Αναξίμανδρος, ο οραματιστής της Νευροφιλοσοφίας

anaxiµandros Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος

Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Η νευροφιλοσοφία ή η φιλοσοφία της νευροεπιστήμης είναι η διεπιστημονική μελέτη της νευροεπιστήμης και της φιλοσοφίας που διερευνά τη συνάφεια των νευροεπιστημονικών μελετών με τα επιχειρήματα που παραδοσιακά κατηγοριοποιούνται ως φιλοσοφία του νου. 

Η φιλοσοφία της νευροεπιστήμης προσπαθεί να αποσαφηνίσει τις νευροεπιστημονικές μεθόδους και αποτελέσματα χρησιμοποιώντας την εννοιολογική αυστηρότητα και τις μεθόδους της φιλοσοφίας της επιστήμης.

Ο Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος (611 π.Χ. - 547 π.Χ.) ήταν ο δεύτερος από τους φυσικούς φιλόσοφους ή φυσιολόγους της Ιωνίας, πολίτης της Μιλήτου, όπως ο Θαλής, του οποίου άλλωστε υπήρξε μαθητής, σύντροφος και διάδοχός του στη Σχολή της Ιωνίας. Λίγα είναι γνωστά για τη ζωή και το έργο του. Ο Αιλιανός τον αναφέρει ως αρχηγό της αποικίας της Μιλήτου στην Αμφίπολη. Οι υπολογισμοί του Απολλόδωρου υποδεικνύουν ως ημερομηνία γέννησής του το 610 π.Χ. και το θάνατό του λίγο μετά το 547 π.Χ.

Οι πηγές τον αναφέρουν ενίοτε ως επιτυχημένο σπουδαστή της Αστρονομίας και της Γεωγραφίας και πρώιμο υπέρμαχο της ακριβούς επιστήμης. Λέγεται, επίσης, ότι εισήγαγε τη χρήση του γνώμονα στην αρχαία Ελλάδα και ότι κατασκεύασε χάρτη του γνωστού τότε κόσμου.

Αναξίμανδρος, ο οραματιστής της Νευροφιλοσοφίας
Σταύρος Ι. Μπαλογιάννης, Ομότιμος Καθηγητής Νευρολογίας

Αι σύγχρονοι απόψεις των Νευροεπιστηµών, αι οποίαι υπογραμμίζουν τας πολυμόρφους, απείρους λειτουργικάς δυνατότητας του ανθρωπίνου εγκεφάλου, πολλαί των οποίων δεν εκφράζονται λόγω του περιωρισµένου χρονικού φάσματος της ανθρωπίνης ζωής, καταδεικνύουν την αξίαν των φιλοσοφικών θέσεων του Αναξιµάνδρου, αι οποίαι διετυπώθησαν τον 6ον π.Χ αιώνα.

Η προηγµένη σκέψις του Αναξιµάνδρου υπερέβη την αντίληψιν του υλικού κόσµου, ο οποίος είναι σχηµατοποιηµένος, πεπερασµένος, υποκείµενος εις την αλλοίωσιν και την φθοράν και προέβη εις ανάβασιν εις τον κόσµον της αφθαρσίας, του απείρου, η ουσία του οποίου παραµένει άγνωστος, ενώ το ενεργειακόν δυναµικόν αυτού παραµένει αιώνιον, πολυδύναµον και απέραντον, διαφοροποιούµενον µεν, αλλά µη αλλοιούµενον.

Το άπειρον, κατά τον Αναξίµανδρον, εκφράζει την δηµιουργικότητα, την αναγεννητικήν δυνατότητα, την εξελικτικήν δυνατότητα, παραλλήλως προς την προσαρµοστικότητα και την επίτευξιν λειτουργικών ισοζυγίων. Το άπειρον αποτελεί την κυρίαν αρχήν, αφ’ ενός µεν υπό την έννοιαν της κοσµογονικής ενάρξεως, αφ’ ετέρου δε υπό την έννοιαν της επικρατήσεως και καθοδηγήσεως του Γίγνεσθαι εις την όλην πορείαν του διά µέσου του χρόνου.

Το άπειρον αποτελεί, κατ’ ουσίαν, την απολύτως απέραντον έννοιαν, η οποία περιλαµβάνει την παντοδυναµίαν της ενεργειακής υποστάσεως και εκ παραλλήλου την µοναδικήν ισχύν του ανθρωπίνου νου, ο οποίος αφ’ ενός µεν συλλαµβάνει την έννοιαν του απείρου, αφ’ ετέρου δε έχει απείρους δυνατότητας, πολλάς µεν των οποίων δεν έχει ακόμη εξιχνιάσει και άλλας δε δεν έχει ακόμη ενεργοποιήσει.

Ο Αναξίμανδρος, χωρίς να αναφέρεται ειδικώς εις τον εγκέφαλον ή να εξειδικεύει τας θεωρίας του επί των νοητικών και ψυχικών λειτουργιών του Ανθρώπου, κατά το µέτρον ετέρων φιλοσόφων, διετύπωσεν απόψεις, αι οποίαι συνέβαλον ουσιωδώς εις την διαµόρφωσιν του θεωρητικού υποβάθρου των Νευροεπιστηµών και της ιδίως της Νευροφιλοσοφίας.

Η Νευροφιλοσοφία και η συμβολή της - Ν. Λυγερός

∆ιά της εννοίας του απείρου, η οποία έχει πρωταρχικήν βαρύτητα, ο Αναξίμανδρος εκφράζει συγχρόνως την άπειρον και απεριόριστον λειτουργικήν δυνατότητα, την οποίαν έχει ο νους, µέρος µόνον της οποίας καθίσταται συνειδητή, καθ’ όλην την διάρκειαν της επιγείου ζωής. 

Πρακτικώς ο απεριόριστος αριθμός συνάψεων μεταξύ των νευρώνων και τα πολυάριθμα νευρωνικά δίκτυα, τα οποία, δομούνται αναδομούνται, μεταβάλλονται, φθίνουν ή ενισχύονται απεικονίζουν την δυναµικήν του απείρου, διά της αϊδίου κινήσεως, όπως αύτη έχει διατυπωθή υπό του Αναξιμάνδρου.

Εκ παραλλήλου, η απέραντος και συνεχής συναπτική πλαστικότης, διά της οποίας μεταβάλλεται τόσον ο αριθμός των νευρωνικών συνάψεων, όσον και ο λειτουργικός χαρακτήρ αυτών εις τον ανθρώπινον εγκέφαλον, εναρµονίζεται προς την µεταβλητότητα, η οποία εκφράζεται εις τα πλαίσια της δυναµικής του απείρου κατά τον Αναξαγόραν, χωρίς εν τούτοις να µεταβάλλεται το επιδιωκόµενον ισοζύγιον και η υπάρχουσα εσωτερική αρμονία.

Απόσπασμα από την μελέτη: «Ο Αναξίμανδρος, ο οραματιστής 
της Νευροφιλοσοφίας» ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ 58, 32-41, 2021 

Μουσική και Εγκέφαλος: Η συμβολή της μουσικής 
στην βελτίωση των νευρολογικών πασχόντων (βίντεο)
Στ. Μπαλογιάννης (Ομ. Καθηγητής Νευρολογίας): 

Δεν υπάρχουν σχόλια: