμοποιεί το φως και τη σκιά για να δημιουργήσει όγκους.
Η Σύνδεση: Σε πολλές σκηνές, η κίνηση του φωτός γύρω από τα πρόσωπα των ηρώων θυμίζει τον τρόπο που ο Ρέμπραντ «έπλαθε» τη σάρκα με το πινέλο του, δίνοντας μια σχεδόν θρησκευτική διάσταση σε έναν κόσμο τεχνολογίας.
5. Ο Λαβύρινθος του Πάνα (Pan's Labyrinth, 2006): Ο Guillermo del Toro χρησιμοποιεί το chiaroscuro (την αντίθεση φωτός-σκότους) για να διαχωρίσει τον κόσμο της φαντασίας από τη σκληρή πραγματικότητα.
Η Σύνδεση: Οι σκιές εδώ δεν είναι απλώς απουσία φωτός, αλλά ένα ζωντανό στοιχείο που κρύβει κινδύνους ή μυστικά, ακριβώς όπως το βάθος στον πίνακα του «Ασώτου».
Για μια πιο τεχνική ματιά στη σύνδεση ζωγραφικής και σινεμά, μπορείτε να μελετήσετε τις αναλύσεις του British Film Institute (BFI) για τη χρήση του chiaroscuro.
🎨 Η τέχνη διδάσκει σιωπηλά
Στις παραστάσεις των μορφών με τις διάφορες εκφράσεις των παθών και αισθημάτων αναγνωρίζεται όχι μόνο το αισθητικό στοιχείο, αλλά και η ηθική και διδακτική διάσταση του θέματος. Αυτήν την δυνατότητα επισημαίνει ο Ιωάννης Δαμασκηνός, όταν γράφει: «δια γραφής εικόνων θεωρούμεν το εκτύπωμα του σωματικού χαρακτήρος», και «ώσπερ ουν δια λόγων αισθητών ακούομεν ωσί σωματικοίς, και νοούμεν τα πνευματικά, ούτω δια σωματικής θεωρίας ερχόμεθα επί την πνενματικήν θεωρίαν».
Η τέχνη διδάσκει σιωπηλά εκείνα, για τα οποία η ιστορική αφήγηση αξιώνει την ακοή: «Οι μεν λογογράφοι τω λόγω διακοσμούντες, οι δε ζωγράφοι τοις πίναξιν εγχαράττοντες... α γαρ ο λόγος της ιστορίας δια της ακοής παρίστησι ταύτα γραφική σιωπώσα δια μιμήσεως δείκνυσιν».
Στο σύγχρονο κόσμο η οπτική πληροφόρηση έγινε αναγκαίος τρόπος ζωής, και ο άνθρωπος «ακούει» πολύ με τα μάτια του. Οι εικόνες «μπορούν να παρέχουν γνώσεις και καταλήψεις, επειδή μας ωθούν να συλλογισθούμε τη σημασία του εικονιζόμενου θέματος».
Κλείνοντας την ανάλυση της «Επιστροφής του Ασώτου Υιού», συνειδητοποιούμε ότι το έργο αυτό δεν είναι απλώς ένας πίνακας θρησκευτικού περιεχομένου, αλλά ένας καθρέφτης της ανθρώπινης εμπειρίας. Ο Ρέμπραντ, έχοντας βιώσει ο ίδιος την άνοδο και την πτώση, την απώλεια και την ταπείνωση, κατάφερε να αποτυπώσει το σημείο όπου η ανθρώπινη αδυναμία συναντά την απόλυτη συγχώρεση.
Είτε το προσεγγίσουμε μέσα από τη θεολογική ματιά της ανατολικής και δυτικής παράδοσης, είτε μέσα από την ψυχολογική εμβάθυνση του Henri Nouwen, το συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: η «επιστροφή» είναι μια διαρκής πρόκληση για τον καθένα μας. Το περίφημο Rembrandt Lighting, που ξεκίνησε από τον καμβά του 17ου αιώνα για να κατακτήσει τις οθόνες του σύγχρονου κινηματογράφου, μας υπενθυμίζει ότι το φως αποκτά νόημα μόνο όταν τολμάμε να κοιτάξουμε μέσα στις σκιές μας.
Στο τέλος της ζωής του, ο Ρέμπραντ μας άφησε μια πολύτιμη διαθήκη: ότι η φθορά του χρόνου και οι πληγές της ζωής δεν είναι σημάδια αποτυχίας, αλλά οι αγωγοί μέσα από τους οποίους λάμπει η εσωτερική χάρη. Ο Άσωτος Υιός δεν επιστρέφει απλώς σε ένα σπίτι, αλλά στην ίδια του την ουσία, κάτω από το άγγιγμα των χεριών που δεν κρίνουν, αλλά προσφέρουν παρηγοριά.
Το όνομά του Ρέμπραντ Χάρμενσοον φαν Ράιν (Ολλανδικά: Rembrandt Harmenszoon van Rijn, 15 Ιουλίου 1606 - 4 Οκτωβρίου 1669), συμβολίζει την περίοδο της «χρυσής εποχής» της Ολλανδίας, στην οποία ανήκει χρονικά το έργο του. Φιλοτέχνησε συνολικά περίπου 400 πίνακες, περισσότερα από 1000 σχέδια ζωγραφικής και περίπου 290 χαρακτικά, αν και μέρος των έργων που αποδίδονται στον Ρέμπραντ -κυρίως έργα ζωγραφικής και σχέδια- αμφισβητείται.
Περισσότερο στο πρώιμο και λιγότερο στο ύστερο έργο του, κυριάρχησαν οι προσωπογραφίες, ωστόσο διακρίθηκε σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, αναπαριστώντας επίσης, τοπιογραφίες, καθώς και ιστορικές, βιβλικές, μυθολογικές ή αλληγορικές σκηνές.
Το σύνολο του έργου του χαρακτηρίζεται στην πορεία του χρόνου από εκτεταμένες και βαθιές αλλαγές στο ύφος του, ένδειξη μίας διαρκούς αναζήτησης. Ακόμη σε κάθε μεμονωμένο έργο ή εκδοχή του, παρατηρούνται συνεχείς μετασχηματισμοί πριν την κατάληξη σε μία τελική εικαστική μορφή.
Ως αυτόνομος ζωγράφος, φιλοτέχνησε τα πρώτα έργα του στο Λέιντεν (Ολλανδία), στο ίδιο εργαστήριο με τον Γιαν Λίφενς, πριν εγκατασταθεί στο Άμστερνταμ. Κατάφερε σε σύντομο χρονικό διάστημα να διακριθεί, αναλαμβάνοντας σημαντικές παραγγελίες και αποκτώντας μεγάλη φήμη τόσο στην Ολλανδία όσο και διεθνώς. Κατά το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, σημαντικά οικονομικά προβλήματα οδήγησαν στην πτώχευσή του, παρά το γεγονός πως η φήμη του παρέμεινε σχεδόν ακλόνητη ενόσω ζούσε, αλλά και μετά το θάνατό του.
Το ολλανδικό όνομα Ρέμπραντ ήταν και παραμένει σπάνιο. Ο ίδιος υπέγραφε κατά καιρούς τα έργα του με διαφορετικό τρόπο, χρησιμοποιώντας τα αρχικά RH (Rembrandt Harmenszoon, δηλ. γιος του Χάρμεν) ή RHL (όπου το γράμμα L προέρχεται πιθανώς από τη λέξη Leidensis, δηλ. «από το Λέιντεν»). Σε μεταγενέστερα έργα του, υπέγραφε επίσης ως Rembrant ή Rembrandt.
Βιβλιογραφία
Οι Αναγνώστες και Αναγνώστριες σχολιάζουν
• Van Gel Span 5 Οκτ 2022: Πολύ εύστοχη η ανάλυση για την διαφορά αριστερής δουλεμένης με ρόζους παλάμης και δεξιάς λεπτεπίλεπτης και αντιπαραβολής με την διπλή φύση του Θεανθρώπου του γεννηθέντος εκ του Πατρός. Θα ήθελα να προσθέσω και την εξής παρατήρηση: το ροζιασμένο αριστερό χέρι υποδεικνύει αριστερόχειρα, ο οποίος λειτουργεί με το δεξιό ημισφαίριο εγκεφάλου (χιασμός) το οποίο δεν παραπέμπει στην ανθρώπινη λογική και τον εξ αυτής ορθολογισμό, μα στο συναίσθημα (EQ) και στον εμπειρισμό/εμπειρία και στο να γνωρίζει κανείς -knowing (σε αντίθεση με τη ρηχή γνώση του αριστερού-knowledge) αντιπαραβαλλόμενο με την ενέργεια του Θεού να μας κρίνει με βάση την προαίρεση μας, γνωρίζοντας τα εσώτερα της ψυχής (συναισθήματα, βουλήσεις, λογισμούς).
• Aggelos Aslanidis 28 Φεβ 2021 · Υπάρχει η αγάπη δια της συγχωρέσεως και η αγάπη δια της τιμωρίας. Η αγάπη δια της συγχωρέσεως ασφαλώς προϋποθέτει διάλογο και ανθρώπινη επαφή. Ο γιος σπατάλησε την περιουσία του και έκανε πολλά παραπτώματα Ο πατέρας συγχωρεί και παράλληλα αναπτύσσει διάλογο να φέρει τον υιό στον ορθό δρόμο Η υπέρβαση που κάνει με τα γάντια και τις τιμές δείχνει τον δρόμο και τον τρόπο της συγχώρεσης, όταν ο άσωτος ζητήσει συγνώμη. αλλιώς δεν θα έδινε συγχώρεση αν δεν εταπεινώνετο ο υιός του. Πέραν της συγχώρεσης καλεί και το άλλον του γιο να δεχθεί τον άσωτο σαν να μη συνέβει τίποτα. Ο πατέρας γνωρίζει ότι ο άλλος γιός του είναι ήδη πειθαρχημένος στην θέληση του πατέρα. Η αποδοχή του ασώτου, από τον αδελφό του είναι υψίστης σημασίας διότι μόνο έτσι θα είναι σίγουρος ο πατέρας ότι δεν θα ξανα-ασωτέψει ο άσωτος και θα γίνει ισότιμος προς τον αδελφό του. Συμβαίνει: Παράπτωμα-επστροφή-ταπείνωση-συγχώρεση-αποκατάσταση-ενσωματωση-πλήρης αποκατάσταση-αφομοίωση.. 4 χρ.
• Aggelos Aslanidis 28 Φεβ 2021· Η παραβολή του Ασώτου θα μπορούσε να αποτελέσει κατευθυντήριο σχέδιο δράσης όσον αφορά στην συμπεριφορά των ανθρώπων με παραβατική ροπή. Ιδιαίτερα σε κλειστές κοινωνίες όπως είναι η οικογένεια , το σχολείο, ο σύλλογος, ο στρατός άλλες ομάδες και ειδικά στις φυλακές όπου ναι μεν υπάρχει η τιμωρία αλλά μετά εντός των φυλακών πρέπει να γίνεται προσπάθεια για ομαλή ένταξη των φυλακισμένων στην κοινωνία. Έτσι γι' αυτούς που υπάρχει μεταμέλεια υπάρχουν μέθοδοι και προγράμματα για να επιτευχθεί το ευκταίο, τα οποία συνεχίζουν και μετά την φυλακή ειδικοί ψυχολόγοι παρακολουθούν και μεθοδικά την ένταξη και αφομοίωση των φυλακισμένων στην καθημερινότητα. Φυσικά η σύγχρονη νομοθεσία συμπεριλαμβάνει και το γυναικείο φύλλο στα προγράμματα ένταξης Ενώ «De jure» (ντε γιούρε)* πρέπει να είναι όλα κατ' ευχήν φαίνεται να υστερούν στην ντε φάκτο εφαρμογή. Η παρεμβάσεις μας είναι ψυχονοητικές και αγγίζουν τον συναισθηματικά κόσμο του πατέρα και του υιού προεξάρχοντος του έμπειρικού Νου του πατρός.
*Το «De jure» (ντε γιούρε) είναι λατινική φράση που σημαίνει «εκ του νόμου» ή «εκ του δικαίου» «κατά τον νόμο» ή «δικαιωματικά» και αναφέρεται σε καταστάσεις που είναι νομικά κατοχυρωμένες, τυπικές ή επίσημα αναγνωρισμένες. Συχνά αντιπαραβάλλεται με τον όρο "de facto", ο οποίος αναφέρεται σε μια πραγματική κατάσταση που υφίσταται στην πράξη, αλλά δεν έχει απαραίτητα νομική κατοχύρωση. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει ό,τι προβλέπεται ρητά από τη νομοθεσία ή τους κανόνες, έρχεται δε σε αντίθεση με το «de facto» (κατά την πραγματικότητα).
Στο νομικό και πολιτικό πλαίσιο, χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση που αναγνωρίζεται επίσημα από τον νόμο, ανεξάρτητα από το αν ισχύει στην πράξη.
Βασικά Χαρακτηριστικά:
Σημασία: Νομική κατοχύρωση, τυπική νομιμότητα, σύμφωνα με το νόμο.
Αντίθεση: De jure (νόμιμος) vs De facto (πραγματικός).
Χρήση: Συνήθως σε νομικά, πολιτικά και διοικητικά πλαίσια για να επισημανθεί η διαφορά μεταξύ του τι ορίζει ο νόμος και τι συμβαίνει στην πράξη (π.χ. de jure κυβέρνηση έναντι de facto ελέγχου μιας περιοχής).
Παράδειγμα: Μια χώρα μπορεί να αναγνωρίζεται de jure από μια άλλη, αλλά de facto να μην έχουν διπλωματικές σχέσεις.
De jure κυβέρνηση: Η νόμιμα εκλεγμένη ή αναγνωρισμένη ηγεσία μιας χώρας.
De jure πρότυπο: Ένα τεχνικό πρότυπο που έχει εγκριθεί επίσημα από έναν οργανισμό τυποποίησης.
Στις παραστάσεις των μορφών με τις διάφορες εκφράσεις των παθών και αισθημάτων αναγνωρίζεται όχι μόνο το αισθητικό στοιχείο, αλλά και η ηθική και διδακτική διάσταση του θέματος. Αυτήν την δυνατότητα επισημαίνει ο Ιωάννης Δαμασκηνός, όταν γράφει: «δια γραφής εικόνων θεωρούμεν το εκτύπωμα του σωματικού χαρακτήρος», και «ώσπερ ουν δια λόγων αισθητών ακούομεν ωσί σωματικοίς, και νοούμεν τα πνευματικά, ούτω δια σωματικής θεωρίας ερχόμεθα επί την πνενματικήν θεωρίαν».
Η τέχνη διδάσκει σιωπηλά εκείνα, για τα οποία η ιστορική αφήγηση αξιώνει την ακοή: «Οι μεν λογογράφοι τω λόγω διακοσμούντες, οι δε ζωγράφοι τοις πίναξιν εγχαράττοντες... α γαρ ο λόγος της ιστορίας δια της ακοής παρίστησι ταύτα γραφική σιωπώσα δια μιμήσεως δείκνυσιν».
Στο σύγχρονο κόσμο η οπτική πληροφόρηση έγινε αναγκαίος τρόπος ζωής, και ο άνθρωπος «ακούει» πολύ με τα μάτια του. Οι εικόνες «μπορούν να παρέχουν γνώσεις και καταλήψεις, επειδή μας ωθούν να συλλογισθούμε τη σημασία του εικονιζόμενου θέματος».
Επίλογος: Το Φως που Αναδύεται από το Σκοτάδι
Κλείνοντας την ανάλυση της «Επιστροφής του Ασώτου Υιού», συνειδητοποιούμε ότι το έργο αυτό δεν είναι απλώς ένας πίνακας θρησκευτικού περιεχομένου, αλλά ένας καθρέφτης της ανθρώπινης εμπειρίας. Ο Ρέμπραντ, έχοντας βιώσει ο ίδιος την άνοδο και την πτώση, την απώλεια και την ταπείνωση, κατάφερε να αποτυπώσει το σημείο όπου η ανθρώπινη αδυναμία συναντά την απόλυτη συγχώρεση.
Είτε το προσεγγίσουμε μέσα από τη θεολογική ματιά της ανατολικής και δυτικής παράδοσης, είτε μέσα από την ψυχολογική εμβάθυνση του Henri Nouwen, το συμπέρασμα παραμένει το ίδιο: η «επιστροφή» είναι μια διαρκής πρόκληση για τον καθένα μας. Το περίφημο Rembrandt Lighting, που ξεκίνησε από τον καμβά του 17ου αιώνα για να κατακτήσει τις οθόνες του σύγχρονου κινηματογράφου, μας υπενθυμίζει ότι το φως αποκτά νόημα μόνο όταν τολμάμε να κοιτάξουμε μέσα στις σκιές μας.
Στο τέλος της ζωής του, ο Ρέμπραντ μας άφησε μια πολύτιμη διαθήκη: ότι η φθορά του χρόνου και οι πληγές της ζωής δεν είναι σημάδια αποτυχίας, αλλά οι αγωγοί μέσα από τους οποίους λάμπει η εσωτερική χάρη. Ο Άσωτος Υιός δεν επιστρέφει απλώς σε ένα σπίτι, αλλά στην ίδια του την ουσία, κάτω από το άγγιγμα των χεριών που δεν κρίνουν, αλλά προσφέρουν παρηγοριά.
🎨 Σύντομη βιογραφία του ζωγράφου και χαράκτη, Ρέμπραντ
Rembrandt, Αυτοπροσωπογραφία, 1634
Το όνομά του Ρέμπραντ Χάρμενσοον φαν Ράιν (Ολλανδικά: Rembrandt Harmenszoon van Rijn, 15 Ιουλίου 1606 - 4 Οκτωβρίου 1669), συμβολίζει την περίοδο της «χρυσής εποχής» της Ολλανδίας, στην οποία ανήκει χρονικά το έργο του. Φιλοτέχνησε συνολικά περίπου 400 πίνακες, περισσότερα από 1000 σχέδια ζωγραφικής και περίπου 290 χαρακτικά, αν και μέρος των έργων που αποδίδονται στον Ρέμπραντ -κυρίως έργα ζωγραφικής και σχέδια- αμφισβητείται.
Περισσότερο στο πρώιμο και λιγότερο στο ύστερο έργο του, κυριάρχησαν οι προσωπογραφίες, ωστόσο διακρίθηκε σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, αναπαριστώντας επίσης, τοπιογραφίες, καθώς και ιστορικές, βιβλικές, μυθολογικές ή αλληγορικές σκηνές.
Το σύνολο του έργου του χαρακτηρίζεται στην πορεία του χρόνου από εκτεταμένες και βαθιές αλλαγές στο ύφος του, ένδειξη μίας διαρκούς αναζήτησης. Ακόμη σε κάθε μεμονωμένο έργο ή εκδοχή του, παρατηρούνται συνεχείς μετασχηματισμοί πριν την κατάληξη σε μία τελική εικαστική μορφή.
Ως αυτόνομος ζωγράφος, φιλοτέχνησε τα πρώτα έργα του στο Λέιντεν (Ολλανδία), στο ίδιο εργαστήριο με τον Γιαν Λίφενς, πριν εγκατασταθεί στο Άμστερνταμ. Κατάφερε σε σύντομο χρονικό διάστημα να διακριθεί, αναλαμβάνοντας σημαντικές παραγγελίες και αποκτώντας μεγάλη φήμη τόσο στην Ολλανδία όσο και διεθνώς. Κατά το δεύτερο μισό του 17ου αιώνα, σημαντικά οικονομικά προβλήματα οδήγησαν στην πτώχευσή του, παρά το γεγονός πως η φήμη του παρέμεινε σχεδόν ακλόνητη ενόσω ζούσε, αλλά και μετά το θάνατό του.
