17/11/14

Το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» του Πολυτεχνείου - Γ. Ρίτσος



Το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» 
του Πολυτεχνείου - Γ. Ρίτσος
Αφιέρωμα Σοφία Ντρέκου

Περιεχόμενα:
1. Σύντομο ιστορικό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973
2. Το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» του Πολυτεχνείου γράφτηκε από τον Γιάννη Ρίτσο τις ημέρες των γεγονότων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973.
3. Το Ποίημα που έγραψε την νύχτα της 16ης και 17ης Νοέμβρη 1973.
4. Βίντεο: 1: «Ο Γιάννης Ρίτσος διαβάζει το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» του Πολυτεχνείου. Μουσική: Νότης Μαυρουδής»
5. Ο Γιάννης Ρίτσος και το Πολυτεχνείο
6. Βίντεο: 2: Ο Γιάννης Ρίτσος διαβάζει την «Ρωμιοσύνη» στο Πολυτεχνείο στην επέτειο ενός χρόνου από τα γεγονότα της εξέγερσης (1974).
7. ...41 Χρόνια Μετά: 7.000 αστυνομικοί στους δρόμους για την επέτειο συμπλήρωσης 41 ετών από τη 17η Νοεμβρίου 1973
8. Βίντεο: 3: «ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 1973» με μουσική υπόκρουση ένα συγκλονιστικό κι αγαπημένο τραγούδι «Το Όνειρο του Πολεμιστή» του 2006 σε στίχους και μουσική του Δημήτρη Υφαντή. Ερμηνεύει ο εξαιρετικός τραγουδοποιός Γιάννης Χαρούλης.
9. Σύντομο βιογραφικό του ποιητή



1. Σύντομο ιστορικό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1973
Η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 ήταν μια μαζική διαδήλωση λαϊκής αντίθεσης στο καθεστώς της Χούντας των Συνταγματαρχών. Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου 1973, με κατάληψη του Μετσόβιου Πολυτεχνείου Αθηνών από φοιτητές και σπουδαστές που κλιμακώθηκε σχεδόν σε αντιχουντική επανάσταση και έληξε με αιματοχυσία το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, μετά από μια σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν με την είσοδο άρματος μάχης στον χώρο του Πολυτεχνείου και την επαναφορά σε ισχύ του σχετικού στρατιωτικού νόμου που απαγόρευε συγκεντρώσεις και την κυκλοφορία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.(1.)

2. Το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» του Πολυτεχνείου γράφτηκε από τον Γιάννη Ρίτσο τις ημέρες των γεγονότων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973.

Η 15 Νοέμβρη θα βρει τον Ρίτσο στις πρώτες γραμμές της μεγάλης διαδήλωσης που ξεκίνησε από το Πολυτεχνείο και έφτασε ως την πλατεία Κλαυθμώνος. Η διαδήλωση θα διαλυθεί από την αστυνομία με βία με τον Ποιητή να μπλοκάρεται ανάμεσα στους φράχτες που έχει στήσει η αστυνομία αλλά δεν θα χτυπηθεί. Ίσως τον αναγνώρισαν και τον σεβάστηκαν. Διαφεύγει και βρίσκει καταφύγιο στα τότε γραφεία του εκδοτικού οίκου Κέδρος σε μια στοά (Πανεπιστημίου και Χαριλάου Τρικούπη). Το ίδιο βράδυ κλείνει η Πατησίων από διαδηλωτές.

Στις 16 Νοεμβρίου επισκέπτεται το σπίτι της Νανάς Καλιανέση όπου ακούν τον παράνομο ερασιτεχνικό σταθμό που έχει στηθεί στον ΕΜΠ των «Ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων.» Με ρίγη συγκίνησης συνεχίζει την ακρόαση στο σπίτι του, έχει ξεκινήσει η επίθεση στους συγκεντρωμένους με δακρυγόνα και έπειτα με σφαίρες... κατεβαίνουν τα τανκς... ένα από αυτά γκρεμίζει την πύλη... παντού νεκροί και τραυματίες...

Ο Ποιητής με δάκρυα στα μάτια φεύγει για τον Κάλαμο...
εν θερμώ έχει ήδη ξεκινήσει το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας».

«Γιάννης Ρίτσος, Ένα σχεδίασμα βιογραφίας» 
της Αγγελικής Κώττη, Ελληνικά γράμματα (2009)


το χειρόγραφο του Γιάννη Ρίτσου

3. Το Ποίημα που έγραψε την νύχτα της 16ης και 17ης Νοέμβρη 1973.

16 και 17 Νοέμβρη 1973

Αθήνα 16 Νοεμβρίου 1973
Ωραία παιδιά, με τα μεγάλα μάτια σαν εκκλησίες χωρίς στασίδια.
Ωραία παιδιά, δικά μας, με τη μεγάλη θλίψη των αντρείων,
Αψήφιστοι, όρθιοι στα προπύλαια, στον πέτρινο αέρα,
Έτοιμο χέρι, έτοιμο μάτι, – πως μεγαλώνει
το μπόι, το βήμα και η παλάμη του ανθρώπου;

17 Νοεμβρίου
Βαρειά σιωπή, διάτρητη απ’ τους πυροβολισμούς,
πικρή πολιτεία,
αίμα, φωτιά, η πεσμένη πόρτα, ο καπνός, το ξύδι-
ποιος θα πει: περιμένω απ’ το μέσα μαύρο;

Μικροί σκοινοβάτες με τα μεγάλα παπούτσια
μ' έναν επίδεσμο φωτιά στο κούτελο
κόκκινο σύρμα, κόκκινο πουλί,
και το μοναχικό σκυλί στ’ αποκλεισμένα προάστια
ενώ χαράζει η χλωμότερη μέρα πίσω
απ’ τα καπνισμένα αγάλματα
κι ακούγεται ακόμη η τελευταία κραυγή διαλυμένη
στις λεωφόρους.

Πάνω απ’ τα τανκς, μέσα στους σκόρπιους πυροβολισμούς
πώς μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε;

ΚΑΛΑΜΟΣ 18 Νοεμβρίου
Ηλιόλουστη μέρα. Κάλαμος.
Η θάλασσα, σπουργίτια στον ελαιώνα
Κάλεσμα. Πρόκληση. Κάλλος. Μακρινή προδομένη μακαριότητα
α εσύ δραπέτη λιποτάκτη κρυμμένε ανάμεσα στ' αγάλματα, πίσω απ' τ' αγάλματα
μέσα στ' αγάλματα, αγάλματα κούφια χωρίς χέρια, χωρίς πέος, χωρίς αμπελόφυλλα
αρνήσου, αρνήσου, όχι να ξεχαστείς και να ξεχάσεις το δένδρο το πουλί το γαλάζιο
αμαρτία, αμαρτία, πως μπορείτε λοιπόν να κοιμάστε εσείς, ο ίδιος ο έρωτας
κι ο έρωτας αμαρτία, Ελένη, Μάρω, Ηλέκτρα, Δήμητρα, παιδιά μας, τα παιδιά μας
πόσες γενιές παιδιά μας σε αδιαίρετο χρόνο χωρίς χρόνο
στα στάχυα και στα σύρματα στη γραφομηχανή, στον τηλεβόα
έρωτές μας, παιδιά μας,σκοτωμένα παιδιά μας, έρωτές μας
Για τίποτε άλλο να μην έχουμε μάτια παρά μόνο για σας. Τιποτ' άλλο.
Ω! ανήμπορο ποίημα, ανήμπορο, ανήμπορο, ατελέσφορο
επάνω από δύο στίχους σταυρωμένους σταυρώνω τα χέρια και σωπαίνω
βράχος, το μέγα κόκκινο, δεύτερη πόρτα, πέμπτη πόρτα κι η δωδέκατη κλεισμένη
χτύπημα της γροθιάς στον τοίχο χτύπημα της πέτρας στην πέτρα
-μ'ακούς; άκουσέ με, εγώ σ'ακούω,
δύο σιωπές κάνουν μια φωνή κι ένα μεγάλο τεντωμένο χέρι.



ΑΘΗΝΑ 19 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Με τους αγκώνες στηριγμένους στην ποίηση, με τα μάτια κλεισμένα στις παλάμες
ακούω τη φωτιά. Ανεβαίνει. Σκοτωμένοι επί τόπου μπροστά στο παράνομο μικρόφωνο
κι η φωνή τους ακόμα... - Αδέρφια, αδέρφια, πάνω απ΄το αίμα τους, με το αίμα τους
πάνω από την αγρυπνισμένη Αθήνα
Πώς μπορείτε λοιπόν; Πώς μπορείτε;

20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Μάζεψαν τα οδοφράγματα, πλύναν τα αίματα, τα μισά παιδιά πήγαν σχολείο
οι γυναίκες βγήκαν για ψώνια, στη γωνιά ένα καμένο αυτοκίνητο
πλύναν τα ρούχα τ' απλώσαν στις ταράτσες μυστικά-μυστικά μη φανούνε σαν άλλες σημαίες
κλειστά νοικοκυριά, το κρεμμύδι, η πατάτα, το λάδι
το αλάτι χυμένο στο δρόμο το ίδιο και τ' αλεύρι,
μες στο ψυγείο το κόκκινο πουλί μ' όλα του τα φτερά
Απ' το θάνατο αρχίζουμε - έτσι έλεγε- απ' το θάνατο αρχίζουμε πάλι
επάνω από τη μεγάλη γκρεμισμένη σκάλα
«τι να κάνουμε -είπε- να ξεχαστούμε; θα ξεχάσουμε πάλι;»
Σκεπασμένοι στην τρύπια κουβέρτα ως πάνω στα μάτια
λίγο λίγο θα βγάλεις το 'να πόδι δοκιμάζοντας τον αέρα τη σιωπή το σκοτάδι
αργότερα τα χέρια, τελευταίο το κεφάλι.
Απέναντι η καρέκλα, τα τσιγάρα τα σπίρτα και το φως κολλημένο στον τοίχο
μια τεράστια κίτρινη αφίσα
Ώρα μεγάλη! ώρα σκληρή! ώρα αδειασμένη απ' την δειλή μακροθυμία των στίχων
εδώ ό,τι πια θα πει θα 'ναι το αίμα
Ω! κακόφημη ζωή ληστεμένη

22 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Αργά που μεγαλώνει το μαχαίρι, αυτός που σιωπεί
δεν είναι που δεν έχει τίποτα να πει
δεν είναι τα δώδεκα καρφιά στον τοίχο, η ακρίδα στο ποτήρι
είναι που περιμένει να ξεσφίξουν τα σαγόνια του.(2)

Γιάννης Ρίτσος Νοέμβριος 1973

4. Βίντεο: «Ο Γιάννης Ρίτσος διαβάζει το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» του Πολυτεχνείου. Μουσική: Νότης Μαυρουδής»(3)




5. Ο Γιάννης Ρίτσος και το Πολυτεχνείο

Ο Νοέμβριος του 1973 ήταν γλυκός. Ένα λεπτό, κόκκινο, ζακετάκι πάνω απ’ τη μαθητική ποδιά αρκούσε. Η Ανθούλα σε ξεσήκωσε να πάτε από το Νυχτερινό Γυμνάσιο της Χέϋδεν, όπου φοιτούσε (νυν «κατάληψη» και ερείπιο) στο Πολυτεχνείο. Είχε ακούσει πως εκεί λάμβαναν χώρα σπουδαία πράγματα. 

Όχι ότι δεν φοβόσασταν. Όλα «τα 'σκιαζ’ η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά» με τη χούντα. Αλλά ήσασταν παιδιά. Μόλις αναπνεύσατε το αεράκι ελευθερίας -το μόνο αληθινό και πριν και μέχρι σήμερα- ο φόβος πέταξε. Ήταν η πρώτη φορά που αισθανόσουν ωραία με τους άλλους. Και σίγουρη.

Ξεκινήσαμε όμως να πούμε για τον Γιάννη Ρίτσο. Δεν τον ήξερες τότε. Μονάχα τα «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» είχες διαβάσει. Και δάκρυζες με το «Κυκλάμινο, κυκλάμινο στου βράχου της σχισμάδα/ πού βρήκες χρώματα κι ανθείς, πού μίσχο και σαλεύεις;». Άλλοι καιροί, κι αυτοί οι στίχοι, που σήμερα ακούγονται σε κάθε γιορτή Πολυτεχνείου, έλεγαν πολλά. 




Ο Γιάννης Ρίτσος είχε συλληφθεί τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου 1967, όπως χιλιάδες άλλοι Αριστεροί και δημοκράτες σε όλη τη χώρα. Είχε μεταφερθεί στον Ιππόδρομο, όμηρος του στρατιωτικού καθεστώτος, και από εκεί στη Γυάρο και στη συνέχεια στη Λέρο.

Αρχές καλοκαιριού του 1968 ο καρκίνος έκανε την εμφάνισή του. Μεταφέρθηκε τον Αύγουστο φρουρούμενος στον Άγιο Σάββα και μετά τον έστειλαν πίσω στο στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων, στο Παρθένι. Η διεθνής κατακραυγή, ανάγκασε τους δεσμώτες του να τον απελευθερώσουν. Φοβόντουσαν μήπως και πεθάνει στα χέρια τους...

Τέλη Οκτωβρίου του 1968 τον έστειλαν στο Καρλόβασι Σάμου, πατρίδα της γυναίκας του Φαλίτσας. Σε κατ’ οίκον περιορισμό. Που σήμαινε, καμία επαφή με κανέναν. Μόνη του παρέα η Φαλίτσα, η κόρη τους Έρη, κανένας τολμηρός που κατάφερνε να ξεγλιστρήσει και τα γράμματα των φίλων του (για να μην μπερδεύουμε τους νεώτερους επισημαίνουμε πως τότε δεν υπήρχαν, βέβαια, κινητά τηλέφωνα ή μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου). Πλήρης απομόνωση.

Δύο χρόνια μετά, και με πολλές ενδιάμεσες περιπέτειες, αίρεται η έντολη για κατ’ οίκον περιορισμό και ο Γιάννης Ρίτσος επιστρέφει στην Αθήνα. Με την άρση της προληπτικής λογοκρισίας, το 1972, αρχίζουν και κυκλοφορούν κάποια βιβλία του- κάτι απαγορευμένο ως τότε. Και η χούντα δεν άφηνε, και οι ποιητές- συγγραφείς δεν επέτρεπαν να γίνει ώσπου να αρθεί η λογοκρισία. Και έτσι, πάντως, ο κίνδυνος να συλληφθεί όχι μόνο εκείνος που έγραψε το έργο αλλά και εκείνος που το εξέδωσε, είναι μεγάλος. Αλλά η Νανά Καλλιανέση, των εκδόσεων Κέδρος, δεν φοβάται. Αυτή η γενναία γυναίκα, που έχει ζήσει στην εξορία μετά τον εμφύλιο, έχει συλληφθεί και βασανιστεί και από τη δικτατορία της 21ης Απριλίου. Δεν λύγισε. Επιμένει. Βρίσκει τρόπο να βοηθήσει ώστε να φύγουν έργα του Ρίτσου στο εξωτερικό, μέσα από τους «δρόμους» των αντιστασιακών.

Στη Γαλλία η Χρύσα Προκοπάκη έχει λάβει τα ποιήματα από τις συλλογές Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα, με την παράκληση του ποιητή να κυκλοφορήσουν σε δίγλωσση έκδοση- πράγμα που γίνεται με πρόλογο του Αραγκόν. Μέσω της ομάδας της Αμαλίας Φλέμινγκ η Μαρία Δεληβορριά δίνει στον Μίκη Θεοδωράκη τα χειρόγραφα από τα «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα» που εκείνος μελοποιεί και τραγουδά στις συναυλίες του ανά τον κόσμο.

Αυτή είναι η κατάσταση όταν γίνεται το Πολυτεχνείο. Η καρδιά του ποιητή, φυσικά, είναι με τους εξεγερμένους. Στις 14 ή 15 Νοεμβρίου (δεν το έχω εξακριβώσει) γίνεται μια μεγάλη διαδήλωση στους δρόμους της πρωτεύουσας, από οικοδόμους, φοιτητές και άλλους. Ο ποιητής την «οδηγεί». Όταν φτάνουν στην πλατεία Κλαυθμώνος, η αστυνομία τους διαλύει με καδρόνια και γκλομπς. Ο ίδιος δεν χτυπήθηκε. Πιθανολογούσε ότι τον γνώρισαν και το απέφυγαν.


Δεν τον είχα ποτέ ρωτήσει γιατί, στη συνέχεια, δεν πήγε στο Πολυτεχνείο. Θεωρώ εξαιρετικά πιθανό να το απέφυγε ο ίδιος, καθώς ήταν και πολιτικά ενταγμένος (και δεν ήταν από εκείνους που θα επεδίωκαν να «καπελώσουν» οτιδήποτε), αλλά, το κυριότερο, πρώην εξόριστος. Μάλλον θεώρησε καλύτερο να αφήσει τα παιδιά να εκφραστούν, χωρίς να τους κολήσουν «ρετσινιές» εξαιτίας της παρουσίας του. Παρακολουθούσε, πάντως, άγρυπνος τα γεγονότα, ακούγοντας τον παράνομο ραδιοσταθμό.

Για όσους είχαν ζήσει την Αντίσταση κατά των Γερμανών αλλά και για τους νεότερους, που μόλις μπουσουλούσαν στην πολιτική, ο ραδιοσταθμός αυτός ήταν κάτι το ανεπανάληπτο. Ένα θαύμα (θυμίζω και πάλι για τους σύγχρονους νέους ότι δεν υπήρχε ελεύθερη ραδιοφωνία, παρά μόνο τα κρατικά κανάλια, από τα οποία δεν περνούσε ούτε μισή φράση χωρίς έλεγχο). Συνθήματα φρέσκα, λόγια δυνατά, ατμόσφαιρα που μύριζε επανάσταση. Και τραγούδια. Πολλά τραγούδια. 

Εκεί πρωτοακούσαμε πολλοί από εμάς τη «Ρωμιοσύνη», μελοποιημένη από τον Μίκη Θεοδωράκη. Αυτοί οι υπέροχοι στίχοι του Γιάννη Ρίτσου, μάς συντρόφευαν όλη την ημέρα της 16ης Νοεμβρίου, οπότε και το Πολυτεχνείο κορυφώθηκε. Οι ρωμαλέοι, αδροί στίχοι με τα υπέροχα νοήματα και την σπουδαία ποίηση. Αλήθεια, η φυσική παρουσία του ποιητή ήταν περιττή, όταν τα ποιήματά του συγκλόνιζαν την πρωτεύουσα όπως ποτέ άλλοτε.

Ξενύχτησε το βράδυ στο σπίτι της Νανάς Καλλιανέση, στα Εξάρχεια, ακούγοντας τον πομπό από ένα ραδιοφωνάκι. Το πρωί, στις 17 του μηνός, όλα είχαν τελειώσει. Ο ποιητής έφυγε για τον Κάλαμο έχοντας ήδη ξεκινήσει το «Ημερολόγιο μιας εβδομάδας» για το Πολυτεχνείο. Στην πρώτη γραφή, αυτή που σήμερα παραθέτουμε, το ποίημα είναι ατελές. Προέχει η σύλληψη της στιγμής, η αιχμαλωσία των συναισθημάτων, οι μικρές λεπτομέρειες. Στην επόμενη γραφή, όλα μπορούν να διορθωθούν.

Ο Γιάννης Ρίτσος έλεγε πως για να είναι σωστό το ποίημα πρέπει η μνήμη να ανακληθεί δια της νοσταλγίας. Να περάσει, δηλαδή, χρόνος. Ο κάθε κανόνας, όμως, έχει τις εξαιρέσεις του. Όπως στον «Επιτάφιο» (έστω και με διαφορετικό αποτέλεσμα) έτσι κι εδώ, η γραφή ήταν αστραπιαία. Και δεν έχασε σε τίποτα.(4)

6. ★ Βίντεο 2: Ο Γιάννης Ρίτσος διαβάζει την «Ρωμιοσύνη» στο Πολυτεχνείο στην επέτειο ενός χρόνου από τα γεγονότα της εξέγερσης (1974).(5)


7. ...41 Χρόνια Μετά (17 Νοεμβρίου 2014)

Σε εξέλιξη η πορεία για την 41η επέτειο του Πολυτεχνείου. 7.000 αστυνομικοί στους δρόμους για την επέτειο συμπλήρωσης 41 ετών από τη 17η Νοεμβρίου 1973 και τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Κορυφώνονται οι εκδηλώσεις με την καθιερωμένη πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία.

Η πορεία από το Πολυτεχνείο προς την αμερικανική πρεσβεία θα ξεκινήσει στις 15:00. Δυο ώρες νωρίτερα, στις 13:00 θα κλείσουν οι πόρτες του Ιδρύματος.

Οι εκδηλώσεις για την επέτειο του Πολυτεχνείου έρχονται λίγες μέρες μετά τα επεισόδια στη Νομική και τις καταγγελίες φοιτητών για απρόκλητη επίθεση από άνδρες των ΜΑΤ. Προκειμένου να μη γίνουν επεισόδια που θα αμαυρώσουν τις εκδηλώσεις, η αστυνομία έχει «κατεβάσει» στους δρόμους 7.000 αστυνομικούς.(6)


Χωρίς Λόγια... ΜΟΝΟ ΜΗ ΣΗΜΑΔΕΨΕΙΣ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ.

8. ★ Βίντεο 3: «ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ 1973» με μουσική υπόκρουση ένα συγκλονιστικό κι αγαπημένο τραγούδι «Το Όνειρο του Πολεμιστή» του 2006 σε στίχους και μουσική του Δημήτρη Υφαντή. Ερμηνεύει ο εξαιρετικός τραγουδοποιός Γιάννης Χαρούλης.(7)



9. Σύντομο βιογραφικό του ποιητή ΕΔΩ

Ηλ. Παραπομπές
1. Εξέγερση του Πολυτεχνείου - Βικιπαίδεια
2. «Ημερολόγιο μιας βδομάδας», ποίημα: Εκδόσεις ποιείν
3. Βίντεο από το YouTube
4. «Ο Γιάννης Ρίτσος και το Πολυτεχνείο», κείμενο: Εαρινή Συμφωνία
5. Βίντεο από το YouTube
6. Ειδήσεις της ημέρας από την google, Σ.Ντρέκου.
7. Βίντεο από το YouTube

Δείτε ακόμη...


FaceBook

Η 12η επέτειος του «Πολυτεχνείου» και η δολοφονία Καλτεζά

Την Κυριακή 17 Νοεμβρίου 1985, ανήμερα της δωδέκατης επετείου από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, ένας 15χρονος διαδηλωτής, ο Μιχάλης Καλτεζάς, έπεσε νεκρός από σφαίρα αστυνομικού στα Εξάρχεια. Την εποχή εκείνη, η Ελλάδα βρισκόταν στις αρχές της δεύτερης κυβερνητικής θητείας του ΠΑΣΟΚ, με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου.

Μετά το τέλος της καθιερωμένης πορείας προς την Αμερικάνικη Πρεσβεία, που σημαδεύτηκε από τις λεκτικές αντεγκλήσεις μεταξύ των μπλοκ του ΠΑΣΟΚ και του ΚΚΕ για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, άρχισαν οι πρώτες αψιμαχίες μεταξύ αστυνομικών και νεαρών διαδηλωτών του αναρχικού και αντιεξουσιαστικού χώρου. Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, μία ομάδα διαδηλωτών επιτέθηκε κατά μιας κλούβας των ΜΑΤ στην οδό Στουρνάρη στα Εξάρχεια.

Ένας από τους διαδηλωτές, ο 15χρονος μαθητής Μιχάλης Καλτεζάς, εκσφενδόνισε μια βόμβα Μολότοφ κατά του αστυνομικού αυτοκινήτου, το οποίο άρχισε να λαμπαδιάζει. Τότε, ένας αστυφύλακας, ο 26χρονος Αθανάσιος Μελίστας, πυροβόλησε με το υπηρεσιακό του περίστροφο κατά των διαδηλωτών, που βρίσκονταν σε φάση υποχώρησης στην οδό Σολωμού. Μία σφαίρα βρήκε τον νεαρό μαθητή Καλτεζά κάτω από το αριστερό αυτί, σωριάζοντάς τον νεκρό.

Μόλις μαθεύτηκε η δολοφονία Καλτεζά, ο Υπουργός Υγείας και Πρόνοιας, Γιώργος Γεννηματάς, κατέφθασε στον «Ευαγγελισμό», όπου διακομίστηκε η σορός του, και εξέφρασε τη συντριβή του για το συμβάν. Φίλοι και συμμαθητές, μιλώντας σε δημοσιογράφους, χαρακτήρισαν τον Μιχάλη «ένα σκληρό παιδί, ένα ροκά, που συμπαθούσε τους οργισμένους και αμφισβητίες νέους».
Σχεδόν αμέσως, οι αναρχικοί κατέλαβαν το Φυσικείο (Παλαιό Χημείο) στην οδό Σόλωνος και το Πολυτεχνείο. Την επομένη δόθηκε η άδεια από την Επιτροπή Πανεπιστημιακού Ασύλου για την εκκένωση του κτιρίου από την αστυνομία. Τα ΜΑΤ επενέβησαν και με τη χρήση δακρυγόνων συνέλαβαν 37 άτομα. Η κατάληψη του Πολυτεχνείο έληξε μετά από διαπραγματεύσεις, χωρίς επεισόδια.

Η εκδίκηση της 17Ν εναντίον κλούβας των ΜΑΤΕπεισόδια έγιναν και σε άλλα σημεία της πρωτεύουσας, μεταξύ αναρχικών και αστυνομίας. Ο απολογισμός του διημέρου μετά τη δολοφονία του νεαρού μαθητή ήταν 58 τραυματίες, ζημιές δισεκατομμυρίων δραχμών και 45 συλλήψεις.
Σε πολιτικό επίπεδο, ο αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης, Μένιος Κουτσόγιωργας, και ο αναπληρωτής του, Αθανάσιος Τσούρας, υπέβαλλαν τις παραιτήσεις τους για λόγους ευθιξίας στον πρωθυπουργό, Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος δεν τις έκανε δεκτές, αλλά έθεσε σε διαθεσιμότητα την ηγεσία της νεοσύστατης τότε ΕΛΑΣ.

Εννέα ημέρες αργότερα, στις 26 Νοεμβρίου, η τρομοκρατική οργάνωση «17Ν» εκδικείται τον θάνατο Μελίστα, όπως ανέφερε σε προκήρυξή της. Πυροδοτεί παγιδευμένο με εκρηκτικά αυτοκίνητο δίπλα σε λεωφορείο των ΜΑΤ στην Καισαριανή, με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ο αρχιφύλακας Νίκος Γεωργακόπουλος και να τραυματιστούν 14 αστυνομικοί.

Στο δικαστικό σκέλος της δολοφονίας Καλτεζά, ο δράστης αστυνομικός θα κατηγορηθεί για ανθρωποκτονία από πρόθεση εν βρασμώ ψυχικής ορμής και καθ’ υπέρβαση των ορίων της άμυνας. Στις 23 Σεπτεμβρίου του 1988 θα καταδικασθεί σε δυόμισι χρόνια φυλάκιση, ενώ στην κατ’ έφεση δίκη θα αθωωθεί (25 Ιανουαρίου 1990), επειδή το δικαστήριο του αναγνώρισε το ελαφρυντικό ότι υπερέβη τα όρια της άμυνας, εξαιτίας του φόβου και της ταραχής που του προκάλεσε η ενέργεια του θύματος.

Συνήγορος υπεράσπισης του Μελίστα ήταν ο Αλέξανδρος Λυκουρέζος, ενώ ως συνήγοροι πολιτικής αγωγής παρέστησαν ο Νίκος Κωνσταντόπουλος (αργότερα πρόεδρος του Συνασπισμού και πατέρας της βουλευτίνας του ΣΥΡΙΖΑ Ζωής Κωνσταντοπούλου) και ο Φώτης Κουβέλης (ο σημερινός πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ).


Ο Καλός μας Θεός ν'αναπαύει τις ψυχές των! ✟

ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ, ΣΑΣ ΤΙΜΩ ΑΙΩΝΙΑ ΣΑΣ Η ΜΝΗΜΗ

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου το 1973 ήταν μια μαζική διαδήλωση λαϊκής αντίθεσης στο καθεστώς της Χούντας των Συνταγματαρχών. Η εξέγερση ξεκίνησε στις 14 Νοεμβρίου 1973, με κατάληψη του Μετσόβιου Πολυτεχνείου Αθηνών από φοιτητές και σπουδαστές που κλιμακώθηκε σχεδόν σε αντιχουντική επανάσταση και έληξε με αιματοχυσία το πρωί της 17ης Νοεμβρίου, μετά από μια σειρά γεγονότων που ξεκίνησαν με την είσοδο άρματος μάχης στον χώρο του Πολυτεχνείου και την επαναφορά σε ισχύ του σχετικού στρατιωτικού νόμου που απαγόρευε συγκεντρώσεις και την κυκλοφορία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Στις 14 Νοεμβρίου 1973 φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα και άρχισαν διαδηλώσεις εναντίον του βάναυσου στρατιωτικού καθεστώτος. Οι φοιτητές που αυτοαποκαλούνταν «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι», οχυρώθηκαν μέσα στο κτίριο της σχολής επί της οδού Πατησίων και ξεκίνησαν τη λειτουργία του ανεξάρτητου ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου. Ο πομπός κατασκευάστηκε μέσα σε λίγες ώρες στα εργαστήρια της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών από τον Γιώργο Κυρλάκη. Το, πλέον ιστορικό, μήνυμά τους ήταν: «Εδώ Πολυτεχνείο! Λαέ της Ελλάδας το Πολυτεχνείο είναι σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για την Δημοκρατία». Εκφωνητές του σταθμού ήταν η Μαρία Δαμανάκη, ο Δημήτρης Παπαχρήστος και ο Μίλτος Χαραλαμπίδης.

Οι διαδηλώσεις, τα συλλαλητήρια και οι εκδηλώσεις ενάντια στο καθεστώς της Χούντας αυξάνονται. Κυρίως στην Αθήνα αλλά και σε σημεία της επαρχίας δημιουργούνται συνθήκες εξέγερσης. Από τις 14 Νοεμβρίου μέχρι και τις 17 Νοεμβρίου (και πιο περιορισμένα μέχρι τις 18 Νοεμβρίου) στήνονται οδοφράγματα και διεξάγονται οδομαχίες μεταξύ εξεγερμένων και αστυνομίας. Στις 3 π.μ. της 17ης Νοεμβρίου αποφασίζεται από την μεταβατική κυβέρνηση η επέμβαση του στρατού και ένα από τα τρία άρματα μάχης που είχαν παραταχθεί έξω από τη σχολή, γκρεμίζει την κεντρική πύλη. Όπως φαίνεται και στο ιστορικό φιλμ που τράβηξε παράνομα Ολλανδός δημοσιογράφος, το άρμα μάχης AMX 30 έριξε την σιδερένια πύλη χωρίς εντούτοις να τραυματίσει κάποιο φοιτητή. Ο σταθμός του Πολυτεχνείου έκανε εκκλήσεις στους στρατιώτες να αψηφήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και στη συνέχεια ο εκφωνητής απήγγειλε τον Ελληνικό Εθνικό Ύμνο. Η μετάδοση συνεχίστηκε ακόμα και μετά την είσοδο του άρματος στον χώρο της σχολής.

Οι φοιτητές που είχαν παραμείνει στο Πολυτεχνείο, μαζεύτηκαν στο κεντρικό προαύλιο, ψάλλοντας τον εθνικό ύμνο. Η πτώση της πύλης ακολουθήθηκε από την είσοδο μιας μονάδας ενόπλων στρατιωτών των ΛΟΚ που οδήγησαν τους φοιτητές, χωρίς βια, έξω από το Πολυτεχνείο, μέσω της πύλης της οδού Στουρνάρα. Οι αστυνομικές δυνάμεις που περιμένουν στα δυο πεζοδρόμια της Στουρνάρα επιτίθενται στους φοιτητές, την έξοδο των οποίων αποφασίζουν (σύμφωνα και με το πόρισμα του εισαγγελέα Τσεβά) να περιφρουρήσουν κάποιοι από τους στρατιώτες, οι οποίοι σε ορισμένες περιπτώσεις επενέβησαν και εναντίον των αστυνομικών που βιαιοπραγούσαν στους φοιτητές. Πολλοί φοιτητές βρίσκουν καταφύγιο σε γειτονικές πολυκατοικίες. Ελεύθεροι σκοπευτές της αστυνομίας ανοίγουν πυρ από γειτονικές ταράτσες, ενώ άνδρες της ΚΥΠ καταδιώκουν τους εξεγερθέντες. Οι εκφωνητές του σταθμου του Πολυτεχνείου παρέμειναν στο πόστο τους και συνέχισαν να εκπέμπουν το ιστορικό μήνυμα για 40 λεπτά μετά την έξοδο, οπότε συνελήφθησαν.

Στρατιώτες και αστυνομικοί έβαλαν με πραγματικά πυρά κατά πολιτών μέχρι και την επόμενη μέρα, με συνέπεια αρκετούς θανάτους στον χώρο γύρω από το Πολυτεχνείο, αλλά και στην υπόλοιπη Αθήνα. Η πρώτη επίσημη καταγραφή τον Οκτώβριο του 1974, από τον εισαγγελέα Δημήτρη Τσεβά, εντόπισε 18 επίσημους ή πλήρως βεβαιωθέντες νεκρούς και 16 άγνωστους "βασίμως προκύπτοντες". Ένα χρόνο αργότερα ο αντιεισαγγελέας εφετών Ιωάννης Ζαγκίνης έκανε λόγο για 23 νεκρούς, ενώ κατά τη διάρκεια της δίκης που ακολούθησε προστέθηκε ακόμη ένας. Οι πρώτες (δημοσιογραφικές) προσπάθειες για την καταγραφή των γεγονότων μιλούσαν για 59 νεκρούς ή και 79 θύματα, με βάση τον κατάλογο Γεωργούλα. Σύμφωνα με έρευνα του διευθυντή του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Λεωνίδα Καλλιβρετάκη το 2003, ο αριθμός των επωνύμων νεκρών ανέρχεται σε 23, ενώ αυτός των νεκρών αγνώστων στοιχείων σε 16.

Ο Χρήστος Λάζος υποστηρίζει ότι οι νεκροί είναι 83 και ίσως περισσότεροι. Ανάμεσά τους ο 19χρονος Μιχάλης Μυρογιάννης, ο μαθητής λυκείου Διομήδης Κομνηνός και ένα πεντάχρονο αγόρι που εγκλωβίστηκε σε ανταλλαγή πυρών στου Ζωγράφου. Κατά τη δίκη των υπευθύνων της χούντας υπήρξαν μαρτυρίες για τον θάνατο πολλών πολιτών κατά τη διάρκεια της εξέγερσης. Τέλος χιλιάδες σύμφωνα με εκτιμήσεις ήταν οι τραυματίες πολίτες.

Προς όλους αυτους τους ΕΛΛΗΝΕΣ, που εξαιτίας τους σήμερα ζω και σκέπτομαι ελεύθερα (ακόμα) ένα μεγάλο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΣ. 16 Νοεμβρίου 2013





ΟΛΟΙ ΕΝΩΜΕΝΟΙ...!!! ·✬. ✟. Το «Ημερολόγιο μιας Εβδομάδας» 
του Πολυτεχνείου (Γ.Ρίτσος) (Επιμέλεια αφιερώματος: Σοφία Ντρέκου).
Καλή Λευτεριά Αδέλφια... ΟΛΟΙ ΕΝΩΜΕΝΟΙ...!!! ·✬. ✟. 

«Αδελφέ μου σκοπέ! αδελφέ μου σκοπέ! Σ’ ακούω να περπατάς πάνω στο χιόνι σ’ ακούω που βήχεις μες την παγωνιά σε γνωρίζω αδελφέ μου και με γνωρίζεις. Στοιχηματίζω, ότι θα έχεις μια κοριτσίστικη φωτογραφία στην τσέπη σου. Στοιχηματίζω, αριστερά μέσα στο στήθος σου πως έχεις μια καρδιά. Θυμάσαι; Είχες κάποτε, ένα τετράδιο ζωγραφισμένα χελιδόνια, είχα κάποτε ονειρευτεί να περπατήσουμε κοντά – κοντά. Στο κούτελό σου ένα μικρό σημάδι απ’ τη σφεντόνα μου στο μαντήλι μου φυλάω διπλωμένα τα δάκρυά σου στην άκρη της αυλής μας έχουν ξεμείνει τα σκολιανά παπούτσια σου. ΜΗ ΣΗΜΑΔΕΨΕΙΣ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΟΥ». (Τάσος Λειβαδίτης) 

ΒΙΝΤΕΟ (εξαιρετικό): «Πολυτεχνείο 1973» Μια παραγωγή
του Εσπερινού Γυμνασίου Σερρών (Λυκειακές Τάξεις).









Θάλια Παπά: Πάντως τότε είχαν και λίγη καρδιά οι φαντάροι που εκτελούσαν διαταγές. Είχαν ευαισθησίες εκτός από φόβο.... Σήμερα οι ματατζήδες εκπαιδεύονται για να εξοντώνουν κι αυτό γίνεται με επιλογή τους. Πιστεύω πως αν είχαν την ευχέρεια θα έφταναν στο ξύλο μέχρι θανάτου.


«ΑΠΟΨΕ ΔΕΝ ΘΑ ‘ΡΘΩ»
Απόψε δεν θά ‘ρθω, να μη με περιμένεις
μη με ρωτήσεις τι ώρα θα γυρίσω.
Είμαι εδώ κάτω με τους φίλους μου
και τραγουδάμε πλάι στις φωτιές.
Κάναμε τη νύχτα μέρα
δε νυστάζουμε, δεν πονάμε, δεν κρυώνουμε.
Κρατώ τα χέρια των φίλων μου
παίρνουν κουράγιο απ’ το χαμόγελό μου
και τραγουδάμε κάτω από μια σημαία
γιομάτη ουρανό!
Απόψε δεν θά ‘ρθω, να μη με περιμένεις
πέσε κοιμήσου, θ’ αργήσω…
Μη νοιάζεσαι, είμαι καλά.
Είμαι εδώ μέσα με τους συντρόφους μου
είμαστε πολλοί, μια μεγάλη παρέα
και τραγουδάμε μέσα από τα κάγκελα
τραγουδάμε δυνατά
- αν πάψεις να κλαις, μπορεί να μας ακούσεις - 
το τραγούδι μας σκέπασε τους πυροβολισμούς 
και τις ερπύστριες.
Απόψε δεν θά ‘ρθω, να μη με περιμένεις.
Πόσο ήθελα νά ‘σουν μαζί μου απόψε…
Είμαι εδώ πάνω με τα παιδιά σου
- δε μπορεί, αν σκουπίσεις τα μάτια σου, θα μας δεις - 
είμαστε πάνω στις στέγες
και ξετυλίγουμε τις ψυχές μας
συνθήματα σε μεγάλα πανό! 
Μου λείπεις
όμως κατάλαβέ με…
Δε μπορούσα να λείπω από τούτη τη γιορτή!
Απόψε δεν θά ‘ρθω, να μη με περιμένεις
χαμογέλα, δε θέλω νά ‘σαι θλιμμένη
είμαι καλά, πίστεψέ με, είμαι καλά.
Είμαι εδώ έξω με τα αδέρφια μου
όλοι μαζί, γροθιά σφιγμένη.
Είμαστε έξω στο δρόμο αγκαλιασμένοι
και φωνάζουμε
να ξυπνήσουμε τους θεούς!
Μην κλαις για μας!
Δεν έχει νόημα 
αφού δε μπόρεσες νά ‘ρθεις μαζί μας…
Είμαι καλά, είμαι καλά
αλήθεια, είμαι καλά!
Είμαι με τους φίλους μου
με τους συντρόφους μου
με τα παιδιά σου
με τα αδέρφια μου!
Είμαστε μέσα από τα κάγκελα
είμαστε πάνω στα κάγκελα
είμαστε κάτω από τα κάγκελα
είμαστε έξω από τα κάγκελα
μακριά, ψηλά στα σύννεφα…
Δεν κλαίμε πια, δεν πονάμε
δε φοβόμαστε!
Απόψε δεν θά ‘ρθω, να μη με περιμένεις.
Θ’ αργήσω, μάνα,
θ’ αργήσω πολύ…


Η φωνή του Πολυτεχνείου, Δημήτρης Παπαχρήστος: Το Πολυτεχνείο ενοχλεί. Είναι επικίνδυνο.
 «Αν χτυπήσουν την πόρτα, μην ανοίξεις. Όσο και να χτυπούν. Πρέπει να πιστέψουν πως το σπίτι είναι αδειανό. Δεν θα τη σπάσουν. Μη φοβάσαι. Αν τη σπάσουν, θα ξέρουμε πώς μας πρόδωσαν. Ούτε κι εγώ το πιστεύω. Ναι, θα πυροβολήσω αν μπούνε. Εσύ δοκίμασε να φύγεις. Θα μπορέσεις. Για μας θάναι. Τόση ώρα τριγυρίζουν το σπίτι. Κοίταξε απ' τ' άλλο παραθύρι. Μα πρόσεχε. Ναι, βλέπω. Χτυπάνε απέναντι. Μίλα σιγότερα. Ακούς; Φασαρία! Τι να γίνεται; Κάποιον πιάσανε. Είναι γέρος. Τον χτυπάνε τα σκυλιά. Άτιμοι. Πόσους θα πιάσετε; Θα μείνουν όσοι χρειάζονται και περισσότεροι. Θα μείνουν και δεν θα σταυρώσουν τα χέρια.» ΑΓΩΝΙΕΣ (Αλέξανδρος Παναγούλης)

† Ο Καλός Θεός να έχει αναπαυμένη την μνήμη των Ηρώων Του Πολυτεχνείου!! †

2 σχόλια:

ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟ ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ είπε...

ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ ΣΑΣ. ΟΠΩΣ ΠΑΝΤΑ ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΚΑΙ ΕΥΣΤΟΧΗ. ΠΟΛΛΑ ΜΠΡΑΒΟ!
π. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ.

Sophia Siglitiki Drekou είπε...

Π.Βασίλειε πολύ σας ευχαριστώ για την δύναμη που μου δίνετε με τα σχόλιά σας. Ο Θεός να φωτίζει τον δρόμο σας και την διακονία σας.