9 Απρ 2021

Εξετάζοντας την αυτοπροσωπογραφία του Μπωντλαίρ στα Άνθη του Κακού (Charles Baudelaire)

φωτογραφία ο Μπωντλαίρ, του Nadar το 1855
Ο Σαρλ Μπωντλαίρ (Charles Baudelaire‎) σε φωτογράφιση
του Γάλλου πρωτοπόρου φωτογράφου, συγγραφέα
Φελίξ Ναντάρ (Félix Nadar 1820-1910) το 1855

της Σοφίας Ντρέκου

Πάντα να είσαι ποιητής, ακόμα και στην πρόζα.
Το μεγαλύτερο τέχνασμα του διαβόλου
είναι ότι σε πείθει για την ανυπαρξία του.

La plus belle des ruses du diable est
de vous persuader qu'il n'existe pas.
Le spleen de Paris (1862), «Le Joueur généreux»

Ο Γάλλος ποιητής, Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ (Charles Pierre Baudelaire, Παρίσι, 9 Απριλίου 1821 - 31 Αυγούστου 1867) ένας από τους σημαντικότερους της γαλλικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας, κατά την διάρκεια της ζωής του, υπέστη δριμεία κριτική για τις συγγραφές του και την θεματική του. Ελάχιστοι από τους σύγχρονούς του τον κατανόησαν. Η εφημερίδα Le Figaro της 5ης Ιουλίου 1857 έγραψε τα εξής σχετικά με την πρόσφατη εμφάνιση των Ανθέων του Κακού: «Σε ορισμένα σημεία αμφιβάλλουμε για την πνευματική υγεία του Κου Μπωντλαίρ. Όμως ορισμένα άλλα δεν μας επιτρέπουν περαιτέρω αμφιβολίες. Κυριαρχεί, ως επί το πλείστον, η μονότονη και επιτηδευμένη επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, των ίδιων σκέψεων. Η αηδία πνίγει την αχρειότητα—για να την καταπολεμήσει σμίγει με το μόλυσμα».

Ο Μπωντλαίρ σήμερα αναγνωρίζεται ως μέγας ποιητής της γαλλικής και της παγκόσμιας Λογοτεχνίας και συγκαταλέγεται μεταξύ των κλασικών. Χαρακτηριστικά, ο Μπαρμπέ ντ' Ορεβιγί τον αποκάλεσε «Δάντη μιας παρηκμασμένης εποχής».

Σε ολόκληρο το έργο του, ο Μπωντλαίρ προσπάθησε να ενυφάνει την Ομορφιά με την Κακία, την βία με την ηδονή (Une martyre), καθώς και να καταδείξει την σχέση μεταξύ τους. Παράλληλα με την συγγραφή ποιημάτων σοβαρών (Semper Eadem) και σκανδαλιστικών για την εποχή (Delphine et Hippolyte), κατόρθωσε επίσης να εκφράσει την μελαγχολία (Mœsta et errabunda) και την νοσταλγία (L' Invitation au voyage). [1]

Ν. Λυγερός January 13, 2017

Δεν ήξερε αν κοιμήθηκε.
Έτσι το ονόμαζαν οι άλλοι.
Έτσι της είχαν πει τουλάχιστον…
Μέχρι ν’ ανακαλύψει από μόνη της 
τον παράδοξο ύπνο.
Τον ένιωσε την ώρα 
της ανασυγκρότησης.
Ήταν ένα περίεργο συναίσθημα.
Μνήμες κερματισμένες 
που δεν είχαν σχέση με άλλες,
ήταν σε άμεση επαφή 
και την ώρα της μετακίνησης 
ένιωθε ότι σκεφτόταν 
μ’ έναν παράξενο τρόπο.
Η ανασυγκρότηση είχε πάρει ώρες
γιατί τα δεδομένα ήταν τεράστια.
Και τότε συνέβη το ανεξήγητο.
Ναι μπορεί να είχε κοιμηθεί…
Αλλά σαν τους ίππους 
ήταν δελφίνια…
όρθια ή με μισό πυρήνα;
Θα έπρεπε να το ψάξει.
Ήταν όμως δυνατόν.
Της το είχε πει…
Είχε και αυτό το Δικαίωμα.
Αναρωτιόταν πώς ήταν να χάνεις
το ένα τρίτο της ζωής σου
με τον ύπνο.
Και τώρα το είχε μάθει.
Σκέφτηκε ότι 
είχε δίκιο ο Baudelaire.
Έμοιαζε με θάνατο.
40581) Ο χορός των αισθήσεων. Perfection 19 9 10/2018.

Ο χορός των αισθήσεων 
ακολουθούσε τη μουσική
διότι ακόμα και μέσα στο θόρυβο
οι νότες αλλάζουν τον κώδικα.

Θύμιζε το ποίημα του Baudelaire
όπου υπήρχαν 
κωδικοποιημένες συναισθήσεις
που επέτρεπαν την επικοινωνία
αλλά και τη συνεννόηση.

Η πολυπλοκότητα δεν ήταν 
μόνο μέσα στις οντότητες
αλλά και στη μη γραμμική σχέση τους
που άλλαζε ανάλογα με την κλίμακα.

Έβαλε τα δάκτυλα του πάνω στο τραπέζι
σαν να ήταν τα πλήκτρα ενός πιάνου
κι έπαιξε τη μελωδία
για να φανταστεί τα βήματα της ευλυγισίας
που δεν είχε κανένα άλλο 
όριο εκτός από τη θέληση.

Με αυτόν τον τρόπο ενώθηκαν ψυχικά
διότι ήξεραν για τη συμπληρωματικότητα
που απαιτούσε η τελειότητα.


«Είναι πασίγνωστο ότι ο Μπωντλαίρ είναι ο πιο μελωδικός ποιητής της Γαλλίας, αλλά και σύγκαιρα τα ποιήματά του περιέχουν και διανοήματα, που οι ρίζες τους βρίσκονται βαθιά μες στην πνευματική ζωή των αιώνων, μηνύματα για ψυχολογικά προβλήματα που προβάλλονται ανάγλυφα, γυμνά, γεγονός πρωτάκουστο στην εποχή του. Κάποτε μας ωθεί μια φωνή απροσδιόριστη αλλά επιτακτική, να επιχειρήσουμε το ανέφικτο. Είναι πιο δυνατή απ' το δισταγμό και την ταπεινοφροσύνη. Τότε ακριβώς ξεκινάει η προσπάθεια για το ταξίδι, την περιπέτεια, την ανακάλυψη του έργου και τη δυσκολία που παραμονεύει αδιάκοπα για την απόδοσή του στη γλώσσα μας. Το ταξίδι, η περιπέτεια, κρατάει για μήνες, χρόνια, περιέχει την συγκίνηση της αδιάκοπης εξερεύνησης, την αδιάκοπη πάλη για την προσέγγιση του ποιητή. Ανιχνεύουμε ευλαβικά την προσωπική του ζωή. Συχνά μένουμε έκθαμβοι μπροστά στον πλούτο της ομορφιάς, της συγκίνησης, της γνώσης που περιέχει ένα σονέτο. Μέσα απ' τον μουσικό στίχο, τον σμιλεμένο μ' αφάνταστη τεχνική λιτότητα, προβάλλουν μηνύματα, εικόνες, αρώματα, επικλήσεις».[2]

Ο ποιητής είναι σαν τον πρίγκιπα των νεφών,
ιππεύει την καταιγίδα και περιφρονεί τον τοξότη.
Εξόριστος στη γη, ανάμεσα σε κοροϊδίες και προσβολές,
τα γιγάντια φτερά του τον εμποδίζουν να περπατήσει.

Le Poète est semblable au prince des nuées
Qui hante la tempête et se rit de l’archer;
Exilé sur le sol au milieu des huées,
Ses ailes de géant l’empêchent de marcher.
Les fleurs du mal (1857), «L’Albatros»

Το Ταξίδι

«Μα αληθινοί ταξιδευτές εκείνοι είναι που φεύγουν
μονάχα για να φύγουν· ελαφρές καρδιές καθώς
μπαλόνια, το μοιραίο τους ποτέ δεν τ’ αποφεύγουν·
Χωρίς να ξέρουν το γιατί, πάντοτε λένε «Εμπρός!»

Εκείνοι που σαν σύννεφα οι απροθυμιές τους μοιάζουν
και που σαν νεοσύλλεκτοι κανόνια λαχταρούν
κι άγνωστες ηδονές τρανές, που πάντοτε αλλάζουν
Και που τι όνομα έχουνε δεν μπόρεσαν να βρουν!

Φρίκη! Σαν σβούρα μοιάζουμε, σαν φούσκα που πηδάει·
Ακόμα και στον ύπνο μας, απάνω μας σιμώνει,
Μας δέρνει η Περιέργεια και μας κυλά στα χάη,
Σαν ένας Άγγελος σκληρός που ήλιους μαστιγώνει.

Μοίρα παράξενη! Ο σκοπός πάντα άλλη θέση παίρνει,
κι αφού δεν είναι πουθενά, μπορεί να ’ναι παντού·
ο Άνθρωπος που ακούραστα η Ελπίδα τόνε σέρνει,
αιώνια ψάχνει αναπαμό με τρέξιμο τρελού.

Πλοίο τρικάταρτο η ψυχή, ζητάει την Ικαρία·
Κάποια φωνή απ’ την γέφυρα φωνάζει: «Προσοχή!»
Κι από τη σκοπιά μια άλλη φωνή απαντά:
«Ευτυχία…Έρωτας…Δόξα..» Διάολε! Σκόπελος είν’ εκεί!

Κάθε νησάκι που ο σκοπός του πλοίου μακριά κοιτάζει,
Είν’ Ελδοράδο που μας έχει η Μοίρα υποσχεθεί·
Κι η Φαντασία, που έξαλλη στην κεφαλή οργιάζει,
Βρίσκει μόνο έναν ύφαλο μόλις ο ήλιος βγει.

Ω των χιμαιρικών χωρών ο ποθοπλανταγμένος!
Στα σίδερα ή στη θάλασσα πρέπει να πεταχτεί
Ο οικτρός σκοπός, που Αμερικές βλέπει σαν μεθυσμένος
Κι η πλάνη του το βάραθρο το κάνει πιο βαθύ;

Κι ο γερο- αλήτης έτσι δα στις λάσπες που πατάει,
Χάσκοντας, παραδείσια ονειρεύεται παλάτια·
Σε κάθε τρώγλη που κερί μονάχα την φωτάει,
ανακαλύπτουν Κάπουες τα εκστατικά του μάτια.»

Ένα απόσπασμα από το ποίημα του Charles Pierre Baudelaire (Σαρλ Πιέρ Μπωντλαίρ) «Το ταξίδι» από το ποιητικό του έργο «Τα άνθη του κακού» («les fleurs du mal») το 1861. 

Για το έργο του αυτό ο Μπωντλαίρ έγραψε, μεταξύ άλλων, 
στο σχεδίασμα Baudelaire Carls Pierreπρολόγου του έργου:

«Ξέρω ότι ο παθιασμένος εραστής του ωραίου ύφους είναι εκτεθειμένος στο μίσος του πλήθους. Κανένας όμως ανθρώπινος σεβασμός, καμιά ψευτο-αιδημοσύνη, κανενός είδους σύμπραξη εναντίον μου, κανένα οικουμενικό δημοψήφισμα δεν θα με αναγκάσουν να μιλήσω για την απαράμιλλη διάλεκτο αυτού του αιώνα, αλλά ούτε και να αναμείξω το μελάνι με την αρετή.

Ένδοξοι ποιητές έχουν ήδη καταλάβει, εδώ και καιρό, τους πιο ανθηρούς τόπους της ποίησης. Από την πλευρά μου, θεώρησα ότι θα ήταν ευάρεστο- και μάλιστα, όσο πιο δύσκολο, τόσο πιο ευχάριστο- να συλλέξω το Ωραίο που ενυπάρχει στο Κακό.Το βιβλίο αυτό, κατά βάσιν άχρηστο και απολύτως αθώο. γράφτηκε αποκλειστικά για να με διασκεδάσει και να ασκήσει το πάθος μου για τους σκοπέλους.»

Εξετάζοντας 
την προσωπογραφία σου,
υποκριτή ποιητή,
δεν βλέπω παρά γραμμές
της σινικής μελάνης
μα και τις δικές σου
που ατενίζουν την κοινωνία,
αυτό το όνειδος δίχως τέλος,
αυτό το άνθος δίχως κακό
κι ακούω μες τη σιωπή σου
το θράσος της νοημοσύνης
άξιας για όλα εις πείσμα όλων.[3]

[1] Proust, Marcel: Σχετικά με τον Μπωντλαίρ - Η επιστολή του στον Ζακ Ριβιέρ, μετάφρ. Μαριάννα Παπουτσοπούλου, εκδ. «Κουκούτσι», Αθήνα 2017, 72 σελ.
[2] Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου «Τα άνθη του κακού», Baudelaire Charles 1821-1867, Εκδόσεις Γκοβόστη, Σελ: 740.
[3] Ν. Λυγερός Η αυτοπροσωπογραφία του Baudelaire5047 - Ν. Λυγερός June 3, 2012 Μετάφραση από γαλλικά: Σάνη Καπράγκου. 5047) L'autoportrait de Baudelaire. (poème)Perfection 10 7 7/2009. Πηγή

by Αέναη επΑνάσταση

Στο βίντεο ο Léo Ferré τραγουδάει Μπωντλαίρ - 
La Beauté (Η Ομορφιά) και Remords posthume 
(Μεταθανάτια τύψη). Μελοποιημένα ποιήματα του 
Μπωντλαίρ από την συλλογή "Les fleurs du mal" 
(Τα άνθη του κακού). Με Ελληνικούς υπότιτλους
Léo Ferré chante Baudelaire (Greek subtitles)













Διάλογοι στο FaceBook

ιφιγένεια γεωργιάδου: Τα θαυμαστικά του Ουγκό, οι διάλογοί του με τον Θεό, τόσος σαματάς, δεν αξίζουν όσα βρήκε ο φτωχός Μπωντλαίρ στη βασανισμένη μυχιότητα της καρδιάς και του κορμιού του. Marcel Proust · 31 Αυγ 2017

Σοφία Ντρέκου: Εξετάζοντας την προσωπογραφία σου, υποκριτή ποιητή, δεν βλέπω παρά γραμμές της σινικής μελάνης μα και τις δικές σου που ατενίζουν την κοινωνία, αυτό το όνειδος δίχως τέλος, αυτό το άνθος δίχως κακό κι ακούω μες τη σιωπή σου το θράσος της νοημοσύνης άξιας για όλα εις πείσμα όλων. Ν. Λυγερός · 31 Αυγ 2017

ιφιγένεια γεωργιάδου: Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν έγραψε γι’ αυτόν: «Τίποτα δεν πλησιάζει περισσότερο το εγχείρημα του αρχαίου ήρωα στην μπωντλερική αίσθηση, πέρα από το να δοθεί μορφή στη νεωτερικότητα». Ο Μπωντλαίρ έδειχνε να συμφωνεί εκ των προτέρων με τον Μπένγιαμιν. Αναρωτιόταν: «Ποιος από μας, στις φιλόδοξες στιγμές του, δεν ονειρεύτηκε μια ποιητική πρόζα, μουσική, χωρίς ρυθμό και χωρίς ρίμα, αρκετά εύπλαστη και τραχιά, ώστε να προσαρμόζεται στις λυρικές παρορμήσεις της ψυχής, τους κυματισμούς της ονειροπόλησης, τους σαρκασμούς της συνείδησης;» Η απορία αυτή καρφώθηκε απευθείας στην αστικοποιημένη αίσθηση της εποχής με τις νέες αποξενώσεις και τους παλιούς της λαβύρινθους. Και συνεχίζει ο Μπωντλαίρ. «Αυτό το στοιχειωμένο ιδανικό γεννήθηκε μακριά από την εξερεύνηση μεγάλων πόλεων, μακριά από τους αναρίθμητους συσχετισμούς».· 31 Αυγ 2017

Σοφία Ντρέκου: Ο ποιητής είναι σαν τον πρίγκιπα των νεφών, ιππεύει την καταιγίδα και περιφρονεί τον τοξότη. Εξόριστος στη γη, ανάμεσα σε κοροϊδίες και προσβολές, τα γιγάντια φτερά του τον εμποδίζουν να περπατήσει. Les fleurs du mal (1857), «L’Albatros»
· 31 Αυγ 2017

ιφιγένεια γεωργιάδου: Η αισθητική κρίση διεκδικεί πάντοτε την καθολικότητα, καίτοι δεν είναι θεμελιωμένη σε έννοιες, όπως η λογική κρίση, αλλά στο προσωπικό αίσθημα που γεννά «το αρμονικό παιχνίδι της νόησης και της φαντασίας». · 31 Αυγ 2017

Βίντεο: Το ταξίδι - Baudelaire Charles - Le Voyage
Μουσική: Στέφανος Κορκολής «Επιθυμίες»


Σοφία Ντρέκου: Μέσα απ' τον μουσικό στίχο, τον σμιλεμένο μ' αφάνταστη τεχνική λιτότητα, προβάλλουν μηνύματα, εικόνες, αρώματα, επικλήσεις. Για σένα Ιφιγένεια  · 31 Αυγ 2017

Ιφιγένεια γεωργιάδου: Πανέμορφο σε ευχαριστώ!!!· 31 Αυγ 2017
Σοφία Ντρέκου: Ιφιγένεια μ' αρέσει πολύ κι εμένα! · 31 Αυγ 2017



Δεν υπάρχουν σχόλια: