Ο Λιαντίνης για τον Διονύσιο Σολωμό (βίντεο) Χάσμα Σεισμού - Ο Φιλοσοφικός Σολωμός

Ο δάσκαλος Δημήτρης Λιαντίνης στη Ζάκυνθο, Λόφος Στράνη, μπροστά στην προτομή του εθνικού ποιητή Διονυσίου Σολωμού

της Σοφίας Ντρέκου

Φωτογραφία: Ο δάσκαλος Δημήτρης Λιαντίνης στη Ζάκυνθο, 
Λόφος Στράνη, μπροστά στην προτομή του εθνικού ποιητή 
Διονυσίου Σολωμού. Κρατά στα χέρια του το τελευταίο βιβλίο του, 
τη Γκέμμα. Το στεφάνι, το έφερε ο ίδιος για το Σολωμό. 
Στο τελευταίο γράμμα του ζήτησε τη μέρα που θα «πέσει» 
να κατατεθεί και πραγματικό στεφάνι στη μορφή του Σολωμού. 
Και κατατέθηκε. 
Από τον Παναγιώτη Αβούρη, μαθητή του Λιαντίνη,
ο οποίος τράβηξε και τη φωτογραφία. 
Δίπλα στο Δάσκαλο, η γνωστή του τσάντα. πηγή

Ο Δημήτρης Λιαντίνης αναφερόμενος στο φαινόμενο της αποσπασματικότητας του Σολωμικού έργου του αναγνωρίζει μια νόμιμη συντριβή: «Ο Σολωμός ταιριαστός στον καιρό του ήταν ανάγκη να δημιουργήσει τέχνη ευρωπαϊκή, αλλά ταιριαστός και στον τόπο του ήταν ανάγκη να δημιουργήσει τέχνη κλασσική. Αυτή η σύγκρουση τον οδήγησε στο παράταιρο σμίξιμο τού ρομαντικού και τού κλασσικού, και στη συντριβή της τέχνης του.» Δημήτρης Λιαντίνης, Χάσμα Σεισμού - Ο φιλοσοφικός Σολωμός. Αθήνα έκδοση: 1979, σελ. 73

«Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» από τον Δ. Λιαντίνη
και «Ο Σολωμός ως σωτήρας του μύθου του '21».

Είναι συνειδητά τυχαία ή ασυνείδητα σκόπιμη η μορφή που έδωκε ο Σολωμός στο δοκίμιό του για τη γλώσσα; Αυτή τη σχεδόν αδιάφορη ερώτηση παραστέκει μια πολύ ενδιαφέρουσα απόκριση.

Ο Διάλογος του Σολωμού σκεπάζει τόση ενέργεια πνευματικής μαγιάς όση με τους αιώνες φιλοσοφική ουσία εξεσκέπασεν ο πλατωνικός διάλογος. Από τότε που αναγγέλθηκε στο γυρογιάλι των Παξών ότι «ο μέγα Παν απέθανε» (Κωστής Παλαμάς), με το σολωμικό Διάλογο η αρχαία φωνή ξανακούστηκε ατόφια και νέα στο αφροθαλάσσι της Ζάκυνθος. Η αυγή του Ιόνιου διαδέχονταν την αυγή της Ιωνίας.

Ενώ στο αναμεταξύ οι ώρες εμέτρησαν την κλασσική ημέρα φωτεινή σαν τα μάρμαρα και τη μεσαιωνική νύχτα σιωπηλή σαν τις εικόνες. [...]

Η ηθική εκλογή της αρετής.

Στο μύθο Των Ελλήνων για την εκλογή του Ηρακλή στο σταυροδρόμι των γυναικών υπάρχει τόση σοφία, όση κρύβεται απλότητα στην ιστορία ενός δένδρου από το περασμένο φθινόπωρο ως την ερχόμενη άνοιξη.

Η στιγμή της ηθικής εκλογής έχει το νόημα της α-πορίας, κατά την έννοα ότι η αρετή δεν καταχτιέται από τον άνθρωπο με τη στιγμιαία προσχώρηση στο αγαθό, αλλά με τη διαρκή σύγκρουση προς το κακό. Το άπαξ δηλαδή μετατρέπεται στο διαπαντός και το νυν της εκλογής οντοποιείται σαν αεί της απόφασης. Όχι η ειρήνη αλλά η ανακωχή αποτρέπει τον πόλεμο. Στη σολωμική ποίηση η α-πορία της αρετής οντολογικά έχει παρασταθεί με την κόψη του σπαθιού και την ακμή της Εξόδου.

Από την έκδοση «Χάσμα Σεισμού - Ο Φιλοσοφικός Σολωμός» του Δημήτρη Λιαντίνη: Αθήνα έκδοση: 1979, Σελ. 184 και σ. 111. (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών)

Ας θυμηθούμε κι έναν υπέροχο στίχο από τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Διονυσίου Σολωμού και την ερμηνεία του, από τον καθηγητή φιλοσοφίας και σύγχρονου και αειμνήστου δασκάλου, Δημήτρη Λιαντίνη κι ας τον ακούσουμε στην ομιλία του στο ηχητικό βίντεο στη Ζάκυνθο (8/4/1998) με θέμα: «Ο Σολωμός ως σωτήρας του μύθου του '21».

«Έστησε ο έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη»

Αν βάλετε το στίχο αυτό δίπλα σε οποιονδήποτε άλλο και δεν τον βρείτε να υπερέχει, σίγουρα θα τον βρείτε να μην υπολείπεται. Το πολύ πολύ θα τον μετρήσετε ίσο στα καράτια. Νερό στο νερό, χρυσάφι στο χρυσάφι, φως στο φως. Και περιπλέον είναι ο πιο ελληνικός.
  • Ο στίχος αυτός του Σολωμού από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους είναι Ελλάδα. Είναι η λάμψη, η εμορφιά, η ανδρεία, η τιμή, ο θάνατος, η παντοσύνη. Και η αλήθεια ολόκληρη.
Ερωτά λοιπόν κανείς, είναι πολιτική ποίηση αυτός ο στίχος του Σολωμού; Και βέβαια είναι. Γιατί τον έπλασε η ψηλότερη ώρα της πολιτικής ιστορίας μας. Η μεγάλη Επανάσταση του '21. Και μάλιστα ο ανθός της. Το Μεσολόγγι, που είναι το άωτον άκρο και το ακραίο λέπας της Επανάστασης.

«Το Μεσολόγγι είναι ο τόπος που κατάργησε την εκλογή και θέσπισε την απόφαση. Το τειχιό και η πέτρα, που απάνου της έσκασε κεραυνός γεννημένος από τη βίαιη κρούση των δυνάμεων του Μηδενός και του Είναι, και την όρισε κατοικία του ανθρώπου. Έξω από τα τείχη ευρίσκεται η ζωή, που πληρώνεται με την τιμή του θανάτου. Μέσα από τα τείχη ευρίσκεται ο θάνατος, που εξαργυρώνεται με την ατιμία της ζωής. Ούτε μέσα να μείνει κανείς ημπορεί,γιατί τον σκιάζει η ντροπή της σκλαβιάς, ούτε έξω βολεί να περάσει, γιατί τον βιάζει η απειλή του Άδη: «Εκείθε με τους αδερφούς, εδώθε με το Χάρο.» Στο Μισολόγγι άνθισε η πράξη της ζωής απάνου στην απόφαση του θανάτου.» 


Δημήτρης Λιαντίνης από τα «Τα Ελληνικά» (1992), σελ. 75) Πρόκειται για το βιβλίο που κατ’ εξοχήν δίδασκε ο Δημήτρης Λιαντίνης στους φοιτητές της Φιλοσοφικής στο πλαίσιο του μαθήματος «Διδακτική της νέας ελληνικής γλώσσας». Πρώτη έκδοση 1992. Βελτιωμένη έκδοση 1994. Τελευταία επανέκδοση 2005, σελ. 233.

Δείτε το βίντεο: Ο Σολωμός ως σωτήρας του μύθου
του '21. Πως έσωσε το 1821 ο Σολωμός μας;












Χαρακτηριστικό απόσπασμα του ΛΙΑΝΤΙΝΗ
από το βιβλίο του για το ΣΟΛΩΜΟ και την
δημιουργία της γλώσσας, στο κεφάλαιο
«Ελευθερία και γλώσσα».

Είναι συνειδητά τυχαία ή ασυνείδητα σκόπιμη η μορφή που έδωκε ο Σολωμός στο δοκίμιό του για τη γλώσσα; 

Αυτή τη σχεδόν αδιάφορη ερώτηση παραστέκει μια πολύ ενδιαφέρουσα απόκριση. Ο Διάλογος του Σολωμού σκεπάζει τόση ενέργεια πνευματικής μαγιάς όση με τους αιώνες φιλοσοφική ουσία εξεσκέπασεν ο πλατωνικός διάλογος. Από τότε που αναγγέλθηκε στο γυρογιάλι των Παξών ότι ο μέγας Παν απέθανε, με το σολωμικό Διάλογο η αρχαία φωνή ξανακούστηκε ατόφια και νέα στο αφροθαλάσι της Ζάκυνθος. Η αυγή του Ιόνιου διαδέχονταν την αυγή της Ιωνίας. Ενώ στο αναμεταξύ οι ώρες εμέτρησαν την κλασσική ημέρα φωτεινή σαν τα μάρμαρα και τη μεσαιωνική νύχτα σιωπηλή σαν τις εικόνες.

Η γλώσσα για το Σολωμό δεν είναι υπόθεση της σοφίας, όπως ο μεγάλος Σηκωμός στις ημέρες του δεν έγινε με τα βιβλία. Το πρωταρχικό τούτο φαινόμενο ο ποιητής το βλέπει ταυτισμένο βαθειά με τη ζωή του ανθρώπου. Η γλώσσα φύεται απάνου στη ρέουσα αίσθηση του παρόντος. Τις ουσίες που μορφώνουν τους τύπους των λέξεων και ειδή η γλώσσα τις λαβαίνει από τα υπάρχοντα κοιτάσματα, τα οποία πυρπολεί και μεταβολίζει η μελλοντική πρόθεση.

Η γλωσσική μνήμη υποταγμένη στη γλωσσική ορμή συντάσσει το παρελθόν και το μέλλον του λαού στον πνευματικό άκμονα του παρόντος και σφυρηλατεί τη φόρμα της γλώσσας απάνου στη ροή της ζωής. Η γλώσσα δε μαθαίνεται με τη σπουδή των λέξεων αλλά με τη μελέτη των ανθρώπων.

Το αξίωμα του Σολωμού για υποταγή στη γλώσσα του λαού λαβαίνει το δίκαιο από την παρατήρηση ότι η γλώσσα του λαού έχει φυσικές πηγές και σχηματίζεται από ολοκάθαρα αρχαϊκά πρωτοπλάσματα. Η κραυγή μεταστοιχειώνεται σε φωνή σύμφωνα με μια διεργασία, που τον εσωτερικό της λόγο καθορίζουν αρχές υποκείμενες σε απόλυτη τάξη. Το προθετικό σχέδιο της γλωσσικής πορείας εποπτεύεται από τη φυσική οικονομία, ενώ το μορφικό αποτέλεσμά της καθρεφτίζει τη γεωμετρική συνέπεια.

Η υφή του γλωσσικού φαινομένου στο λαό πραγματώνεται μέσα σε προοπτική εξέλιξης, που δεν παρεκκλίνει ποτέ, και η αυξητική του ποιότητα σταλοβολά την υγεία της δροσιάς. Τις λέξεις τις διδάσκει στον άνθρωπο η φύση με μια παιδαγωγική μυστικών νευμάτων, ερωτικής αδιαφορίας και άμετρης υπομονής. Αφουγκράζεται κανείς τον κεραυνό και ακούει μέσα του το β ρ ο ν τ ά ν, παρατηρεί την καταιγίδα και φωνάζει β ί α. Πρόκειται για ένα φυσικό μάθημα γραμματικής τέχνης.»

«Χάσμα Σεισμού - Ο Φιλοσοφικός Σολωμός» σελ. 12 εξ.

Πηγή: Αέναη επΑνάσταση by Sophia Ntrekou.gr



Dionysios_Solomos Ο Διονύσιος ΣολωμόςΟ Διονύσιος Σολωμός (8 Απριλίου 1798 − 9 Φεβρουαρίου 1857) πιο πολύ γνωστός για τη συγγραφή του ποιήματος «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», οι πρώτες δύο στροφές του οποίου έγιναν ο εθνικός ύμνος της Ελλάδας και ύστερα της Κύπρου. Κεντρικό πρόσωπο της Επτανησιακής σχολής, ο Διονύσιος Σολωμός θεωρήθηκε και θεωρείται ο εθνικός ποιητής των Ελλήνων, όχι μόνο γιατί έγραψε τον Εθνικό Ύμνο, αλλά και διότι αξιοποίησε την προγενέστερη ποιητική παράδοση (κρητική λογοτεχνία, Δημοτικό τραγούδι) και ήταν ο πρώτος που καλλιέργησε συστηματικά τη δημοτική γλώσσα και άνοιξε το δρόμο για τη χρησιμοποίησή της στη λογοτεχνία, αλλάζοντας ακόμη περισσότερο τη στάθμη της. Εκτός από τον «Ύμνον εις την Ελευθερίαν», τα σπουδαιότερα έργα του είναι: «Ο Κρητικός» [1833-1834], «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» [1851], «Ο Πόρφυρας»[1849], «Η γυναίκα της Ζάκυθος» [από το 1826 έως το 1833], «Λάμπρος» [1829]. Το βασικό χαρακτηριστικό της ποιητικής παραγωγής του είναι η αποσπασματική μορφή: κανένα από τα ποιήματα που έγραψε μετά τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» δεν είναι ολοκληρωμένο και με ελάχιστες εξαιρέσεις, τίποτα δεν δημοσιεύτηκε από τον ίδιο. Διαβάστε περισσότερα »

Ο Κώστας Βάρναλης περιέγραψε εύστοχα την αποσπασματικότητα του σολωμικού έργου με τη φράση «...(Ο Σολωμός) πάντα τα έγραφε, αλλά ποτές του δεν τα έγραψε». [Κ. Βάρναλης, Σολωμικά, εκδ. «Κέδρος», Αθήνα 1957, 113.]


liantinis.gr. Ο Δημήτρης ΛιαντίνηςΟ Δημήτρης Λιαντίνης (γεννημένος ως Δημήτρης Νικολακάκος, 23 Ιουλίου 1942 - 1η Ιουνίου 1998) πανεπιστημιακός, φιλόσοφος, ποιητής, συγγραφέας και μεταφραστής. Υπήρξε αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας εννέα βιβλίων με φιλοσοφικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο. Ήταν λάτρης της Αρχαίας Ελλάδας και της πνευματικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της, για τη μελέτη της οποίας αφιέρωσε όλη του την ζωή. Έγραψε για διάφορα θέματα όπως την ηθική, την ζωή και τον θάνατο και την σχέση της Ορθοδοξίας και Ελληνισμού. Το τελευταίο του και πιο σημαδιακό σύγγραμμα, το Γκέμμα, έχει μεταφραστεί σε πολλές ξένες γλώσσες. Εστίασε στην ανάγκη να ενταχθούν τα αρχαία ελληνικά ήθη και έθιμα στο σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα καθώς και στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων, ενώ άσκησε κριτική στην φθίνουσα ανθρωπιστική πορεία του Δυτικού πολιτισμού.

Δεν υπάρχουν σχόλια: