25 Αυγ 2018

Μάνος Χατζιδάκις: Το τραγούδι μου είναι μυστική πηγή


της Σοφίας Ντρέκου

Τώρα που ζω με τον εαυτό μου βαθιά και απόλυτα, 
θέλω να μάθω ο ίδιος ποιος υπήρξα, τι σκέφτηκα, 
πως έζησα και τι συνέθεσε αυτό που οι άλλοι 
συνηθίσανε να αποκαλούνε παρουσία. Μ. Χατζιδάκις

Ο Μάνος Χατζηδάκις έφυγε στις 15 Ιουνίου του 1994, αλλά, είναι και πάλι τα δικά του λόγια που ταιριάζουν καλύτερα, για να περιγράψουν την προσωπικότητα και το έργο του. Ένας άνθρωπος που συνδέθηκε άμεσα με την εποχή του, τοποθετημένος στο επίκεντρο μιάς πληθωρικής, καλλιτεχνικής και πολιτικής δραστηριότητας.

Το τραγούδι μου είναι μυστική πηγή
«Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό κι ευχάριστο σαν το τενεκεδένιο σήμα μιας πολιτικής παράταξης ή ενός αθλητικού συλλόγου. Δεν κολακεύει τις συνήθειές σας ούτε και διασκεδάζει την αμηχανία σας, την οικογενειακή σας πλήξη ή την ερωτική σας ανεπάρκεια.

Δεν είναι το τραγούδι μου μονόφωνη αρτηρία ούτε μια πολυφωνική και λαϊκή υστερία. Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας, ένα παιχνίδι ευφάνταστο μ' απρόβλεπτους κανόνες, μια μελωδία απρόσμενη που γίνεται δική σας, δεμένη αδιάσπαστα με άφθαρτες λέξεις ποιητικές και ξαναγεννημένες. 
Και μην ξεχάσετε. Σαν φύγετε από δω, δεν σας ανήκει παρά μονάχα το αίσθημα, η σκέψη και τα ερωτήματα, που ολόκληρο το βράδυ σας μετέδωσα μέσ' απ' τη μουσική μου. Σε μένα απομένει το τραγούδι, η μαγική στιγμή μου, που είναι μια εξαίσια απάντηση αρκεί να με ρωτήστε. Ρωτήστε με λοιπόν. Kι ύστερα σας παρακαλώ σωπάστε! Γιατί θα τραγουδήσω!».[1]
ΔΕΙΤΕ: Μάνος Χατζιδάκις! Ένας άνθρωπος που άφησε έναν καλύτερο κόσμο 

Ο καθρέφτης και το μαχαίρι
«...Σηκώθηκα απ' το πιάνο και πλησιάζω τον καθρέφτη. Ήμουνα ξαναμμένος. Είδα το είδωλό μου να κρατά φτερά του παγωνιού και δροσερούς καρπούς του Θέρους. Κι είπα από μέσα μου: Είμαι ο Λαχειοπώλης τ' Ουρανού. Μοιράζω αριθμούς σε ξωτικά κι αγγέλους. Ο πρώτος αριθμός σημαίνει συνουσία. Βάση ρευστή για δημιουργία. Κι αποφασίζω ευθύς την πιο μεγάλη μου πράξη. Σκόρπισα τα λαχεία μου στους γαλαξίες και στο άπειρο. Έτσι δεν θά 'ναι δυνατό κανείς να ξαναδημιουργήσει, να πράξει το καλό - που λεν - ή το κακό. Σπατάλη η απόφασή μου, μα ο κόσμος πάει για να χαθεί. 
Το λέω για να τ' ακούν οι νέοι, και να σκορπίσουν τα λαχεία τους κι αυτοί, όπου μπορέσουν κι όπου βρουν. Να μην τ' αφήσουν κέρδος στους πολλούς. Έτσι τουλάχιστον, θα κατακτήσουμε τη δυνατότητα να μας φοβούνται. Ποιους; Εμάς, τους ποιητές. Μια και δεν είναι δυνατό να μας εντάξουν στα συρτάρια τους, σ' ό,τι μπορούν να ελέγξουνε και να προβλέψουν οι ανερχόμενοι πολλοί. Τους φοβερίζει η άρνησή μας να δεχτούμε φάκελο, κατάταξη, τάξη κι αριθμό. Τους φοβερίζει η άρνησή μας να ενταχθούμε στις ομάδες αυτών που όταν κοιμούνται, τα χέρια τους είναι από μέσα ή απ' έξω από το πάπλωμα. Γιατί τα χέρια τα δικά μας την ώρα του ύπνου, ζωγραφίζουν ελεύθερα τους ανέμους, με χρώματα και με σχηματισμούς πτηνών, και μας τοποθετούν παντοτινά μες στους αιώνες, με την αθάνατη κι ερωτική μορφή του Λαχειοπώλη τ' Ουρανού».
Στον πρόλογο του βιβλίου «Τα σχόλια του Τρίτου», ο Χατζιδάκις εκφράζει τη θλίψη του για την κατάντια της σύγχρονης Ελλάδας. Καταλήγει χαρακτηριστικά:[2]
«Για μιαν ακόμη φορά η ποιητική συνείδηση και η έκφρασή της καταδιώχθηκε και εξαναγκάστηκε στη σιωπή. Η έκδοση λοιπόν αυτών των «Σχολίων» ήταν επιβεβλημένη για να μην ξεχνάμε την αθλιότητα και τις οδυνηρές αλήθειες του καιρού μας και του τόπου μας».
Μάνος Χατζιδάκις, Αθήνα, 27 Νοεμβρίου 1980

«Γεννήθηκα στις 23 του Οκτώβρη του 1925 στην Ξάνθη τη διατηρητέα κι όχι την άλλη τη φριχτή που χτίστηκε μεταγενέστερα από τους εσωτερικούς της ενδοχώρας μετανάστες.»[4]

Ο Μάνος Χατζιδάκις γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 1925 στην Ξάνθη, μια ακριτική καπνοπαραγωγική πόλη της Ελλάδας. Ο πατέρας του, Γεώργιος Χατζιδάκις, καταγόταν από τη Μύρθιο Ρεθύμνου και ήταν δικηγόρος. Η μητέρα του, Αλίκη (Βασιλική), το γένος Αρβανιτίδου καταγόταν από την Αδριανούπολη. «Από την μητέρα μου», όπως έλεγε ο ίδιος, «κληρονόμησα όλους τους γρίφους που από παιδί μ' απασχολούν και μέχρι σήμερα κάνω προσπάθειες να τους λύσω. Χωρίς τους γρίφους της δεν θα 'μουν ποιητής...». (Βιογραφία και αφιέρωμα για τον μεγάλο μουσικοσυνθέτη βλ. εδώ)



Παραπομπές:
[1] Από το βιβλίο: Μάνος Χατζιδάκις, O καθρέφτης και το μαχαίρι, εκδ. Ίκαρος, 1995.
[2] Απόσπασμα από το βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι «Τα σχόλια του Τρίτου», 1980 από τις εκδόσεις Εξάντας.
[3] Βίντεο: «Ο καθρέφτης - Μάνος Χατζιδάκις» Το 5ο ορχηστρικό κομμάτι από τον δίσκο «ο σκληρός Απρίλης του '45» (1974). Είναι και το μοναδικό κομμάτι που έγραψε ο Χατζιδάκις, καθώς ο «σκληρός Απρίλης» απαρτίζεται από ρεμπέτικα και παλιά λαϊκά τραγούδια, διασκευασμένα για μικρό μουσικό σύνολο. Μπουζούκι παίζει ο Θανάσης Πολυκανδριώτης.
[4] Αυτοβιογραφικό και απόσπασμα βιογραφίας από εδώ.

by Αέναη επΑνάσταση | Sophia Ntrekou.gr

Περισσότερα: Μάνος Χατζιδάκις


Δεν υπάρχουν σχόλια: