22/6/15

Γιατί διαβάζουμε ποίηση; - Σ. Ντρέκου


Η ποίηση ενυπάρχει στην ανθρώπινη αναπνοή, 
μαζί με τις σκέψεις και τις λέξεις που καίνε
όταν το συναίσθημα το πυρώνει
ο έρωτας και η ανθρωπιά... και...
γιατί είναι αβίωτος αυτός ο βίος.

Γιατί διαβάζουμε ποίηση;
Σοφία Ντρέκου

Μια μοναδική ερμηνεία από τον Robin Williams, ως καθηγητής Αγγλικών, που μέσω της ποίησης προσπαθεί να δώσει μαθήματα ζωής στους μαθητές του, λέγοντας: «Δε διαβάζουμε ποίηση, επειδή είναι χαριτωμένη. Διαβάζουμε ποίηση, επειδή ανήκουμε στην ανθρώπινη φυλή. Και η ανθρώπινη φυλή είναι γεμάτη πάθος. Η ιατρική, η νομική, η μηχανική, οι επιχειρήσεις είναι ευγενείς αναζητήσεις, απαραίτητες για την διατήρηση της ζωής. Αλλά η ποίηση, η ομορφιά, ο ρομαντισμός, η αγάπη είναι αυτά για τα οποία παραμένουμε ζωντανοί.»

Ο Γουίτμαν* (Whitman) λέει:


«Ω, εγώ, ω ζωή των ερωτήσεων, χωρίς τελειωμό,
των ατέλειωτων τραίνων των άπιστων,
των πόλεων γεμάτων ανόητους.
Τι καλό έχουν αυτά, ω εγώ, ω ζωή;

Απάντηση.

Ότι είσαι εδώ, ότι η ζωή υπάρχει· και η ταυτότητα.
Ότι το παντοδύναμο παιχνίδι συνεχίζεται,
κι ίσως συνεισφέρεις μια στροφή».

Βίντεο: Απόσπασμα από την ταινία
«Dead Poets Society» 
(Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών).


Ο κύκλος των χαμένων ποιητών 
(Dead Poets Society) 1989

Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών (αγγλικά: Dead Poets Society) είναι αμερικανική δραματική ταινία, παραγωγής 1989, σε σκηνοθεσία Πίτερ Γουΐαρ και σε σενάριο του Τομ Σούλμαν. Η ταινία διαδραματίζεται στην αριστοκρατική και συντηρητική Ακαδημία Γουέλτον στο Βερμόντ το 1959 και αφηγείται την ιστορία ενός καθηγητή που εμπνέει τους μαθητές του διδάσκοντάς τους ποίηση. Πρωταγωνιστούν οι Ρόμπιν Γουίλιαμς, Ρόμπερτ Σον Λέοναρντ, Ίθαν Χοκ, Τζος Τσαρλς και Γκέιλ Χάνσεν. Η ταινία έλαβε πολύ καλές κριτικές, έγινε μεγάλη εισπρακτική επιτυχία και απέσπασε τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ, κερδίζοντας εκείνο του Πρωτότυπου Σεναρίου.

Ο Γουίλιαμς γοητεύτηκε από τον ρόλο του Τζον Κίτινγκ, γιατί ήταν ο τύπος του καθηγητή που πάντα ευχόταν να είχε ως μαθητής.
  • Ο κύκλος των χαμένων ποιητών είχε προϋπολογισμό 16,5 εκατομμύρια και απέφερε έσοδα 235 εκατομμύρια δολάρια!...
Το 1989 η ταινία «O Κύκλος των χαμένων ποιητών» πλημμύρισε τις κινηματογραφικές αίθουσες και προκάλεσε ενθουσιασμό. Ο αντικομφορμιστής καθηγητής Τζον Κίτινγκ, οι φράσεις «carpe diem», «O captain! My captain!» και οι ταλαντούχοι νέοι ηθοποιοί που αργότερα έγιναν σταρ του Χόλιγουντ, γοήτευσαν χιλιάδες θεατές που έβγαιναν από το σινεμά με δάκρυα στα μάτια, όπως θα διαβάσουμε και παρακάτω μια εμπειρία ενός εκπαιδευτικού.

Εντυπώσεις από την πρώτη προβολή 
στον κινηματογράφο «Όπερα»

Τότε... Εκείνη τη νύχτα... Βγήκαμε από την αίθουσα του «Όπερα» τρικλίζοντας. Στο μεταξύ, λίγο πριν ανάψουν τα φώτα είχαμε φροντίσει επιμελώς να εξαφανίσουμε από τα μάτια μας τα σταγονίδια της συγκίνησης. Είμαστε βλέπεις αρσενικοί και τέτοιου είδους αντιδράσεις δεν επιτρέπονται. Μας ερχόταν να φωνάξουμε «ζήτω η τέχνη του κινηματογράφου» αλλά ούτε κι αυτό το κάναμε. Στις μέρες που ακολούθησαν ο John Keating μας είχε πάρει από πίσω. Ερχόταν απρόσκλητος ακόμα και μέσα στη λυκειακή αίθουσα, εκεί όπου είμαστε υποχρεωμένοι, με τον τρόπο που είχαμε μάθει να παίζουμε τον ρόλο μας.

Ακαδημία Γουέλντον, σχολή για αγόρια, έτος 1959. Οι μαθητές γνωρίζονται με τον καινούριο καθηγητή τους τον κύριο Keating και κάτι αρχίζει να συμβαίνει από την πρώτη κιόλας στιγμή. Ο κύριος Keating δεν δείχνει καθόλου να ενστερνίζεται τις μεσοαστικές αντιλήψεις των γονιών τους. Το σχολείο όμως θέλει να «μοιάζει» με τις αντιλήψεις αυτές. Οι έφηβοι μαθητές πρέπει ν α διαπαιδαγωγούνται με τέτοιο πνεύμα ώστε χωρίς αντιστάσεις να γίνουν υποδειγματικοί πολίτες ακολουθώντας το αδιαπραγμάτευτο τετράπτυχο «Παράδοση, Τιμή, Πειθαρχία, Διάκριση»

Ο κύριος Keating είναι όμως ένας ενσυνείδητος εμπρηστής συνειδήσεων. Και γνωρίζει λίαν καλώς ότι εκείνο που, σε τελευταία ανάλυση, μετράει για έναν δάσκαλο είναι το «πόσες πυρκαγιές θα καταφέρει να ανάψει στα τριαντατόσα χρόνια που θα είναι εκπαιδευτικός». Αγνοώντας λοιπόν ολοκληρωτικά το μεγάλο τετράπτυχο θα αρχίσει από την πρώτη κιόλα γνωριμία μαζί τους να τους προτρέπει να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση να τους παρακινεί να κάνουν αυτό που πιστεύουν να τους ωθεί προς το να δημιουργούν αλλά και να αμφισβητούν την ισχύουσα εκάστοτε τάξη πραγμάτων.

Η ποίηση είναι
το αντίθετο της μοναξιάς
Νάσος Βαγενάς

Το βασικό του εργαλείο είναι η ποίηση. Και όχι μόνο η ποίηση που καταγράφεται με λέξεις στα έργα των δημιουργών αλλά και εκείνη που ενυπάρχει διάχυτη μέσα στον ιστό της καθημερινότητας, η άλλη εκείνη ποίηση που σαν καταφέρουμε να την ακούσουμε νιώθουμε να φλέγεται η λανθάνουσα επιθυμία μας για υπέρβαση και η ανάγκη μας να διασχίσουμε τα σύνορα της συμβατικότητας, φτερουγίζοντας προς άλλες περιοχές. Δεν είναι όμως μόνο η ποίηση το μοναδικό αντικλείδι του Captain για το λουκέτο των εφηβικών συνειδήσεων. Είναι και η ανορθόδοξη διδακτική του αλλά και «κάτι» ακόμα που καθημερινά εκπέμπει, μια «ανθρωπομυρωδιά» την οποία αναβλύζουν τα κύτταρά του και μια αρμονία ανάμεσα στα λόγια του και την αντικομφορμιστική συμπεριφορά του.

Και οι πυρκαγιές βέβαια αρχίζουν να ανάβουν. Το αδιέξοδο ελλοχεύει, ειδικά μάλιστα στην περίπτωση του Neil. Μέσα στη συλλογική μυσταγωγία της αίθουσας τα παρακολουθήσαμε όλα αυτά σαν άνθρωποι- εκπαιδευτικοί. Ο κύκλος των χαμένων ποιητών είναι μία κατάδυση του εκπαιδευτικού θεατή στα μεγάλης αδιαφάνειας βάθη της υπόστασής του, εκεί όπου αντικρίζει κανείς – θαραλλέα ή όχι δεν έχει σημασία – «εκείνο που τόσο θα ήθελε να είναι» να στέκεται δίπλα σε «αυτό που είναι μέχρι σήμερα».

Έχουμε καταντήσει
να εξηγούμε τα πάντα
ακόμα και τα δάκρυά μας
Εμίλ Σιοράν

Την ταινία δεν την είδαμε όμως μόνο ως εκπαιδευτικοί. Μέσα στη σκοτεινή αίθουσα κάναμε σίγουρα και τις επώδυνες εκείνες διαδρομές οι οποίες -με πολύ ακριβό εισιτήριο- μας επιστρέφουν στα εφηβικά μας χρόνια, μας γυρίζουν πίσω στους δασκάλους μας εκείνους που ποτέ δεν μας ενθάρρυναν ώστε να λύσουμε τους εσωτερικούς μας κόμπους και να εκφραστούμε αλλά και στους άλλους τους ελάχιστους «αιρετικούς» εκπαιδευτικούς που γνωρίσαμε, μας γυρίζουν πίσω στα ποιήματα που ποτέ δεν γράψαμε, στους θεατρικούς ρόλους που τόσο θέλαμε να αναλάβουμε και δεν το κάναμε ποτέ, στους έρωτες που ποτέ δεν τολμήσαμε να εξομολογηθούμε, στις χιλιάδες μέρες τις οποίες ποτέ δεν αδράξαμε και πάνω απόλα στις εξεγέρσεις τις οποίες τόσο βάναυσα ματαίωσε ένας ακαθόριστος εσωτερικός μας φόβος και στα τόσα «όχι» που δεν τολμήσαμε να αρθρώσουμε ποτέ.

Όταν λοιπόν ο Todd τολμά να ανέβει πάνω στο θρανίο και αγνοώντας τον κύριο Nollan να αναφωνήσει «Oh ! captain, my captain» ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΜΑΣ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΤΑ ΕΞΗΓΗΣΟΥΜΕ. Έχει δίκιο ο Εμίλ Σιοράν.

Βίντεο: Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΧΑΜΕΝΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ (Dead Poets Society) Υποτιτλισμένο Teaser Trailer. Σενάριο: Tom Schulman Σκηνοθεσία: Peter Weir Ηθοποιοί: Robin Williams, Ethan Hawke, Robert Sean Leonard Μουσική: Maurice Jarre.















Έχοντας ως βάση αληθινές εμπειρίες από το σχολείο Montogomery Bell, ο σεναριογράφος Tom Schulman σκιαγράφησε τον κεντρικό χαρακτήρα του έργου του στα πρότυπα του αντικομφορμιστή Φιλόλογου Sam Pickering (τον ρόλο ερμηνεύει ο Robin Williams). Η εμπειρία της συνεργασίας των ηθοποιών, ιδιαίτερα των νεότερων (Ethan Hawk, Robert Sean Leonard, κ.α.) με τον σκηνοθέτη της ταινίας Peter Weir μνημονεύεται ως μια «μαγική εμπειρία» που υπήρξε καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία τους. Διανθισμένη με πολλά κομμάτια κλασικής μουσικής, η ταινία επίσης μνημονεύεται για το εξαίσιο soundtrack του Maurice Jarre.


1. Carpe Diem 2. Neal 3. To The Cave
4. Keating's Triumph
5. Football Training (Ode to Joy)



Πρωταγωνιστές του έργου 
είναι όμως και οι ποιητές.

Τα ποιήματα που διαβάζονται στην ταινία:
She Walks In Beauty - Lord Byron
The Ballad of William Bloat - Raymond Calvert
The Prophet - Abraham Cowley
The Road Not Taken - Robert Frost
The Congo - Vachel Lindsay
A Midsummer Night's Dream - William Shakespeare
Sonnet XVIII - William Shakespeare
Περικοπή από το Ulysses - Alfred Lord Tennyson
O Captain My Captain - Walt Whitman
O Me! O Life! - Walt Whitman
Song of Myself XVI - Walt Whitman

Ουώλτ Ουίτμαν [Walt Whitman] (31 Μαΐου 1819 - 26 Μαρτίου 1892) ήταν ένας από τους σημαντικότερους Αμερικανούς συγγραφείς και ποιητές. Κυριότερο έργο του αποτελεί η ποιητική συλλογή Φύλλα Χλόης (Leaves of Grass).

«Τι λέτε πως εγίνηκαν οι γέροντες κ’ οι νέοι;
Τι λέτε πως γινήκαν οι γυναίκες,τα παιδιά;

Βρίσκονται κάπου καλά και ζωντανοί,
Το πιό μικρό βλαστάρι τ’αποδείχνει
πως δεν υπάρχει θάνατος στ’αλήθεια
Μα κι αν εστάθη θάνατος ποτές, ίσα-ίσα τράβηξε
Πιό μπρος τη ζωή, και δεν καρτέραγε να τη σταματήσει,
Κ’ έπαψε τη στιγμή που ματαφάνηκε η ζωή.

Όλα τραβάνε εμπρός και ξαναπλάθονται όλα, 
τίποτα δεν χάνεται,
Κι ο πεθαμός είν’ άλλο απ’ ότι ενόμιζε καθένας, 
είναι μια τύχη κάλλια.»

Walt Whitman - Φύλλα Χλόης (Leaves of Grass)
(απόδ. Ν. Προεστόπουλος) ΕΣΤΙΑ (1956).

«Ο πλανήτης πρέπει να υποκλίνεται 
στην Ελληνική Ιστορία!»

Την αγάπη και το θαυμασμό του για την Ελλάδα είχε εκφράσει σε συνέντευξή του το 2011 ο διάσημος ηθοποιός του Χόλιγουντ.

«Η ανθρωπότητα οφείλει να υποκλίνεται στην ελληνική ιστορία. Μπορεί η οικονομία της χώρας σας να μην πηγαίνει καλά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είσαστε ανίσχυροι».

Είχε σημειώσει χαρακτηριστικά στη συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στην εφημερίδα Πρώτο Θέμα.

«Τα οικονομικά δεδομένα αλλάζουν συνεχώς για όλους. Αυτό που δεν αλλάζει είναι η κληρονομιά, η ταυτότητά σας. Ο Παρθενώνας δεν φεύγει από την Αθήνα. Είναι ακόμα εκεί για να θυμίζει ότι η πρόοδος και η ακμή μπορούν να επιστρέψουν»

Σημείωνε ο διάσημος ηθοποιός. Παράλληλα είχε προσθέσει ότι έχει κάνει διακοπές με σκάφος στα ελληνικά νησιά και πώς δεν ήταν αρκετό για να δει όλα όσα έχει διαβάσει στην ελληνική μυθολογία.

«Στην Αγγλία για παράδειγμα, δεν πήγα πουθενά. Τι να δω; Το παλάτι του Μπάκιγχαμ; Δεν με νοιάζει. Όπως κι αν πάω στην Γερμανία, δεν θα πάω να δω το Τείχος του Βερολίνου. Ωστόσο, την Δήλο, τον Παρθενώνα και τις Μυκήνες δεν μπορείς να τις αγνοήσεις».

Ο Ρόμπιν Μακ Λόριν Ουίλιαμς (αγγλ.: Robin McLaurin Williams) ήταν Αμερικανός ηθοποιός και σταντ απ κωμικός. Γεννήθηκε στο νοσοκομείο του Αγίου Λουκά στο Σικάγο του Ιλινόις στις 21 Ιουλίου 1951 και πέθανε στις 11 Αυγούστου 2014 στην περιοχή Τιμπουρόν της Καλιφόρνια.

Ο χαμένος ποιητής - Νίκος Λυγερός

Ο χαμένος ποιητής μέσω του έργου του 
έδειξε το δρόμο για την ανάδειξη της ανθρωπιάς 
όταν υπάρχει καταπίεση από το σύστημα 
και τα θέλω της κοινωνίας 
κι αν μερικοί τον ξέχασαν ήδη, 
δεν πρόκειται να τον βγάλουμε 
από τη σκέψη μας αφού η ποίηση
δεν πεθαίνει με το σώμα 
γιατί αγαπά το πνεύμα του ανθρώπου 
που δεν γονατίζει.


Η Παγκόσμια Ημέρας Ποίησης εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Η αρχική έμπνευσή της ανήκει στον Έλληνα ποιητή Μιχαήλ Μήτρα, ο οποίος το φθινόπωρο του 1997 πρότεινε στην Εταιρεία Συγγραφέων να υιοθετηθεί ο εορτασμός της ποίησης στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, και να οριστεί συγκεκριμένη μέρα γι' αυτό.»

Στον ποιητή Μιχαήλ Μήτρα ανήκει η αρχική έμπνευση της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης, η οποία εορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου. Ο Έλληνας ποιητής το φθινόπωρο του 1997 πρότεινε στην Εταιρεία Συγγραφέων να υιοθετηθεί ο εορτασμός της ποίησης στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, και να οριστεί συγκεκριμένη ημέρα γι’ αυτό.


Η ημέρα της εαρινής ισημερίας


Η εισήγησή του έφτασε με επιστολή στα χέρια του ποιητή και μελετητή της ποίησης Κώστα Στεργιόπουλου, προέδρου τότε της Εταιρείας Συγγραφέων. Η ποιήτρια Λύντια Στεφάνου πρότεινε ως ημέρα εορτασμού την 21η Μαρτίου, την ημέρα της εαρινής ισημερίας, που συνδυάζει το φως από τη μία και το σκοτάδι από την άλλη, όπως η ποίηση, που συνδυάζει το φωτεινό πρόσωπο της αισιοδοξίας με το σκοτεινό πρόσωπο του πένθους. Η πρώτη Ημέρα Ποίησης γιορτάστηκε το 1998, στο παλαιό ταχυδρομείο της πλατείας Κοτζιά.


Την επόμενη χρονιά, ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός, πρέσβης της Ελλάδας στην Unesco, εισηγήθηκε στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του Οργανισμού η 21η Μαρτίου να ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, όπως η 21η Ιουνίου είναι Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής. Οι Γάλλοι, οι Ιταλοί, οι Τυνήσιοι και άλλοι πρέσβεις από χώρες της Μεσογείου υποστήριξαν την εισήγηση και η ελληνική πρόταση υπερψηφίστηκε.


Το σκεπτικό της απόφασης

Τον Οκτώβριο του 1999, στη γενική διάσκεψη της Unesco στο Παρίσι, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Το σκεπτικό της απόφασης ανέφερε: «Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης θα ενισχύσει την εικόνα της ποίησης στα ΜΜΕ, ούτως ώστε η ποίηση να μην θεωρείται πλέον άχρηστη τέχνη αλλά μια τέχνη που βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της.

Ο Διεθνής Πολιτιστικός Οργανισμός θέλησε με αυτό τον τρόπο να προωθήσει την τέχνη της ποίησης - και συγκεκριμένα τις προσπάθειες των μικρών εκδοτών να τυπώνουν συλλογές νέων ποιητών, την επιστροφή της προφορικής παράδοσης με την ανάγνωση ποιημάτων ενώπιον κοινού και την αποκατάσταση ενός διαλόγου μεταξύ της ποίησης και των άλλων μορφών τέχνης, πάνω στον αφορισμό του Ντελακρουά, «Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση».

Η Ποίηση - Γιώργος Σαραντάρης

Δε μπορώ να βρω πια τί θέλει να πει ποίηση. Μου διαφεύγει. Το ήξερα, αλλά τώρα μου διαφεύγει. Αν κάποιος με ρωτήσει αυτή τη στιγμή θα ντροπιαστώ. Γιατί εξακολουθώ να είμαι ενδόμυχα βέβαιος, πώς η ποίηση είναι μια ουσία απαράλλαχτα, όπως και η ζωή. Και κρύβω, κρύβομαι, κάτι κρύβω, από κάποιον κρύβομαι. Σα ν' αρχίζω να γίνομαι τρελλός και να ντρέπομαι.

Αλλά η ποίηση; Κάποιος θα σταθεί ικανός να πει στους άλλους, όχι σ' εμένα, πού, αν και το ξέρω, φεύγω, τί είναι ποίηση!

Παραπομπές/Αναφορές!
1. Η ποίηση ενυπάρχει - Σοφία Ντρέκου | αέναη επΑνάσταση, www.sophia-ntrekou.gr   
«Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών» Βικιπαίδεια, el.wikipedia.org
Εντυπώσεις του συγγραφέα και καθηγητή Φυσικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ανδρέα Ι. Κασσέτα, μετά την πρώτη προβολή της ταινίας στα τέλη της δεκαετίας του '80.
Robin Williams: «Ο πλανήτης πρέπει να υποκλίνεται στην Ελληνική Ιστορία!», www.protothema.gr
Ο χαμένος ποιητής - Ν. Λυγερός, nikos-lygeros-poihsh.blogspot.gr
Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης - Σαν Σήμερα .gr / www.sansimera.gr
Γιώργος Σαραντάρης «Η ποίηση» Ἀπὸ τὴ συλλογὴ «Σὰν Πνοὴ τοῦ Ἀέρα». Ἐπιμέλεια καὶ Ἀνθολόγηση Μαρία Ἰατροῦ. Ἐκδόσεις ΕΡΜΗΣ, Ἀθήνα 1999.

Πηγή: www.sophia-ntrekou.gr / αέναη επΑνάσταση

Δείτε ακόμη...

FaceBook
Θεολογία, Επιστήμη, Λογοτεχνία 20 Αυγούστου 2014 

Σοφία Ντρέκου 16 Ιουλίου 2015
Maria Zisopoulou: Σοφία, βίος αβίωτος λέμε... 22 Ιουλίου 2015 στις 7:22 μ.μ.
Σοφία Ντρέκου: 15 Σεπτεμβρίου 2014 στις 4:27 π.μ. Η Ποίηση (Γιώργος Σαραντάρης (1908 - 1941)
Τσίτσος Βασίλειος 27 Σεπτεμβρίου 2015: Καλησπερίζοντας όλους τους διαδικτυακούς φίλους αδερφούς, προτείνω στη συνέχεια της χθεσινοβραδυνής μου πρότασης, να διαβάσετε την τόσο καλά δομημένη και άριστα επιμελημένη εργασία για το θέμα που έκανε η Σοφία Ντρέκου, η Σοφίας μας, καταδεικνύοντας τη σημαντικότητα της ποίησης για την ανάδειξη της Αλήθειας. Το να ευχαριστεί κανείς τη Σοφία νομίζω δεν αρκεί, αν δεν την ακολουθεί. Ούτως ή άλλως μόνο έτσι μπορείς να ευχαριστήσεις όποιον προπορεύεται.


Δεν υπάρχουν σχόλια: