Η Αγία Παρασκευή η Μεγαλομάρτυς γεννήθηκε στη Ρώμη τον 2ο αιώνα μ.Χ. και η μνήμη της εορτάζεται στις 26 Ιουλίου.
ΕισαγωγήΒίος
- Γονείς της ήταν οι ευσεβείς Χριστιανοί Αγάθων και Πολιτεία.
- Πήρε το όνομα Παρασκευή επειδή γεννήθηκε ημέρα Παρασκευή.
- Έδωσε όρκο παρθενίας και μοίρασε την περιουσία της σε φτωχούς.
- Μαρτύρησε κατά την περίοδο των διωγμών του αυτοκράτορα Αντωνίνου (138–160 μ.Χ.).
- Υπέστη πολλά βασανιστήρια και τελικά αποκεφαλίστηκε στην Ελλάδα (πιθανόν στην περιοχή της Αττικής ή της Λαμίας).
- Θεωρείται προστάτιδα των ματιών, καθώς σύμφωνα με την παράδοση χάρισε το φως σε τυφλό άρχοντα.
- Είναι από τις πιο αγαπητές και λαοφιλείς αγίες στην Ελλάδα, με πλήθος ναών και οικισμών να φέρουν το όνομά της.
Ο βίος της Αγίας Παρασκευής της Μεγαλομάρτυρος της Αθληφόρου
Η Αγία Παρασκευή ή Παρασκευή Αθληφόρος ή Παρασκευή Μεγαλομάρτυς είναι Αγία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία τιμάται και από τους Ρωμαιοκαθολικούς και θεωρείται προστάτιδα των ματιών. Έζησε στη Ρώμη κατά το 2ο αιώνα και υπέστη μαρτυρικό θάνατο επί ημερών του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου.
Στην αγιογραφία της αναφέρεται πως ένας άγγελος του Θεού, την επισκέφθηκε απελευθερώνοντάς την απ' τα δεσμά. Έπειτα κλήθηκε ξανά να αλλαξοπιστήσει και αφού δεν έδειχνε να μεταπείθεται, ο Αντωνίνος διέταξε το βασανισμό της μέχρι θανάτου.
Τα αγιογραφικά στοιχεία αναφέρουν ότι για να την θανατώσουν την οδήγησαν μέσα σε ένα μεγάλο καζάνι με καυτό λάδι/πίσσα αλλά εκείνη παρέμεινε ζωντανή. Ο Αντωνίνος, αδυνατώντας να το πιστέψει, θέλησε να προσεγγίσει το καζάνι ο ίδιος με σκοπό να διαπιστώσει τι συμβαίνει. Πλησιάζοντας όμως, από τον ατμό ή από κάποια άλλη αιτία, τραυματίστηκαν τα μάτια του με αποτέλεσμα να τυφλωθεί. Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγία Παρασκευή, τον θεράπευσε με θαυματουργικό τρόπο (γι' αυτό θεωρείται προστάτιδα των ματιών από τους Χριστιανούς) και έτσι ο Αντωνίνος την άφησε ελεύθερη να επιστρέψει στο έργο της.
Το Θαύμα και η Σύνδεση με τα Μάτια
Όλα τα παιδάκια πήγαιναν σχολείο μια φορά την ημέρα. Το Ιακωβάκι πήγαινε δύο. Το αγαπούσε πολύ, γιατί το σχολείο του στα πρώτα χρόνια ήτανε κι Εκκλησία, της Αγίας Παρασκευής.
Αργά το απόγευμα πήγαινε κι άναβε τα καντήλια. Πήγαινε μόνο του το παιδί και του άρεσε να μένει μέχρι το νύχτωμα. Προσευχότανε όσο ήξερε κι όσο μπορούσε. Έπειτα έπαιρνε τον κατήφορο για το σπίτι, αφήνοντας το δάσος με τα πεύκα. Ένα απόγευμα όμως, θα᾽ τανε τότε οκτώ-εννέα ετών, εκεί που προευχότανε του εμφανίστηκε ολοζώντανη η αγία Παρασκευή ως μοναχή, όπως ήτανε στην εικόνα. Το παιδί τρόμαξε, το ᾽βαλε στα πόδια κι έφτασε λαχανιασμένο στο σπίτι. Ούτε γύρισε να κοιτάξει πίσω από τον φόβο του.
Ξαναπήγε άλλη μέρα ν᾽ ανάψει τα καντήλια και του εμφανίστηκε πάλι. Και πάλι τρόμαξε. Έφυγε τρέχοντας τον κατήφορο, μα η Αγία βγήκε από το ναό, μίλησε γλυκά και καθησύχασε το παιδάκι. Αυτό, τώρα, σταμάτησε να τρέχει, γύρισε να δεί ποιος του μιλούσε.
Η Αγία του εξήγησε ποια είναι, του ᾽πε να μη φοβάται, και το Ιακωβάκι ανέβηκε δειλά δειλά πάλι προς το εκκλησάκι. Έκατσε κοντά της και την άκουσε προσεκτικά. Η εμφάνιση της Αγίας Παρασκευής επαναλήφθηκε πολλές φορές. Το Ιακωβάκι συνήθισε και δε φοβότανε πιά. Καθόσανε δίπλα δίπλα και μιλάγανε... τέτοια οικειότητα και αφελή παρρησία ο μικρός! Σε μία από τις πρώτες εμφανίσεις της η Αγία, όταν είχε ξεθαρρέψει ο μικρός, του είπε:
Εκείνο δεν ήξερε τι να ζητήσει. Όμως το βράδυ ρώτησε τη μητέρα του, τη Θοδώρα. Εκείνη το συμβούλεψε απλοικά: «Να σού πεί, να σού δώσει, την τύχη σου».
Το άλλο απόγευμα εμφανίστηκε η Αγία και απάντησε στο παιδί:
– Άκουσέ με. Θα δείς δόξες και τιμές πολλές, πολύς κόσμος θα ᾽ρχεται να σε δεί, πολλά χρήματα θα έρχονται στα χέρια σου, αλλά δε θα μένουν
(και πράγματι όλα επαληθεύτηκαν. Τον τίμησαν τον γέροντα Ιάκωβο πλούσιοι και φτωχοί, σοφοί και αγράμματοι, άρχοντες και αρχόμενοι, καθηγητές πανεπιστημίου και ανώτατοι δικαστικοί, μοναχοί, ιερείς, επίσκοποι και πατριάρχες, που έφταναν τα τελευταία χρόνια στο μοναστήρι να τον γνωρίσουνε, να εξομολογηθούνε, να ωφεληθούνε, να πάρουνε την ευχή του. Και χρήματα επίσης, τα τελευταία χρόνια, του έδιναν πολλά, μα κι αυτός τα προσέφερνε όλα σε όποιους είχανε ανάγκη, δε μένανε στο σακκούλι του – γιατί σ᾽ ένα σακκούλι τα έβαζε, που δεν άδειαζε ποτέ, όσα και να ᾽δινε).
Ο ίδιος, που τα διηγότανε αυτά, πρόσθετε:
➤ Άγιος Ιάκωβος (Τσαλίκης) ως Αρχέτυπο της Θεραπευμένης Σκιάς και ο Ψυχισμός μιας Κοινωνίας σε Μετάβαση - Η Σιωπή που Αγγίζει το Άπειρο
Τι έλεγε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός για την Αγία Παρασκευή (Διδαχή Β'- «Η παραβολή του σπορέα») Άγιος Κοσμάς Αιτωλός - Διδαχαί [Α] [Β] [Γ] [Δ] [Ε] [Ϛ] [Ζ] [Η]
Δύο Εβραίοι, τέκνα του διαβόλου, βλέποντες την Αγίαν να κάμνη θαύματα, την εφθόνησαν και την διέβαλον εις τον βασιλέα Αντωνίνον ως χριστιανήν. Την κράζει λοιπόν ο βασιλεύς και της λέγει ν’ αρνηθή τον Χριστόν και να προσκυνήση τους θεούς, να την κάμη βασίλισσαν.
Λέγει του η Αγία:
Λέγει ο βασιλεύς της Αγίας:
• Ιγνάτιος, Μητροπολίτης Κεντρώας Αφρικής, Η Αγία Παρασκευή, Εκδόσεις «Ο Σωτήρ», Αθήνα 2005. wikipedia.org
• Ακολουθία της Αγίας Παρασκευής, έκδοση 1969 -Εσπερινός -Όρθρος -Θ. Λειτουργία -Παρακλητικός Κανών -Μουσικό παράρτημα.pdf - Σημείωση: Η Α.Δ. την έχει επανεκδόση το 1988
Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας - O.O.Δ.E.
Ένα σημείο από το Συναξάριο τής αγίας Παρασκευής μάς οδήγησε να δούμε λίγο εκτενέστερα τον βίο και την πολιτεία τού αυτοκράτορα Αντωνίνου, τού επικαλουμένου Ευσεβούς, και μάλιστα παράλληλα προς τον βίο τής αγίας Παρασκευής. Αυτό που εν τέλει θα επισημάνουμε, σχολιάζοντας το σημείο στο οποίο «συναντιούνται» οι βίοι τής αγίας Παρασκευής και τού Αντωνίνου, είναι η επίδραση που έχει η πίστη στο ήθος και στην όλη επίκτητη συγκρότηση τού ανθρώπου, πιο συγκεκριμένα, πώς ο θεός ή οι θεοί στους οποίους πιστεύουν οι άνθρωποι, και η σχετική με αυτούς θεολογία, ημερεύουν, «εξημερώνουν» ή σκληρύνουν και κάνουν ανθρωπόμορφα θηρία τους ανθρώπους.
Τα σχετικά με τον βίο τής αγίας Παρασκευής παίρνουμε από τον Συναξαριστή τού αγίου Νικοδήμου τού Αγιορείτη. Στοιχεία για τον αυτοκράτορα Αντωνίνο τον Ευσεβή παίρνουμε από την Βικιπαίδεια και από ένα άρθρο τού Αμερικανού αρθρογράφου και συγγραφέα Μάρκ Χάϊντεν, που έχει τίτλο: «Αντωνίνος ο Ευσεβής: Ο σπουδαιότερος Ρωμαίος αυτοκράτορας που δεν ξέρατε» (https://liberal.gr). Ο Μαρκ Χάϊντεν έχει ασχοληθή επί πολλά έτη με την αρχαία Ρώμη, για την οποία έχει γράψει άρθρα και βιβλία για διάφορες πτυχές τής ιστορίας της.
Στον Συναξαριστή τού αγίου Νικοδήμου διαβάζουμε για την αγία Παρασκευή:
Δεν είναι σαφές από το Συναξάριο αν έλαβε το Βάπτισμα μαζί με τους σωματοφύλακες και ο Αντωνίνος, σε άλλα κείμενα λέγεται ότι βαπτίσθηκε, πάντως άφησε στην περιοχή τής δικαιοδοσίας του ελεύθερο τον Χριστιανισμό. Τι έκανε αυτόν τον δίκαιο, φιλάνθρωπο, επιεική και πράο αυτοκράτορα να διατάσση τέτοια σκληρά βασανιστήρια σε μια γυναίκα, απέναντι στην οποία λίγο πριν «έμεινεν έκθαμβος και εκστατικός, δια την φρόνησιν και ευμορφίαν της»; Ήταν η δεισιδαιμονική πίστη στα είδωλα. Η ψευδής θεολογία, η γεμάτη από εμπαθείς φανταστικές εικόνες.
Ο Θεόφιλος ο Αντιοχέας, στην προς Αυτόλυκον επιστολή του γράφει: Θα μού πεις:
Διαβάστε Περισσότερα Θέματα: Αγιολογία
Η Αγία Παρασκευή ή Παρασκευή Αθληφόρος ή Παρασκευή Μεγαλομάρτυς είναι Αγία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, η οποία τιμάται και από τους Ρωμαιοκαθολικούς και θεωρείται προστάτιδα των ματιών. Έζησε στη Ρώμη κατά το 2ο αιώνα και υπέστη μαρτυρικό θάνατο επί ημερών του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου.
Νεανική ηλικίαΓεννήθηκε σε προάστιο της Ρώμης επί αυτοκρατορίας του Αδριανού (βασιλεία 117-138 μ.Χ.). Γονείς της ήταν ο Αγαθόνικος και η Πολιτεία, που ήταν χριστιανοί και οικονομικά εύποροι. Το όνομά της, της αποδόθηκε λόγω της ημέρας Παρασκευής, κατά την οποία γεννήθηκε. Η ανατροφή της από μικρή ηλικία έγινε βάσει χριστιανικών αρχών.
Ενηλικίωση και δράσηΣε ηλικία 20 ετών έμεινε ορφανή και από τους δυο γονείς, γεγονός που την κατέστησε κληρονόμο σημαντικής περιουσίας, την οποία και εκποίησε, διαθέτοντας τα χρήματα σε φτωχούς και ασθενείς. Ασχολήθηκε εντατικά με την ιεραποστολή στη Ρώμη και την ευρύτερη περιοχή, διδάσκοντας τον Χριστιανισμό κατ' οίκον σε ανθρώπους αδύναμων κοινωνικά ομάδων. Η δράση της έγινε γνωστή στους Ρωμαίους και κλήθηκε σε απολογία από τον αυτοκράτορα Αντωνίνο.
Το μαρτύριό τηςΟ αυτοκράτορας της ζήτησε να αρνηθεί την πίστη της και στην προσπάθειά του να την πείσει, της προσέφερε διάφορα ανταλλάγματα. Η Αγία απέρριψε την πρόταση, οδηγήθηκε σε βασανιστήριο (της φόρεσαν πυρακτωμένη περικεφαλαία στο κεφάλι) και στη συνέχεια στη φυλακή, όπου πέρασε ένα διάστημα στην απομόνωση.
Στην αγιογραφία της αναφέρεται πως ένας άγγελος του Θεού, την επισκέφθηκε απελευθερώνοντάς την απ' τα δεσμά. Έπειτα κλήθηκε ξανά να αλλαξοπιστήσει και αφού δεν έδειχνε να μεταπείθεται, ο Αντωνίνος διέταξε το βασανισμό της μέχρι θανάτου.
Τα αγιογραφικά στοιχεία αναφέρουν ότι για να την θανατώσουν την οδήγησαν μέσα σε ένα μεγάλο καζάνι με καυτό λάδι/πίσσα αλλά εκείνη παρέμεινε ζωντανή. Ο Αντωνίνος, αδυνατώντας να το πιστέψει, θέλησε να προσεγγίσει το καζάνι ο ίδιος με σκοπό να διαπιστώσει τι συμβαίνει. Πλησιάζοντας όμως, από τον ατμό ή από κάποια άλλη αιτία, τραυματίστηκαν τα μάτια του με αποτέλεσμα να τυφλωθεί. Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγία Παρασκευή, τον θεράπευσε με θαυματουργικό τρόπο (γι' αυτό θεωρείται προστάτιδα των ματιών από τους Χριστιανούς) και έτσι ο Αντωνίνος την άφησε ελεύθερη να επιστρέψει στο έργο της.
Γιατί είναι Προστάτιδα των ματιώνΗ Αγία Παρασκευή είναι προστάτιδα των ματιών επειδή, σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, θεράπευσε θαυματουργικά τον αυτοκράτορα Αντωνίνο, ο οποίος είχε τυφλωθεί από καυτό λάδι.
Το Θαύμα και η Σύνδεση με τα Μάτια
- Τα βασανιστήρια: Κατά τη διάρκεια των διωγμών, οι βασανιστές έριξαν την Αγία Παρασκευή σε καζάνι με καυτό λάδι και πίσσα, αλλά εκείνη έμεινε ανέπαφη.
- Η τύφλωση του αυτοκράτορα: Ο αυτοκράτορας Αντωνίνος πλησίασε για να δοκιμάσει αν το λάδι ήταν όντως καυτό. Τότε, καυτό υγρό πετάχτηκε στα μάτια του και τον άφησε τυφλό
- Η θεραπεία: Ο Αντωνίνος ζήτησε συγχώρεση και βοήθεια από την Αγία. Εκείνη προσευχήθηκε στον Θεό, του χάρισε ξανά το φως του και εκείνος πίστευε στον Χριστό.
- Η προστασία: Από αυτό το θαύμα και έπειτα, οι πιστοί θεωρούν την Αγία Παρασκευή προστάτιδα και γιατρό όσων πάσχουν από ασθένειες και προβλήματα στην όραση.
Μετά από χρόνια ο Αντωνίνος πέθανε και στη διαδοχή του ο Μάρκος Αυρήλιος εξαπέλυσε νέο διωγμό κατά των χριστιανών, με την Αγία να συλλαμβάνεται ξανά. Σύμφωνα με τα όσα λέει η αγιογραφία, ο ίδιος ο αυτοκράτορας έδωσε εντολή στους έπαρχους Ασκληπιό και Ταράσιο να τη βασανίσουν. Ο πρώτος την έριξε σε χώρο που φυλάσσονταν φίδια, τα οποία όμως πέθαναν όταν την πλησίασαν και έτσι ο δεύτερος αποφάσισε να την αποκεφαλίσει. Το όνομα και η μνήμη της τιμούνται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 26 Ιουλίου.
Απολυτίκιο Αγίας Παρασκευής
Tο Απολυτίκιο τής Αγίας Παρασκευής είναι από τα αρχαιότερα. Θεωρείται δε κάπως δυσερμήνευτο. Δοκιμάσαμε μία σύντομη ερμηνευτική προσέγγιση-απόδοση στην νέα ελληνική επί τη βάσει τής ολοκληρωμένης και εκτενούς ερμηνείας του ιεροδ. Nεοφύτου Kαυσοκαλυβίτου, από χειρόγραφο της Ιεράς Μονής Διονυσίου Αγίου Όρους, 3784.
Απολυτίκιο Ἦχος α'.
Tήν σπουδήν σου τῇ κλήσει κατάλληλον, ἐργασαμένη φερώνυμε,
τήν ὁμώνυμόν σου πίστιν, εἰς κατοικίαν κεκλήρωσαι,
Παρασκευή Ἀθληφόρε· ὅθεν προχέεις ἰάματα,
καί πρεσβεύεις ὑπέρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
Tήν σπουδήν σου τῇ κλήσει κατάλληλον, ἐργασαμένη φερώνυμε,
τήν ὁμώνυμόν σου πίστιν, εἰς κατοικίαν κεκλήρωσαι,
Παρασκευή Ἀθληφόρε· ὅθεν προχέεις ἰάματα,
καί πρεσβεύεις ὑπέρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
Απόδοση
Παρασκευή, ἐσύ ἡ ὁποία φέρεις τούς ἄθλους,
τό μαρτύριό σου, παρεσκεύασες (κατέστησες)
τήν προθυμία σου ὅμοια καί σύμφωνη μὲ τό ὄνομά σου,
ἐσύ, (ἡ) ὄνομα καί πράγμα Παρασκευή,
ἔλαβες γιά αἰώνια κατοικία σου τήν ὁμώνυμή σου
-καθ᾽ ὅτι παρεσκευασμένη, ἑτοιμασμένη πρό καταβολῆς κόσμου-
Βασιλεία τῶν Oὐρανῶν, δηλαδή τήν πίστη
σ' αὐτόν τόν ἴδιο τόν Xριστό
(ὁ Ὁποῖος καί τήν ὑποσχέθηκε στοὺς Ἁγίους).
Γι' αὐτό τόν λόγο πηγάζεις, χαρίζεις σέ μᾶς θεραπεῖες,
καί παρακαλεῖς τόν Θεό γιά τήν σωτηρία τῶν ψυχῶν μας.
τό μαρτύριό σου, παρεσκεύασες (κατέστησες)
τήν προθυμία σου ὅμοια καί σύμφωνη μὲ τό ὄνομά σου,
ἐσύ, (ἡ) ὄνομα καί πράγμα Παρασκευή,
ἔλαβες γιά αἰώνια κατοικία σου τήν ὁμώνυμή σου
-καθ᾽ ὅτι παρεσκευασμένη, ἑτοιμασμένη πρό καταβολῆς κόσμου-
Βασιλεία τῶν Oὐρανῶν, δηλαδή τήν πίστη
σ' αὐτόν τόν ἴδιο τόν Xριστό
(ὁ Ὁποῖος καί τήν ὑποσχέθηκε στοὺς Ἁγίους).
Γι' αὐτό τόν λόγο πηγάζεις, χαρίζεις σέ μᾶς θεραπεῖες,
καί παρακαλεῖς τόν Θεό γιά τήν σωτηρία τῶν ψυχῶν μας.
Όταν η Αγία Παρασκευή εμφανίστηκε στον Γέροντα Ιάκωβο Τσαλίκη
Όλα τα παιδάκια πήγαιναν σχολείο μια φορά την ημέρα. Το Ιακωβάκι πήγαινε δύο. Το αγαπούσε πολύ, γιατί το σχολείο του στα πρώτα χρόνια ήτανε κι Εκκλησία, της Αγίας Παρασκευής.
Αργά το απόγευμα πήγαινε κι άναβε τα καντήλια. Πήγαινε μόνο του το παιδί και του άρεσε να μένει μέχρι το νύχτωμα. Προσευχότανε όσο ήξερε κι όσο μπορούσε. Έπειτα έπαιρνε τον κατήφορο για το σπίτι, αφήνοντας το δάσος με τα πεύκα. Ένα απόγευμα όμως, θα᾽ τανε τότε οκτώ-εννέα ετών, εκεί που προευχότανε του εμφανίστηκε ολοζώντανη η αγία Παρασκευή ως μοναχή, όπως ήτανε στην εικόνα. Το παιδί τρόμαξε, το ᾽βαλε στα πόδια κι έφτασε λαχανιασμένο στο σπίτι. Ούτε γύρισε να κοιτάξει πίσω από τον φόβο του.
Ξαναπήγε άλλη μέρα ν᾽ ανάψει τα καντήλια και του εμφανίστηκε πάλι. Και πάλι τρόμαξε. Έφυγε τρέχοντας τον κατήφορο, μα η Αγία βγήκε από το ναό, μίλησε γλυκά και καθησύχασε το παιδάκι. Αυτό, τώρα, σταμάτησε να τρέχει, γύρισε να δεί ποιος του μιλούσε.
Η Αγία του εξήγησε ποια είναι, του ᾽πε να μη φοβάται, και το Ιακωβάκι ανέβηκε δειλά δειλά πάλι προς το εκκλησάκι. Έκατσε κοντά της και την άκουσε προσεκτικά. Η εμφάνιση της Αγίας Παρασκευής επαναλήφθηκε πολλές φορές. Το Ιακωβάκι συνήθισε και δε φοβότανε πιά. Καθόσανε δίπλα δίπλα και μιλάγανε... τέτοια οικειότητα και αφελή παρρησία ο μικρός! Σε μία από τις πρώτες εμφανίσεις της η Αγία, όταν είχε ξεθαρρέψει ο μικρός, του είπε:
– Τι θέλεις, Ιάκωβέ μου, να σού χαρίσω για τις προσευχές που κάνεις και που περιποιείσαι το σπίτι μου;
Εκείνο δεν ήξερε τι να ζητήσει. Όμως το βράδυ ρώτησε τη μητέρα του, τη Θοδώρα. Εκείνη το συμβούλεψε απλοικά: «Να σού πεί, να σού δώσει, την τύχη σου». Το άλλο απόγευμα εμφανίστηκε η Αγία και απάντησε στο παιδί:
– Άκουσέ με. Θα δείς δόξες και τιμές πολλές, πολύς κόσμος θα ᾽ρχεται να σε δεί, πολλά χρήματα θα έρχονται στα χέρια σου, αλλά δε θα μένουν
(και πράγματι όλα επαληθεύτηκαν. Τον τίμησαν τον γέροντα Ιάκωβο πλούσιοι και φτωχοί, σοφοί και αγράμματοι, άρχοντες και αρχόμενοι, καθηγητές πανεπιστημίου και ανώτατοι δικαστικοί, μοναχοί, ιερείς, επίσκοποι και πατριάρχες, που έφταναν τα τελευταία χρόνια στο μοναστήρι να τον γνωρίσουνε, να εξομολογηθούνε, να ωφεληθούνε, να πάρουνε την ευχή του. Και χρήματα επίσης, τα τελευταία χρόνια, του έδιναν πολλά, μα κι αυτός τα προσέφερνε όλα σε όποιους είχανε ανάγκη, δε μένανε στο σακκούλι του – γιατί σ᾽ ένα σακκούλι τα έβαζε, που δεν άδειαζε ποτέ, όσα και να ᾽δινε).
Ο ίδιος, που τα διηγότανε αυτά, πρόσθετε:
– Και μήπως ψέματα μου είπε, αδελφέ μου, η αγία Παρασκευή; Μικρή τύχη μου έδωσε; Μ᾽ έκανε ιερέα των μυστηρίων του Θεού!➤ βλ. Αγιοκατάταξη: Ο άγιος Ιάκωβος ο εν Ευβοία ή ο «Με συγχωρείτε»
➤ Άγιος Ιάκωβος (Τσαλίκης) ως Αρχέτυπο της Θεραπευμένης Σκιάς και ο Ψυχισμός μιας Κοινωνίας σε Μετάβαση - Η Σιωπή που Αγγίζει το Άπειρο
Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός για την Αγία Παρασκευή
Τι έλεγε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός για την Αγία Παρασκευή (Διδαχή Β'- «Η παραβολή του σπορέα») Άγιος Κοσμάς Αιτωλός - Διδαχαί [Α] [Β] [Γ] [Δ] [Ε] [Ϛ] [Ζ] [Η]
Διδαχή Β'«Η αγία Παρασκευή ήτο δώδεκα χρονών κόρη από γένος ευγενικόν. Μείνασα ορφανή εμοίρασεν όλην της την περιουσία εις τους φτωχούς, και με αυτά ηγόρασε τον παράδεισον. Και μετεχειρίζετο ως φτιασίδια τα δάκρυα, ενθυμούμενη τας αμαρτίας της.
- Ως σκουλαρίκια είχε τα ωτά της ανοιχτά διά να ακούη τας Αγίας Γραφάς.
- Ως κορδόνι είχε τας πολλάς νηστείας, οπού έκαμνον τον λαιμόν της και έλαμπε ως ο ήλιος.
- Ως δακτυλίδια τους κόμβους των δακτύλων της από τας πολλάς μετανοίας οπού έκαμνεν.
- Ως χρυσούν ζωνάριον την παρθενίαν οπού εφύλαξεν εις όλην της την ζωήν.
- Ως φόρεμα την εντροπήν οπού είχεν εις τον εαυτόν της και ο φόβος του Θεού οπού την εσκέπαζεν.
Δύο Εβραίοι, τέκνα του διαβόλου, βλέποντες την Αγίαν να κάμνη θαύματα, την εφθόνησαν και την διέβαλον εις τον βασιλέα Αντωνίνον ως χριστιανήν. Την κράζει λοιπόν ο βασιλεύς και της λέγει ν’ αρνηθή τον Χριστόν και να προσκυνήση τους θεούς, να την κάμη βασίλισσαν.
Λέγει του η Αγία:
«Εγώ δεν είμαι ανόητη ωσάν εσένα, να αρνηθώ τον Χριστόν και να υπάγω εις τον διάβολον. ν’ αφήσω την ζωήν και να υπάγω εις τον θάνατον. Άμποτε να άφηνες και σύ το σκότος και να ήρχεσο εις το φως».Ακούετε, αδελφοί μου, ένα κορίτσι να ομιλή με τοιαύτην παρρησίαν εμπρός εις ένα βασιλέα; Όστις έχει τον Χριστόν μέσα εις την καρδίαν του, δεν φοβήται όλον τον κόσμον. Ανίσως θέλομεν και ημείς να μη φοβούμεθα μήτε ανθρώπους μήτε δαίμονας, να έχομεν τον Θεόν εις την καρδίαν μας.
Λέγει ο βασιλεύς της Αγίας:
Σου δίδω τρεις ημέρας διορίαν. Αν δε μου υπακούσης, θα σε θανατώσω.Λέγει του η Αγία:
Βασιλεύ, εκείνο όπου θέλεις να κάμεις εις τρεις ημέρας, κάμε το τώρα, διότι εγώ δεν αρνούμαι τον Χριστόν μου.Τότε προστάζει ο βασιλεύς και άναψαν μίαν μεγάλην πυρκαϊάν και βάνουν ένα καζάνι γεμάτο πίσσαν και θειάφι και βράζει καλά. Βλέπουσα η Αγία το καζάνι εχαίρετο, ότι έμελλε ν’ αναχωρήση από τούτον τον ψεύτικον κόσμον και να υπάγη εις εκείνον τον αληθινόν και αιώνιον. Προστάζει ο βασιλεύς να βάλουν την Αγίαν εις το καζάνι διά να καή. Η Αγία έκαμε τον σταυρόν της και εμβαίνει μέσα.
Περιμένει δύο-τρεις ώρας ο βασιλεύς και βλέπων οπού δεν καίεται η Αγία,
της λέγει: Παρασκευή, διατί δεν καίγεσαι;
Λέγει του η Αγία: Διότι ο Χριστός εδρόσισε το νερό και δεν καίομαι.
Λέγει της ο βασιλεύς: Ράντισόν με και εμέ διά να ίδω, καίει;
Επήρεν η Αγία με τας δύο της χείρας και του ρίπτει εις το πρόσωπον και ευθύς, ώ του θαύματος! Ετυφλώθη και εγδάρθη το πρόσωπόν του.
Φωνάζει ο βασιλεύς: Μέγας ο Θεός των χριστιανών και εις αυτόν πιστεύω και εγώ. Και έβγα να με βαπτίσης.
Εβγήκεν η Αγία και τον εβάπτισε με όλον του το βασίλειον. Έπειτα την απεκεφάλισεν άλλος βασιλεύς και υπήγεν εις τον παράδεισον να χαίρεται πάντοτε. Αυτή η Αγία έκαμε τα εκατόν κατά τον λόγον του Κυρίου.».
Λέγει του η Αγία: Διότι ο Χριστός εδρόσισε το νερό και δεν καίομαι.
Λέγει της ο βασιλεύς: Ράντισόν με και εμέ διά να ίδω, καίει;
Επήρεν η Αγία με τας δύο της χείρας και του ρίπτει εις το πρόσωπον και ευθύς, ώ του θαύματος! Ετυφλώθη και εγδάρθη το πρόσωπόν του.
Φωνάζει ο βασιλεύς: Μέγας ο Θεός των χριστιανών και εις αυτόν πιστεύω και εγώ. Και έβγα να με βαπτίσης.
Εβγήκεν η Αγία και τον εβάπτισε με όλον του το βασίλειον. Έπειτα την απεκεφάλισεν άλλος βασιλεύς και υπήγεν εις τον παράδεισον να χαίρεται πάντοτε. Αυτή η Αγία έκαμε τα εκατόν κατά τον λόγον του Κυρίου.».
Βλ. και: Ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, οι Γυναίκες και οι Τσιγγάνοι (Ρομά) Βίντεο
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία• Κατελής Βίγκλας, Η Αγία Παρασκευή, το τέλος του αρχαίου κόσμου και το δυστοπικό μέλλον μας. Παραδείγματα από την Επιστημονική Φαντασία, εκδ. Εκδοτικός Οίκος Κ. & Μ. Σταμούλη, Θεσσαλονίκη 2025.
Βιβλιογραφία• Βίος και Μαρτύριο: Σοφία Ντρέκου - Αρθρογράφος
• Ιγνάτιος, Μητροπολίτης Κεντρώας Αφρικής, Η Αγία Παρασκευή, Εκδόσεις «Ο Σωτήρ», Αθήνα 2005. wikipedia.org
• Απόδοση Απολυτίκιου της Αγίας Παρασκευής π. Αθ. Σ. Λ. και του ιεροδ. Nεοφύτου Kαυσοκαλυβίτου. (χφ. I. M. ΔIONYΣIOY 3784) christianvivliografia.wordpress.com
• «Όταν η Αγία Παρασκευή εμφανίστηκε στον Γέροντα Ιάκωβο Τσαλίκη» Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης» του καθ. Παπαδόπουλου, Στυλιανού, Εκδ. Ακρίτας, Θ' έκδοση, Σεπτέμβριος 2005, σσ. 37-39.
• «Τι έλεγε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός για την Αγία Παρασκευή» (Διδαχή Β'- «Η παραβολή του σπορέα») nektarios.gr Άγιος Κοσμάς Αιτωλός - Διδαχαί [Α] [Β] [Γ] [Δ] [Ε] [Ϛ] [Ζ] [Η]
• «Όταν η Αγία Παρασκευή εμφανίστηκε στον Γέροντα Ιάκωβο Τσαλίκη» Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Μακαριστός Ιάκωβος Τσαλίκης» του καθ. Παπαδόπουλου, Στυλιανού, Εκδ. Ακρίτας, Θ' έκδοση, Σεπτέμβριος 2005, σσ. 37-39.
• «Τι έλεγε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός για την Αγία Παρασκευή» (Διδαχή Β'- «Η παραβολή του σπορέα») nektarios.gr Άγιος Κοσμάς Αιτωλός - Διδαχαί [Α] [Β] [Γ] [Δ] [Ε] [Ϛ] [Ζ] [Η]
• Ακολουθία της Αγίας Παρασκευής, έκδοση 1969 -Εσπερινός -Όρθρος -Θ. Λειτουργία -Παρακλητικός Κανών -Μουσικό παράρτημα.pdf - Σημείωση: Η Α.Δ. την έχει επανεκδόση το 1988
Αγία Παρασκευή και Αυτοκράτορας Αντωνίνος - Η αγριότητα τής πίστης τού πράου αυτοκράτορα
Ορθόδοξη Ομάδα Δογματικής Έρευνας - O.O.Δ.E.
Ένα σημείο από το Συναξάριο τής αγίας Παρασκευής μάς οδήγησε να δούμε λίγο εκτενέστερα τον βίο και την πολιτεία τού αυτοκράτορα Αντωνίνου, τού επικαλουμένου Ευσεβούς, και μάλιστα παράλληλα προς τον βίο τής αγίας Παρασκευής. Αυτό που εν τέλει θα επισημάνουμε, σχολιάζοντας το σημείο στο οποίο «συναντιούνται» οι βίοι τής αγίας Παρασκευής και τού Αντωνίνου, είναι η επίδραση που έχει η πίστη στο ήθος και στην όλη επίκτητη συγκρότηση τού ανθρώπου, πιο συγκεκριμένα, πώς ο θεός ή οι θεοί στους οποίους πιστεύουν οι άνθρωποι, και η σχετική με αυτούς θεολογία, ημερεύουν, «εξημερώνουν» ή σκληρύνουν και κάνουν ανθρωπόμορφα θηρία τους ανθρώπους.
Τα σχετικά με τον βίο τής αγίας Παρασκευής παίρνουμε από τον Συναξαριστή τού αγίου Νικοδήμου τού Αγιορείτη. Στοιχεία για τον αυτοκράτορα Αντωνίνο τον Ευσεβή παίρνουμε από την Βικιπαίδεια και από ένα άρθρο τού Αμερικανού αρθρογράφου και συγγραφέα Μάρκ Χάϊντεν, που έχει τίτλο: «Αντωνίνος ο Ευσεβής: Ο σπουδαιότερος Ρωμαίος αυτοκράτορας που δεν ξέρατε» (https://liberal.gr). Ο Μαρκ Χάϊντεν έχει ασχοληθή επί πολλά έτη με την αρχαία Ρώμη, για την οποία έχει γράψει άρθρα και βιβλία για διάφορες πτυχές τής ιστορίας της.
Στον Συναξαριστή τού αγίου Νικοδήμου διαβάζουμε για την αγία Παρασκευή:
«Αύτη η αγία ήτο κατά τους χρόνους τού βασιλέως Αντωνίνου, εν έτει ρμ΄ (140), καταγομένη μεν από εν χωρίον τής παλαιάς ώμης, θυγάτηρ δε ούσα γονέων χριστιανών καλουμένων Αγάθωνος και Πολιτείας, οι οποίοι τας εντολάς τού Κυρίου επιμελώς εφύλαττον». Ήταν άτεκνοι. Με προσευχή απέκτησαν «παιδίον θηλυκόν», το οποίο ονόμασαν στο Βάπτισμα Παρασκευή, γιατί γεννήθηκε ημέρα Παρασκευή. Η μητέρα της την δίδασκε και την νουθετούσε και αφού έμαθε «τα ιερά γράμματα, πάντοτε αναγίνωσκε τας θείας Γραφάς, και σχολάζουσα εν τη εκκλησία τού Θεού, κατεγίνετο εις την αγίαν προσευχήν».Ο Μάρκ Χάϊντεν μάς πληροφορεί:
«Ο Αντωνίνος γεννήθηκε το 86 μ.Χ. σε μια ισχυρή και πλούσια οικογένεια. Σε νεαρή ηλικία σημείωσε μια επιτυχημένη σταδιοδρομία στη δημόσια διοίκηση. Όταν όμως η υγεία τού τότε αυτοκράτορα Αδριανού άρχισε να επιδεινώνεται, εκείνος ονόμασε τον Αντωνίνο διάδοχό του, μολονότι ο Αντωνίνος μπορεί και να μην ήθελε την τιμή αυτή... Λίγο μετά ο Αδριανός πέθανε, και ο Αντωνίνος έγινε αυτοκράτωρ. Όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, είπε στη γυναίκα του, “Τώρα που κερδίσαμε μια αυτοκρατορία, χάσαμε ακόμη και όσα είχαμε πριν”. Αυτές οι λέξεις καταδεικνύουν ότι ο Αντωνίνος κατανοούσε πως, αν κυβερνούσε δίκαια, το αξίωμα τού αυτοκράτορα θα συνιστούσε μια μεγάλη θυσία και όχι δώρο τής τύχης».Η Βικιπαίδεια μάς πληροφορεί:
«[Ο Αντωνίνος] καταγόταν από αριστοκρατική και πλούσια οικογένεια. Ξεχώριζε για την ωραιότητά του, την ευγένεια, τη φιλοπονία, τη μόρφωση και την τιμιότητα». «Διαδέχτηκε τον Αδριανό το 138, αφού διήλθε από όλη την κλίμακα τής ρωμαϊκής ιεραρχίας και υιοθετήθηκε από αυτόν». Σχετικά με τις εξηγήσεις που δίνονται για το προσωνύμιο τού Αντωνίνου «Ευσεβής» («Pius»), γράφει: «Οι επικρατέστερες είναι ότι τού απονεμήθηκε από την Σύγκλητο είτε επειδή την έπεισε να θεοποιήσει τον προκάτοχό του Αδριανό και τίμησε ποικιλοτρόπως την μνήμη του, είτε επειδή ήταν πράος και δεν έβλαψε κανένα»Ο Μάρκ Χάϊντεν γράφει:
- «[Ο Αντωνίνος] ενώ αποδέχθηκε κάποιες τιμές, μεταξύ τών οποίων το παρωνύμιο Ευσεβής, απέρριψε κάποιες άλλες. Για παράδειγμα, η Σύγκλητος και ο ρωμαϊκός λαός λάτρευαν τον Αντωνίνο τόσο πολύ που τού πρότειναν να αλλάξουν το όνομα τού μήνα Σεπτεμβρίου προς τιμήν του. Εκείνος όμως απέρριψε αμέσως την τιμή». Στο Συναξάριο τής αγίας Παρασκευής διαβάζουμε: Όταν πέθαναν οι γονείς τής Αγίας αυτή «διεμοίρασεν όλα τα υπάρχοντά της εις τους πτωχούς, αυτή δε κουρευθείσα και ενδυθείσα το σχήμα τών καλογραιών, εξήλθεν εις τον κόσμον κηρύττουσα το όνομα Χριστού τού αληθινού ημών Θεού· όθεν και πολλούς Έλληνας (ειδωλολάτρας) έφερεν εις θεογνωσίαν».
«Ο Αντωνίνος ήταν ολιγαρκής και σε άλλα πεδία. Συνειδητά προστάτευε το δημόσιο ταμείο ενώ ταυτόχρονα μείωσε τις δημεύσεις και το φορολογικό βάρος τών υπηκόων του. Σε περισσότερες τής μίας περιστάσεις, επέλεξε να δαπανήσει προσωπική του περιουσία για να στηρίξει την αυτοκρατορία. Για παράδειγμα, συνεισέφερε χρήματα για την επισκευή τών κατασκευαστικών σχεδίων τού Αδριανού και κατά την διάρκεια ενός λιμού, προσέφερε δωρεάν κρασί, λάδι και στάρι στους Ρωμαίους με δικά του έξοδα..., ο Αντωνίνος φαίνεται πως όντως νοιαζόταν για τους υπηκόους και το κράτος του».Αποδείχθηκε επιεικής, ευσυνείδητος και φιλάνθρωπος ηγεμών. Η Βικιπαίδεια γράφει:
«Στις αρχές τής βασιλείας του κατέθεσε την τεράστια ατομική του περιουσία στο δημόσιο ταμείο. Διέγραψε φόρους, έκανε δωρεές σε πολίτες, μοίραζε άρτο και διοργάνωνε θεάματα, αλλά παρ' όλα αυτά τα οικονομικά τού κράτους ήταν ανθηρότατα κατά τον θάνατό του». Ο Μάρκ Χάϊντεν, επίσης, σημειώνει: «ο βιογράφος του Αντωνίνου, Ιούλιος Καπιτωλίνος, αναφέρει λαμπρά: “Ο Αντωνίνος ήταν σχεδόν ο μόνος αυτοκράτωρ που έζησε χωρίς να κηλιδωθεί καθόλου από το αίμα τών πολιτών ή τών αντιπάλων του όσο κυβερνούσε”».Ας έλθουμε τώρα στην συνάντηση τού Αντωνίνου τού Ευσεβούς με την αγία Παρασκευή. Σύμφωνα με το Συναξάριο τής Αγίας κάποιοι Εβραίοι την διέβαλαν στον Αντωνίνο λέγοντας ότι μία γυναίκα που ονομάζεται Παρασκευή «κηρύττει Ιησούν τον υιόν τής Μαρίας, τον οποίον εσταύρωσαν οι προπάτορές μας». Και ο επιεικής, ο ακηλίδωτος από το αίμα τών πολιτών ή τών αντιπάλων του αυτοκράτορας έκανε ό,τι και οι όμοιοι με αυτόν διώκτες τών Χριστιανών. Πρόσταξε να έλθη μπροστά του η αγία Παρασκευή· «βλέπων δε αυτήν, έμεινεν έκθαμβος και εκστατικός, δια την φρόνησιν και ευμορφίαν της». Τής υποσχέθηκε πολλά χαρίσματα και αγαθά αν θυσίαζε στους θεούς, ειδάλλως θα την παρέδιδε σε σκληρά βασανιστήρια. Πράγμα που έγινε.
Η Αγία με ανδρείο λογισμό τού είπε: «μη γένοιτό ποτε εις εμέ να αρνηθώ το όνομα Χριστού τού Θεού μου». Και ο πράος, φιλάνθρωπος και επιεικής Βασιλιάς «ανάψας από θυμόν, επρόσταξε να πυρώσωσι μίαν περικεφαλαίαν σιδηράν και να βάλωσιν αυτήν εις την κεφαλήν τής Αγίας».
Έγινε το πρόσταγμά του, αλλά η Αγία έμεινε αβλαβής. Κατόπιν πρόσταξε να καύσουν δυνατά ένα λέβητα γεμάτο από λάδι και πίσσα και να βάλουν την Αγία μέσα. Έγινε κι αυτό, αλλά η Αγία μέσα στον λέβητα «εφαίνετο δροσιζομένη». Βλέποντας αυτό ο Αντωνίνος λέει στην Αγία: ράντισέ με από το λάδι και την πίσσα για να γνωρίσω αν καίνε. Η Αγία γέμισε τα χέρια της και τον ράντισε στο πρόσωπο και ο Αντωνίνος τυφλώθηκε και φώναζε με μεγάλη φωνή: «ελέησόν με δούλη τού αληθινού Θεού και θα πιστεύσω στον Θεό που κηρύττεις». Με την ομολογία του αυτή έλαβε αμέσως το φως τών οφθαλμών του. Πίστευσε στον Χριστό αυτός και οι σωματοφύλακές του, «οίτινες και έλαβον το άγιον βάπτισμα εις το όνομα τής Αγίας Τριάδος».
Δεν είναι σαφές από το Συναξάριο αν έλαβε το Βάπτισμα μαζί με τους σωματοφύλακες και ο Αντωνίνος, σε άλλα κείμενα λέγεται ότι βαπτίσθηκε, πάντως άφησε στην περιοχή τής δικαιοδοσίας του ελεύθερο τον Χριστιανισμό. Τι έκανε αυτόν τον δίκαιο, φιλάνθρωπο, επιεική και πράο αυτοκράτορα να διατάσση τέτοια σκληρά βασανιστήρια σε μια γυναίκα, απέναντι στην οποία λίγο πριν «έμεινεν έκθαμβος και εκστατικός, δια την φρόνησιν και ευμορφίαν της»; Ήταν η δεισιδαιμονική πίστη στα είδωλα. Η ψευδής θεολογία, η γεμάτη από εμπαθείς φανταστικές εικόνες.
Ο Θεόφιλος ο Αντιοχέας, στην προς Αυτόλυκον επιστολή του γράφει: Θα μού πεις:
«“Δείξόν μοι τον θεόν σου”, καγώ σοι είποιμι αν· “Δείξόν μοι τον άνθρωπόν σου καγώ σοι δείξω τον θεόν μου.”».
Δείξε μου «βλέποντας τους οφθαλμούς τής ψυχής σου, και τα ώτα τής καρδίας σου ακούοντα». Ο άνθρωπος τής ορθής πίστης, τής εμπειρικής θεολογίας μεριμνά να έχη ενεργούς τους οφθαλμούς τής ψυχής και τα ώτα τής καρδιάς του. Δεν αιχμαλωτίζεται από φανταστικές μυθολογικές θεολογίες που εξαγριώνουν το ήθος του. Θέλει απτή, εμπειρική σχέση με τον Θεό τής «υπέρ νουν ειρήνης».
Γι’ αυτό κατά την συμβουλή τού Θεοφίλου τού Αντιοχέα:
«Ώσπερ έσοπτρον εστιλβωμένον, ούτως δει τον άνθρωπον έχειν καθαράν ψυχήν». Σκοτίζουν την ψυχή οι αμαρτίες και οι ασέβειες. Γι’ αυτό στον παραλήπτη τής επιστολής του γράφει: «ούτως και σοι, ω άνθρωπε, επισκοτούσιν [την ψυχή σου] αι ασέβειαι προς το μη δύνασθαί σε οράν τον Θεόν».Η ορθη πίστη, η θεολογία της και η ασκητική της εξημερώνουν τον εξαγριωμένο από τα πάθη άνθρωπο, διασώζουν την φύση του, όπως την έπλασε ο Θεός, κάνουν την ψυχή του «έσοπτρον εστιλβωμένον» και τον ανεβάζουν -«κατ’ εικόνα τού κτίσαντος αυτόν»- στο υπέρ φύσιν, στην ομοίωση με τον Θεό.
Διαβάστε Περισσότερα Θέματα: Αγιολογία