Το ολλανδικό όνομα Ρέμπραντ ήταν και παραμένει σπάνιο. Ο ίδιος υπέγραφε κατά καιρούς τα έργα του με διαφορετικό τρόπο, χρησιμοποιώντας τα αρχικά RH (Rembrandt Harmenszoon, δηλ. γιος του Χάρμεν) ή RHL (όπου το γράμμα L προέρχεται πιθανώς από τη λέξη Leidensis, δηλ. «από το Λέιντεν»). Σε μεταγενέστερα έργα του, υπέγραφε επίσης ως Rembrant ή Rembrandt.
Πέθανε στις 4 Οκτωβρίου 1669, θάφτηκε σε μισθωμένο τάφο, που έχει εξαφανιστεί εδώ και πολύ καιρό, στο Westerkerk του Άμστερνταμ.
Βιβλιογραφία
• Η τέχνη διδάσκει σιωπηλά: απόσπασμα από τον πρόλογο του βιβλίου «Η Εικονογραφία του ασώτου στην ανατολική και δυτική τέχνη» της Διοτίμας Λιαντίνη (Βλ. Το μουσείο ως μαθησιακός χώρος - Διοτίμα Λιαντίνη) Εκδόσεις: Βιβλιογονία, 2007.
• Rembrandt (Harmensz.) van Rijn [Rhyn]', The Grove Art Online, Oxford University Press
• «Rembrandt van Rijn», Encyclopædia Britannica, 2008, Encyclopædia Britannica Online.
• Η Αναστοχαστική πλευρά της τέχνης: Συγγνώμη και συγχώρεση, σύμφωνα με τον πίνακα της Επιστροφής του Ασώτου του Ρέμπραντ (c. 1668) Κωνσταντίνος Β. Πρώιμος, Αξιολογικά, τεύχος 27, Άνοιξη 12.
• Mondatori Electa, Μεγάλα Μουσεία «Αγία Πετρούπολη- Ερμιτάζ» σ. 90, Μιλάνο 2005• The Prodigal Son in the Brothel » D'Adda, Roberta (2006). Rembrandt. Milan: Skira. From the List of paintings by Rembrandt. wikipedia.org
• The State Hermitage Museum: Το Ερμιτάζ (Эрмитаж) αποτελεί το μεγαλύτερο και ένα από τα παλαιότερα μουσεία στον κόσμο, καθώς και ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Αγίας Πετρούπολης. Φιλοξενείται σε ένα συγκρότημα έξι κτιρίων, τα παλαιά Χειμερινά Ανάκτορα, στις όχθες του ποταμού Νέβα. Ανάμεσα στα σημαντικά εκθέματα του μουσείου, περιλαμβάνεται η συλλογή έργων δυτικοευρωπαϊκής τέχνης με έργα των Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ωγκύστ Ροντέν, Πάμπλο Πικάσσο, Ανρί Ματίς, Πωλ Γκωγκέν, Πωλ Σεζάν, Κλωντ Μονέ, Ρέμπραντ και άλλων. Φιλοξενούνται ακόμα εκθέματα από την αρχαία Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Ρώμη, καθώς και μεγάλες συλλογές ειδών κοσμηματοποιίας. Ο συνολικός αριθμός των έργων που ανήκουν στις συλλογές του Ερμιτάζ ξεπερνούν τα 3.000.000. In English
Πηγή: Αέναη επΑνάσταση by Sophia Ntrekou.gr
• «Rembrandt van Rijn», Encyclopædia Britannica, 2008, Encyclopædia Britannica Online.
• Η Αναστοχαστική πλευρά της τέχνης: Συγγνώμη και συγχώρεση, σύμφωνα με τον πίνακα της Επιστροφής του Ασώτου του Ρέμπραντ (c. 1668) Κωνσταντίνος Β. Πρώιμος, Αξιολογικά, τεύχος 27, Άνοιξη 12.
• Mondatori Electa, Μεγάλα Μουσεία «Αγία Πετρούπολη- Ερμιτάζ» σ. 90, Μιλάνο 2005• The Prodigal Son in the Brothel » D'Adda, Roberta (2006). Rembrandt. Milan: Skira. From the List of paintings by Rembrandt. wikipedia.org
• The State Hermitage Museum: Το Ερμιτάζ (Эрмитаж) αποτελεί το μεγαλύτερο και ένα από τα παλαιότερα μουσεία στον κόσμο, καθώς και ένα από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της Αγίας Πετρούπολης. Φιλοξενείται σε ένα συγκρότημα έξι κτιρίων, τα παλαιά Χειμερινά Ανάκτορα, στις όχθες του ποταμού Νέβα. Ανάμεσα στα σημαντικά εκθέματα του μουσείου, περιλαμβάνεται η συλλογή έργων δυτικοευρωπαϊκής τέχνης με έργα των Λεονάρντο ντα Βίντσι, Ωγκύστ Ροντέν, Πάμπλο Πικάσσο, Ανρί Ματίς, Πωλ Γκωγκέν, Πωλ Σεζάν, Κλωντ Μονέ, Ρέμπραντ και άλλων. Φιλοξενούνται ακόμα εκθέματα από την αρχαία Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Ρώμη, καθώς και μεγάλες συλλογές ειδών κοσμηματοποιίας. Ο συνολικός αριθμός των έργων που ανήκουν στις συλλογές του Ερμιτάζ ξεπερνούν τα 3.000.000. In English
Πηγή: Αέναη επΑνάσταση by Sophia Ntrekou.gr
Οι Αναγνώστες και Αναγνώστριες σχολιάζουν
• Van Gel Span 5 Οκτ 2022: Πολύ εύστοχη η ανάλυση για την διαφορά αριστερής δουλεμένης με ρόζους παλάμης και δεξιάς λεπτεπίλεπτης και αντιπαραβολής με την διπλή φύση του Θεανθρώπου του γεννηθέντος εκ του Πατρός. Θα ήθελα να προσθέσω και την εξής παρατήρηση: το ροζιασμένο αριστερό χέρι υποδεικνύει αριστερόχειρα, ο οποίος λειτουργεί με το δεξιό ημισφαίριο εγκεφάλου (χιασμός) το οποίο δεν παραπέμπει στην ανθρώπινη λογική και τον εξ αυτής ορθολογισμό, μα στο συναίσθημα (EQ) και στον εμπειρισμό/εμπειρία και στο να γνωρίζει κανείς -knowing (σε αντίθεση με τη ρηχή γνώση του αριστερού-knowledge) αντιπαραβαλλόμενο με την ενέργεια του Θεού να μας κρίνει με βάση την προαίρεση μας, γνωρίζοντας τα εσώτερα της ψυχής (συναισθήματα, βουλήσεις, λογισμούς).
• Aggelos Aslanidis 28 Φεβ 2021 · Υπάρχει η αγάπη δια της συγχωρέσεως και η αγάπη δια της τιμωρίας. Η αγάπη δια της συγχωρέσεως ασφαλώς προϋποθέτει διάλογο και ανθρώπινη επαφή. Ο γιος σπατάλησε την περιουσία του και έκανε πολλά παραπτώματα Ο πατέρας συγχωρεί και παράλληλα αναπτύσσει διάλογο να φέρει τον υιό στον ορθό δρόμο Η υπέρβαση που κάνει με τα γάντια και τις τιμές δείχνει τον δρόμο και τον τρόπο της συγχώρεσης, όταν ο άσωτος ζητήσει συγνώμη. αλλιώς δεν θα έδινε συγχώρεση αν δεν εταπεινώνετο ο υιός του. Πέραν της συγχώρεσης καλεί και το άλλον του γιο να δεχθεί τον άσωτο σαν να μη συνέβει τίποτα. Ο πατέρας γνωρίζει ότι ο άλλος γιός του είναι ήδη πειθαρχημένος στην θέληση του πατέρα. Η αποδοχή του ασώτου, από τον αδελφό του είναι υψίστης σημασίας διότι μόνο έτσι θα είναι σίγουρος ο πατέρας ότι δεν θα ξανα-ασωτέψει ο άσωτος και θα γίνει ισότιμος προς τον αδελφό του. Συμβαίνει: Παράπτωμα-επστροφή-ταπείνωση-συγχώρεση-αποκατάσταση-ενσωματωση-πλήρης αποκατάσταση-αφομοίωση.. 4 χρ.
• Aggelos Aslanidis 28 Φεβ 2021· Η παραβολή του Ασώτου θα μπορούσε να αποτελέσει κατευθυντήριο σχέδιο δράσης όσον αφορά στην συμπεριφορά των ανθρώπων με παραβατική ροπή. Ιδιαίτερα σε κλειστές κοινωνίες όπως είναι η οικογένεια , το σχολείο, ο σύλλογος, ο στρατός άλλες ομάδες και ειδικά στις φυλακές όπου ναι μεν υπάρχει η τιμωρία αλλά μετά εντός των φυλακών πρέπει να γίνεται προσπάθεια για ομαλή ένταξη των φυλακισμένων στην κοινωνία. Έτσι γι' αυτούς που υπάρχει μεταμέλεια υπάρχουν μέθοδοι και προγράμματα για να επιτευχθεί το ευκταίο, τα οποία συνεχίζουν και μετά την φυλακή ειδικοί ψυχολόγοι παρακολουθούν και μεθοδικά την ένταξη και αφομοίωση των φυλακισμένων στην καθημερινότητα. Φυσικά η σύγχρονη νομοθεσία συμπεριλαμβάνει και το γυναικείο φύλλο στα προγράμματα ένταξης Ενώ «De jure» (ντε γιούρε)* πρέπει να είναι όλα κατ' ευχήν φαίνεται να υστερούν στην ντε φάκτο εφαρμογή. Η παρεμβάσεις μας είναι ψυχονοητικές και αγγίζουν τον συναισθηματικά κόσμο του πατέρα και του υιού προεξάρχοντος του έμπειρικού Νου του πατρός.
*Το «De jure» (ντε γιούρε) είναι λατινική φράση που σημαίνει «εκ του νόμου» ή «εκ του δικαίου» «κατά τον νόμο» ή «δικαιωματικά» και αναφέρεται σε καταστάσεις που είναι νομικά κατοχυρωμένες, τυπικές ή επίσημα αναγνωρισμένες. Συχνά αντιπαραβάλλεται με τον όρο "de facto", ο οποίος αναφέρεται σε μια πραγματική κατάσταση που υφίσταται στην πράξη, αλλά δεν έχει απαραίτητα νομική κατοχύρωση. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει ό,τι προβλέπεται ρητά από τη νομοθεσία ή τους κανόνες, έρχεται δε σε αντίθεση με το «de facto» (κατά την πραγματικότητα).
Στο νομικό και πολιτικό πλαίσιο, χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση που αναγνωρίζεται επίσημα από τον νόμο, ανεξάρτητα από το αν ισχύει στην πράξη.
Βασικά Χαρακτηριστικά:
Σημασία: Νομική κατοχύρωση, τυπική νομιμότητα, σύμφωνα με το νόμο.
Αντίθεση: De jure (νόμιμος) vs De facto (πραγματικός).
Χρήση: Συνήθως σε νομικά, πολιτικά και διοικητικά πλαίσια για να επισημανθεί η διαφορά μεταξύ του τι ορίζει ο νόμος και τι συμβαίνει στην πράξη (π.χ. de jure κυβέρνηση έναντι de facto ελέγχου μιας περιοχής).
De jure κυβέρνηση: Η νόμιμα εκλεγμένη ή αναγνωρισμένη ηγεσία μιας χώρας.
De jure πρότυπο: Ένα τεχνικό πρότυπο που έχει εγκριθεί επίσημα από έναν οργανισμό τυποποίησης.
• Ιφιγένεια Γεωργιάδου 28 Φεβ 2021· στο νοητικό πλαίσιο της αυτοπαραδοχής... η γονεϊκή διαδοχή ....αυτοπροβάλλεται στην υϊκή αυτοδιαθεσία... της αγαθότητας η περίκλειστη ανατροπή διαλαμπρύνει το πρόταγμα της θυσιαστικά σεσωσμένης ανθρωπότητας...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου