Στη Παναγία τη Σαλονικιά - Χειρόγραφα του Παπαδιαμάντη
Το ποίημα «Στη Παναγιά τη Σαλονικιά» γράφτηκε στα τελευταία χρόνια της ζωής του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και αναφέρεται στον έτερο Ενοριακό Ναό της Σκιάθου, αφιερωμένου στο Γενέθλιο της Θεοτόκου (βλ. εδώ).
Η Ελπίδα της θεραπείας μέσα στους Παρακλητικούς Κανόνες
Οι Παρακλητικοί Κανόνες (ή Παρακλήσεις) είναι ειδικές ικετευτικές ακολουθίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας, απευθυνόμενες κυρίως προς την Υπεραγία Θεοτόκο (Μικρός και Μέγας Παρακλητικός Κανόνας) αλλά και προς Αγίους, για την ενίσχυση και παρηγοριά των πιστών, ιδιαίτερα κατά την περίοδο του Δεκαπενταυγούστου.
Ο Ερωτόκριτος του Κορνάρου: ίσος του δεν ευρίσκετο σ’ Ανατολή και Δύση (ολόκληρο το ποίημα και αναλύσεις video)
Ερωτόκριτος και Αρετούσα, 1933. Χατζημιχαήλ,
Θεόφιλος. Αφιέρωμα στον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ
Εργασία Σοφία Ντρέκου, Αρθρογράφος
Ο Ερωτόκριτος είναι έμμετρο μυθιστόρημα ή έπος, που συντέθηκε από τον Βιτσέντζο Κορνάρο (1553-1614) στην Κρήτη, πιθανότατα κατά την πρώτη δεκαετία του 17ου αιώνα.
Δογματικές διαφορές Εκκλησίας και παπισμού σχετικά με το πρόσωπο της Θεοτόκου
Βρισκόμαστε εν όψει της περιόδου του ιερού Δεκαπενταυγούστου και της μεγάλης Θεομητορικής εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, του Πάσχα του καλοκαιριού. Με την ευκαιρία αυτή κρίνεται πνευματικώς ωφέλιμο να επικεντρώσουμε την προσοχή μας στον τρόπο, που θα πρέπει να εορτάσουμε αυτή την μεγάλη εορτή οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί. Ποιες είναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις του εορτάζειν;
Παναγία: Θεός ή Άνθρωπος;
Η Παναγία, σύμφωνα με την Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη, είναι η Μητέρα του Θεού (Θεοτόκος), και θεωρείται η υπέρτατη των Αγίων. Ως άνθρωπος, γεννήθηκε και έζησε όπως κάθε άνθρωπος, αλλά επιλέχθηκε από τον Θεό για να φέρει στον κόσμο τον Υιό του, τον Ιησού Χριστό.
Μια σύγχρονη εικόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου - Εξίσταντο Ἀγγέλων αἱ δυνάμεις
Γκράφιτι της Θεοτόκου σε τοίχο της Παλαιστίνης
Η φράση «Ἐξίσταντο Ἀγγέλων αἱ δυνάμεις» προέρχεται από την υμνογραφία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, συγκεκριμένα από τον Κανόνα της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (15 Αυγούστου). Ο ύμνος περιγράφει το μεγαλείο της Θεοτόκου, καθώς ο Θεός αποδίδει τιμή στην «αχράντως τεκούσα» (αυτή που Τον γέννησε καθαρά) κατά τη μετάστασή της, προκαλώντας δέος στις ουράνιες δυνάμεις.
Μεγαλόχαρη στην Αθήνα: Ιστορικά γεγονότα - Η Σύνδεση της Παναγίας με την πόλη του Πνεύματος
Mosaic of the Church of Panagia Kapnikarea. Οι τοιχογραφίες στην Παναγία
Η παράδοση της Ρωμιοσύνης στην πρωτεύουσα - Μεγαλόχαρη στην Αθήνα: ιστορικά γεγονότα ως το πανελλήνιο προσκύνημα.
Πατερικά άνθη στην Κοίμηση της Θεοτόκου
η Κοίμηση της Θεοτόκου Πατερικές μαρτυρίες και
υμνογραφία του Δεκαπενταύγουστου για τη Μητέρα της Ζωής.
Μαρτυρίες των Πατέρων, για την Κοίμηση της Θεοτόκου η εκκλησιαστική μνήμη για τον Δεκαπενταύγουστο.
Εμφανίσεις και θαύματα της Παναγίας ανά τους αιώνες
Η Παναγία προστάτισσα Πόλεων
Οι εμφανίσεις και οι θαυματουργικές επεμβάσεις της Παναγίας σε όλες τις ορθόδοξες χριστιανικές χώρες είναι κυριολεκτικά αναρίθμητες.
Η Κοίμησις της Θεοτόκου - Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Η Κοίμησις της Θεοτόκου του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη Δημοσιεύτηκε στην «Εφημερίς» 15 Αυγούστου 1887.
Της Μεταμορφώσεως ο Χριστός μεταμορφώνεται και μεταμορφώνει (βιωματική εμπειρία σε Κοιμητήριο των Αθηνών)
...και φέτος Ο Χριστός Μεταμορφώνεται και μεταμορφώνει
. ✟ . Χρόνια πολλά και Μεταμορφωμένα εν Χριστώ . ✟ .
Βιωματική εμπειρία την ημέρα της Δεσποτικής Εορτής της Μεταμορφώσεως του Ιησού Χριστού, η οποία αποτελεί το κλειδί της ορθόδοξης θεολογίας για τη θέα του Θεού.
Οι Άγιοι Επτά Παίδες εν Εφέσω - Καβάφης (ανάλυση)
Της Σοφίας Δ. Ντρέκου
Μέχρι και ο μεγάλος ποιητής μας Κωνσταντίνος Καβάφης δεν έμεινε ασυγκίνητος από την γενναιότητα των Αγίων Παιδιών και το 1925 τους έγραψε ποίημα.
Επτά παιδιά, σύμφωνα με τον Συναξαριστή, κατηγορήθηκαν επί αυτοκράτορα Δεκίου (251) για τη χριστιανική τους πίστη. Προκειμένου να αποφύγουν το διωγμό, μοίρασαν όλα τα υπάρχοντά τους στους φτωχούς και αποσύρθηκαν σε σπήλαιο της Εφέσου, κοιμήθηκαν και ξύπνησαν έπειτα από σχεδόν 200 χρόνια, επί βασιλείας του αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β' του Μικρού (445).
Μάλιστα, το «ξύπνημά» τους ήταν απτό δείγμα της ανάστασης των νεκρών, που την εποχή εκείνη αμφισβητούσε μια αίρεση.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά 2 φορές τον χρόνο την μνήμη των Αγίων 7 παίδων των εν Εφέσω, στις 4 Αυγούστου και στις 22 Οκτωβρίου τιμάται η Αφύπνιση (Ανάσταση) των Αγίων. Οι νέοι κλείσθηκαν επί Δεκίου σε σπήλαιο της Εφέσου. Αναστήθηκαν μετά από 194 χρόνια επειδή... Διαβάστε περισσότερα για τον Βίο τους: http://www.sophia-ntrekou.gr/2020/08/7-Holy-Youths-Seven-Sleepers-of-Ephesus.html
Ποιον Συναξαριστή, άραγε, είχε υπ' όψιν του ο Καβάφης; Στην Βιβλιοθήκη του βρίσκουμε και τους τρεις τόμους του Συναξαριστή του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, σε μία έκδοση του 1868 στη Ζάκυνθο. Άρα, δεν μπορεί να είναι άλλη η πηγή του.
Tω αυτώ μηνί Δ', μνήμη των Aγίων επτά Παίδων των εν Eφέσω, Mαξιμιλιανού, Eξακουστωδιανού, Iαμβλίχου, Mαρτινιανού, Διονυσίου, Aντωνίνου, και Kωνσταντίνου.
Tον επτάριθμον τιμώ χορόν Mαρτύρων, Δείξαντα ανάστασιν νεκρών τω κόσμω. Tη δε τετάρτη νεκροέγερτοι ξύνθανον επτά.
Το παρακάτω ποίημα, περιλαμβάνεται στον τόμο K. Π. Καβάφης, Ατελή ποιήματα 1918-1932, που εκδόθηκε με φιλολογική επιμέλεια και σχόλια της Renata Lavagnini (εκδόσεις Ίκαρος, Αθήνα 1994).
Ιδού, λοιπόν, το Καβαφικό ποίημα - συναξάρι:
Oι Άγιοι Επτά Παίδες
Ιανουάριος 1925
εικ.: Χειρόγραφο του Κων. Καβάφη. Επεξηγήσεις του
ψηφιακού αντιγράφου του ποιήματος βλ. στην βιβλιογραφία.
Έμορφα που εκφράζεται το συναξάριον:
«ενώ δε συνωμίλει ο βασιλεύς» με τους αγίους
«κ' οι επίσκοποι και άλλοι πολλοί άρχοντες,
«ενύσταξαν ολίγο οι άγιοι»
και τες ψυχές των στον θεό παρέδωσαν.
Οι Άγιοι Επτά Παίδες της Εφέσου που
κατέφυγον εις σπήλαιον να κρυφθούν
από τον διωγμόν των εθνικών, κ' εκεί εκοιμήθησαν -
και την επαύριον εξύπνησαν. επαύριον γι' αυτούς.
μα εν τω μεταξύ, είχαν παρέλθει σχεδόν δύο αιώνες.
ξύπνησε την επαύριον και πήγε
ένας των, ο Ιάμβλιχος, γιά ν' αγοράσει άρτον,
κ' είδεν εμπρός του άλλην Έφεσον,
όλην καθηγιασμένη μ' εκκλησίες, και σταυρούς.
κ' εχάρηκαν οι Άγιοι Επτά Παίδες,
και τους ετίμησαν και τους προσκύνησαν οι χριστιανοί -
κ' ήλθε κι απ' την Κωνσταντινούπολιν ο βασιλεύς,
ο Θεοδόσιος, ο γιός του Αρκαδίου,
και τους προσκύνησεν κι αυτός,
ως πρέπον, ο ευλαβέστατος.
ως πρέπον, ο ευλαβέστατος.
και χαίρονταν οι Άγιοι Επτά Παίδες
σ' αυτό τον κόσμο τον ωραίο, και τον χριστιανικόν,
τον αγιασμένο μ' εκκλησίες, και σταυρούς.
μα έλα που ήσαν όλα τόσο διαφορετικά,
και τόσα είχαν να μάθουν και να πουν,
(και τέτοια δυνατή χαρά ίσως εξαντλεί κι αυτή)
που γρήγορα κουράσθηκαν οι Άγιοι Επτά Παίδες,
από άλλον κόσμο φθάσαντες,
από σχεδόν δυό αιώνες πριν,
από σχεδόν δυό αιώνες πριν,
και νύσταξαν μες στην συνομιλία -
και τους αγίους οφθαλμούς των έκλεισαν.
και τους αγίους οφθαλμούς των έκλεισαν.
Η Ανάλυση του ποιήματος
Σε σχετικό άρθρο του ο Παντελής Μπουκάλας σχολιάζει: Tο ποίημα αυτό, «Oι Άγιοι Επτά Παίδες», περιλαμβάνεται στον τόμο «K. Π. Καβάφης, Aτελή ποιήματα 1918-1932», που εκδόθηκε με φιλολογική επιμέλεια και σχόλια της Renata Lavagnini* (Ίκαρος, 1994). H γραφή του ανάγεται στο 1925, έτος κατά το οποίο ο Καβάφης έγραψε έξι από «κανονικά» ποιήματά του.
Οι άγιοι επτά παίδες εν Εφέσω. Ρωσική εικόνα του 19ου αιώνα.
Θρησκευτικό το θέμα του ατελούς ποιήματος και μάλιστα χριστιανολογικό, όπως προσημαίνει ο τίτλος του κατά συνέπεια, από τα συνομήλικά του με το μόνο με το οποίο θα μπορούσε να συσχετιστεί είναι το «Απολλώνιος ο Tυανεύς εν Pόδω», και όχι για το καθαυτό περιεχόμενο του «Απολλωνίου» όσο επειδή μας παραπέμπει αυτόματα στο «Eίγε ετελεύτα» του 1920, στους στίχους του οποίου «ένας από τους λίγους εθνικούς, / τους πολύ λίγους που είχαν μείνει» σε μια εποχή που «η Αλεξάνδρεια, πόλις θεοσεβής», τους «αθλίους ειδωλολάτρας αποστρέφονταν», διαβάζει «Tα εις Tυανέα Απολλώνιον» του Φιλοστράτου και αναρωτιέται «πού απεσύρθηκε, πού εχάθηκε ο Σοφός;», ο θαυματοποιός Απολλώνιος ο Τυανέας που έδρασε τον 1ο αιώνα μ.X., ένα αντίπαλο δέος των Εθνικών στον Ιησού των Χριστιανών.
Για παρόμοιους, θρησκειολογικής τάξεως λόγους, για να δούμε δηλαδή τις εκάστοτε καβαφικές «εφαρμογές» του θέματος «χριστιανισμός-παγανισμός», οι «Άγιοι Επτά Παίδες» μπορεί να συσχετιστούν, χωρίς να απομακρυνθούμε από το χρονικό (άρα και πνευματικό) περιβάλλον της γέννησής τους, με το «O Ιουλιανός εν Νικομηδεία» του 1924, και με το «O Ιουλιανός ορών ολιγωρίαν» του 1923 (ας θυμηθούμε και το «ανέκδοτο» «O Ιουλιανός εν τοις μυστηρίοις» του 1896, όπου «ο ανόητος» Ιουλιανός «επείσθη με των Ελλήνων τα άθεα τα λόγια»), καθώς και το «Ιερεύς του Σεραπίου» του 1926).
Για παρόμοιους, θρησκειολογικής τάξεως λόγους, για να δούμε δηλαδή τις εκάστοτε καβαφικές «εφαρμογές» του θέματος «χριστιανισμός-παγανισμός», οι «Άγιοι Επτά Παίδες» μπορεί να συσχετιστούν, χωρίς να απομακρυνθούμε από το χρονικό (άρα και πνευματικό) περιβάλλον της γέννησής τους, με το «O Ιουλιανός εν Νικομηδεία» του 1924, και με το «O Ιουλιανός ορών ολιγωρίαν» του 1923 (ας θυμηθούμε και το «ανέκδοτο» «O Ιουλιανός εν τοις μυστηρίοις» του 1896, όπου «ο ανόητος» Ιουλιανός «επείσθη με των Ελλήνων τα άθεα τα λόγια»), καθώς και το «Ιερεύς του Σεραπίου» του 1926).
Και, σαν αγιολογικό που είναι, δεν μπορεί να μην αντικριστεί το ποίημα αυτό με το ποίημα «Συμεών», ένα «εγκώμιο» του Στυλίτη αγίου, και μάλιστα από τη σκοπιά ενός εθνικού που ομολογεί: «Χώθηκα ανάμεσα στους Χριστιανούς / που σιωπηλοί προσεύχονταν κ’ ελάτρευαν, / και προσκυνούσαν· πλην μη όντας Χριστιανός / την ψυχική γαλήνη των δεν είχα / κι έτρεμε ολόκληρος και υπόφερνα· / κ’ έφριττα και ταράττομουν, και παθαινόμουν».
«Tο ενδιαφέρον για τους χριστιανούς αγίους ανήκει στον θρησκευτικό προβληματισμό, ειδικά έντονο στον πρώτο Καβάφη», σημειώνει η Λαβανίνι, παραπέμποντας και στις σκέψεις που διατυπώνει η Diana Haas στο κείμενό της «“Aι αρχαί του χριστιανισμού”: ένα θεματικό κεφάλαιο του Καβάφη» (βλ. «Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη. Επιλογή κριτικών κειμένων», επιμ. Μιχάλης Πιερής, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 1994).
«Oι Άγιοι Επτά Παίδες» αποτελούν ένα επιπλέον μαρτύριο της διαρκούς θεολογίας του Καβάφη, η οποία του επέτρεψε να σκεφτεί βαθύτερα την ιστορία και, διά της ταλαντεύσεώς του ανάμεσα σε δύο πόλους, να αποφύγει την ευθύγραμμη ευκολία.
Στο συγκεκριμένο ποίημα φαίνεται ότι ο Καβάφης, που αντιγράφει προσεκτικά και σχεδόν καταλογάδην τον Συναξαριστή, προσυπογράφει την ιδέα της αναστάσεως των νεκρών, και ότι ο δαίμων της αμφιβολίας αυτοτιθασσεύεται, από κοινού όμως με την ευρετική φωνή της ποιήσεως. Ίσως γι’ αυτό ακριβώς να έκρινε και ο ίδιος το ποίημά του ανάξιο δημοσίευσης, μη εμπιστευόμενος την αντιγραφική του αμεσότητα και την «αφελή» προφάνειά του (μια προφάνεια, εν τούτοις, που σε πολλά άλλα ποιήματά του συνιστά το μείζον δέλεαρ, την κυριολεκτικώς ειπείν σαγήνη).
Ο Παντελής Μπουκάλας παραθέτει στο σημείο αυτό το Καβαφικό ποίημα και σχολιάζει:
Ο Παντελής Μπουκάλας παραθέτει στο σημείο αυτό το Καβαφικό ποίημα και σχολιάζει:
Από τον ύπνο στον ύπνο, από την «κοίμηση» στον θάνατο. Σχεδόν αδιάφοροι για τα εγκόσμια οι άγιοι και, παραδόξως, αδιάφοροι για τον θριαμβεύοντα χριστιανισμό. Δεν μπορούμε να ξέρουμε προς τα πού θα οδηγούσε το ποίημα ο Καβάφης αν συνέχιζε να παλεύει μαζί του για να το τελειώσει. Άριστος αρχαιογνώστης όπως ήταν, ίσως έβρισκε τρόπο να συσχετίσει (ειρωνικά;) τον μακρότατο ύπνο των Παίδων με τον μακρό ύπνο του Επιμενίδη από την Κνωσσό, σοφού και προφήτη που κατά τον θρύλο κοιμήθηκε κι αυτός επί πενήντα επτά χρόνια, σε σπήλαιο επίσης («ούτός ποτε πεμφθείς παρά του πατρός εις αγρόν επί πρόβατον, της οδού κατά μεσημβρίαν εκκλίνας υπ’ άντρω τινί κατεκοιμήθη επτά και πεντήκοντα έτη. Διαναστάς δε μετά ταύτα εζήτει το πρόβατον, νομίζων επ’ ολίγον κεκοιμήσθαι», γράφει ο Διογένης Λαέρτιος στο δικό του συναξάρι).
Ειρωνεία της ιστορίας
Kι αν δεν συσχέτιζε τον άγιο Ιάμβλιχο με τον ομώνυμο μυθιστοριογράφο του 2ου αιώνα μ.X., στα «Βαβυλωνιακά» τού οποίου δεν λείπουν οι σχέσεις με τον Κάτω Κόσμο μέσα σε σπηλιές, δεν θα μπορούσε να μη θαυμάσει, είρων αυτός, την ειρωνεία της ιστορίας, φέρνοντας στον νου του έναν άλλον Ιάμβλιχο, πολύ διασημότερο, τον «αποκρυφιστή» φιλόσοφο του 3ου/4ου αι. μ.X., ενθουσιώδης οπαδός του οποίου υπήρξε ο σημαδιακός εκείνος Ιουλιανός.
Ίσως πάλι, για να συνεχίσουμε να αυθαιρετούμε, θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει την άριστη ευκαιρία για να παρουσιάσει (διά χειρός των «αυτοπτών» αναστηθέντων) ένα σκαρίφημα του άλλου κόσμου, για το «μετέπειτα»· οπότε πώς θα το εικόνιζε; Χριστιανικό ή «παγανιστικό», όπως οι αρχαίοι κι όπως το δημοτικό τραγούδι, που πολύ το αγαπούσε;
Εδώ ακριβώς είναι ο κόμπος, στην ακοίμητη σύγκρουση της πίστης με την επιφύλαξη, της αποδοχής με τη μελαγχολική αμφιβολία, στον νου ενός ποιητή που, όπως και ο Σύρος σπουδαστής Μυρτίας του ποιήματός του «Tα επικίνδυνα», υπήρξε «εν μέρει εθνικός, κ’ εν μέρει χριστιανίζων».»
Η χρήση της ιστορίας στην ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη
Η προοπτική του μέλλοντος παραμένει άρρηκτα δεμένη με το παρελθόν, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Οι ματιές στο παρελθόν μας μέσα από ερωτήματα νέα αλλά και παλαιότερα, ερωτήματα επίκαιρα ή επίμονα, τα οποία το παρόν επιβάλλει να επαναδιατυπωθούν προκειμένου να τα συζητήσουμε εκ νέου, έρχονται να φωτίσουν από απροσδόκητες οπτικές γωνίες πρόσωπα, γεγονότα, ερμηνείες, κάνοντας έτσι τη σχέση μας με την Ιστορία πιο ζωντανή, δημιουργική και γόνιμη.
Ορισμένοι ανάγουν τη σημερινή μεγάλη δημοτικότητα της ποίησης του Κωνσταντίνου Καβάφη στο γεγονός ή στην υπόθεση ότι ζούμε και σήμερα μια εποχή παρακμής, από αυτές που ταιριάζουν στον ποιητικό κόσμο του Αλεξανδρινού ποιητή. Είναι έτσι; Γιατί έχει πάθος με την ιστορία και με ποιον στόχο την εντάσσει στην ποιητική του; Γιατί προτιμά συνήθως την ελληνιστική περίοδο –ή και την ελληνορωμαϊκή, ενδεχομένως και τη βυζαντινή- αλλά όχι τη σύγχρονή του;
Ο Βίος των Αγίων Επτά Παίδων των εν Εφέσω 4 Αυγούστου
και 22 Οκτωβρίου η Αφύπνιση των Αγίων (Ανάσταση) εορτές
Το σπήλαιο των Αγίων Επτά Παίδων των εν Εφέσω
Βιντεο/αφιέρωμα: Άγιοι 7 παίδες εν Εφέσω ΕΔΩ:
Περισσότερα ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη
• Πρόλογος και σχόλια από Σοφία Ντρέκου / www.Sophia-Ntrekou.gr• Το ποίημα από ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ / panagiotisandriopoulos.blogspot.com
• Η χρήση της ιστορίας στην ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη – Κύκλος Γ' Η Ιστορία με το φακό του παρόντος. Μνήμες και πάθη – Ίδρυμα Ωνάση www.onassis.org
• ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΨΗΦΙΑΚΟΥ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΥ: Καταγράφεται ο μοναδικός κωδικός που έχει αποδοθεί στο επίπεδο περιγραφής ώστε να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών σε διεθνές επίπεδο. GR-OF CA CA-SF01-S01-F01-SF001-0016 (178)
ΤΙΤΛΟΣ: «Οι άγιοι επτά παίδες» Καβάφης, Κ. Π. Ιανουάριος 1925ΠΑΛΑΙΑ ΕΝΔΕΙΞΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ: Καταγράφεται η προηγούμενη αναφορά αναζήτησης του τεκμηρίου όπως εμφανίζεται στον Ιστορικό Κατάλογο Γ. Π. Σαββίδη. Χειρόγραφο του ποιήματος «Οι Άγιοι Επτά Παίδες», με διαγραφές και διορθώσεις, στις δύο όψεις φύλλου και στο recto δεύτερου φύλλου. Αυτοσχέδιος φάκελος με χειρόγραφο τίτλο και χρονολογική ένδειξη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ: Συσχετισμός του αρχειακού τεκμηρίου με ένα ή περισσότερα έργα του Κ. Π. Καβάφη (ποιήματα, πεζά, δοκίμια), με παραπομπή στη Βιβλιογραφία Κ. Π. Καβάφη (επιμ. Δ. Δασκαλόπουλου). cavafy.onassis.org
Η Πρόοδος του Τιμίου Σταυρού: Ιστορία και νόημα της αρχαίας λιτανείας του Αυγούστου - Θεολογικό και Υγειονομικό νόημα
Η Πρόοδος του Τιμίου Σταυρού (1 Αυγούστου): Ιστορία και νόημα της λιτανείας του Αυγούστου στην Ορθόδοξη Παράδοση. Μια αρχαία λιτανεία με θεολογικό και υγειονομικό νόημα.
✍🏻 Σοφία Ντρέκου
Η λιτανεία του Τιμίου Σταυρού στην Κωνσταντινούπολη ως ευλογημένη πορεία προστασίας από ασθένειες και πνευματικής καθαρής προετοιμασίας πριν τον Δεκαπενταύγουστο.
Η λιτανεία του Τιμίου Σταυρού την 1η Αυγούστου και για 15 ημέρες: η σημασία της στην ορθόδοξη ιστορία και η θεολογική ερμηνεία του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά.
Εισαγωγή
Η Πρόοδος του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, που τιμάται στις 1 Αυγούστου, συνοδευόταν από μία λιτανεία που διαρκούσε έως και δεκαπέντε ημέρες, καλύπτοντας την περίοδο μέχρι τον Δεκαπενταύγουστο. Η ορθόδοξη παράδοση καθιέρωσε αυτήν τη λιτανεία από τον δέκατο αιώνα, κυρίως στην Κωνσταντινούπολη, λόγω επιδημιών και θερινών ασθενειών.
Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς προσφέρει θεολογική ερμηνεία για τη σημασία αυτής της πράξης: το φως του Σταυρού ως θεραπεία και πρόληψη. Το άρθρο αναλύει την ιστορία, τα λειτουργικά συμφραζόμενα και τη διαχρονική αξία αυτής της θεσμοθετημένης λιτανείας.
Γιατί η Εκκλησία τιμούσε με δεκαπενθήμερη λιτανεία τον Τίμιο Σταυρό την πρώτη Αυγούστου;
1η Αυγούστου η Εκκλησία εορτάζει την Πρόοδο του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, δηλαδή την έξοδο του Τιμίου Σταυρού από το παλάτι (ή κατ' άλλους από το σκευοφυλάκιο της μεγάλης εκκλησίας) στην Πόλη. Προεόρτια την 31η Ιουλίου μαζί με την Ανάμνηση Εγκαινίων του Ναού της Θεοτόκου στις Βλαχερναίς και Προεόρτια Προόδου Τιμίου Σταυρού, βλ. εδώ).
Οἴκου προελθών, Σταυρὸς τῶν Βασιλέων,
Οἴκοις ἑορτὰς προξενεῖ τοῖς ἐν πόλει.
Όλον τον Δεκαπενταύγουστο έβγαινε με πομπή από το παλάτι, την εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη, ο Τίμιος Σταυρός στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης.
Οι λόγοι;
α. Η ενίσχυση των χριστιανών για την νηστεία της Παναγίας.
β. Λόγω της ζέστης και της έλλειψης ηλεκτρικών συσκευών, οι ασθένειες το καλοκαίρι ήταν μεγάλες, η δύναμη του Σταυρού ήταν η έσχατη λύση για τους πιστούς της Κωνσταντινούπολης.
Η λιτανεία του Σταυρού πραγματοποιείται σε ανάμνηση αυτής της λιτανείας που γίνονταν στην Κωνσταντινούπολη τους παλιούς χρόνους τους βυζαντινούς σε δύσκολους περιόδους, για να προστατευτεί η πόλη από επιδημίες που συχνά ξέσπαγαν τον Αύγουστο μήνα.
Με ένα μέρος του Τιμίου Σταυρού του Κυρίου στην κεφαλή της πομπής από το θησαυροφυλάκιο στο παλάτι και με επικεφαλής τον ίδιο τον βυζαντινό αυτοκράτορα, ξεκινούσε η λιτανεία με την συμμέτοχη χιλιάδων πιστών.
Η λιτανεία του Τιμίου Σταυρού διαρκούσε δύο εβδομάδες, μέχρι την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στη μνήμη αυτής της παράδοσης καθιερώθηκε η γιορτή του Λιτάνευσης τιμίου ξύλου του Σταυρού του Κυρίου, από την 1η μέχρι και την 14η Αυγούστου. (Νηστεία της Παναγίας ή του Δεκαπενταύγουστου)
Ο Μητροπολίτης Λεοντοπόλεως Σωφρόνιος Ευστρατιάδης στο Αγιολόγιό του, για το γεγονός αυτό γράφει τα εξής:
«Κατὰ τὴν ἡμέραν ταύτην ἐξήγετο ἐκ τοῦ σκευοφυλακίου τῆς μεγάλης ἐκκλησίας ὁ τίμιος σταυρός, περιήγετο ἀνὰ τὴν πόλιν καὶ ἐξετίθετο εἰς διαφόρους ναοὺς πρὸς προσκύνησιν καὶ ἁγιασμὸν τῶν πιστῶν καὶ πάλιν ἀπετίθετο εἰς τὸ σκευοφυλάκιον.)
Όμως, ο Πατμιακός Κώδικας 266, αναγράφει ότι κατά την 1η Αυγούστου στη Μεγάλη εκκλησία ετελείτο «ἡ Βάπτισις τῶν τιμίων Ξύλων». Εἰς τοὺς κώδικας τὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ προεόρτια ἀναγράφονται καὶ ἄρχονται ἀπὸ τῆς πρώτης Αὐγούστου, ἡ δὲ κατὰ τὴν προεόρτιον ταύτην ἀνάμνησιν ὑμνογραφία εἶναι πλούσια καὶ κεῖται ἀνέκδοτος εἰς πολλοὺς Κώδικας καὶ ἶνα μόνον εἰς τοὺς κατ' αὐτὴν συντεθέντας Κανόνας περιορισθῶ, σημειῶ Κανόνα τοῦ Θεοφάνους (ἐν τοὶς Κώδ. 368 φ. 3636,1568 φ. 3α Παρισίων καὶ Ω 147 Λαύρας), τοῦ Γεωργίου Νικομήδειας (ἐν τοὶς Κωδ. 1567 φ. 240 6,13φ 351 α’ Παρισίων καὶ Θ 32 φ. 344α, Δ 12 φ. 273α, 1135 φ. 333α καὶ Ω 147 φ. 368α Λαύρας), ἕτερον τοῦ αὐτοῦ Γεωργίου Νικομήδειας φέροντα ἀκροστιχίδα "Σταυρῶ γεγηθῶς ἐξάδω θεῖον μέλος Γεώργιος" (ἐν τῷ Παρισινῷ Κωδ. 13 φ. 352 6 καὶ τῷ τῆς Λαύρας Θ 33 φ. 5). Εἰς τοὺς αὐτοὺς δὲ Κώδικας καὶ ἄλλους Στιχηρὰ πολλά, Ἰδιόμελα, Καθίσματα κλπ.».
Με την ευκαιρία αναφέρουμε επιγραμματικά και τις υπόλοιπες εορτές αφιερωμένες στον Τίμιο Σταυρό:
α) Εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού (14 Σεπτεμβρίου) (βλ. εδώ)
β) Εορτή της Σταυροπροσκυνήσεως (Κυριακή Γ' Νηστειών). (βλ. εδώ)
γ) Μνήμη του εν ουρανώ φανέντος σημείου του Τιμίου Σταυρού (7 Μαΐου) την εποχή του Κωνστάντιου (337-361), γιου του Μ. Κωνσταντίνου. (βλ. εδώ)
δ) Τέλος αφιερωμένες στον Τίμιο Σταυρό, (όλο το έτος), είναι δύο ημέρες της εβδομάδας, η Τετάρτη και η Παρασκευή. (βλ. εδώ)
Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς απαντά
Άρα εμείς οι ίδιοι γίναμε γεννήτορες του θανάτου μας, γιατί εγκαταλείψαμε εκούσια τον κτίστη και ζωοποιό Δεσπότη. Κέντρο του θανάτου, σωματικού και ψυχικού, είναι η αμαρτία. Έτσι η φιλανθρωπία των Πατέρων όρισε τη νοσηρή αυτή εποχή του έτους να τελείται ο αγιασμός του ραντισμού την πρώτη Αυγούστου, ώστε να μένουμε απρόσβλητοι από τα προερχόμενα από την αμαρτία νοσήματα. [Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς: Βίος και Θεολογική, Φιλοσοφική σημασία του έργου του]
ΔΕΙΤΕ επίσης: Ολόκληρη η Ομιλία 31η στην Πρόοδο του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού κατά την Λιτανεία ΤΗΝ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ. ΕΚΦΩΝΗΘΗΚΕ από τον Αρχιεπίσκοπο Άγιο Γρηγόριο Παλαμά
Ἀπολυτίκιο Ἦχος α’. Χορὸς Ἀγγελικός:
Τὸν Τίμιον Σταυρόν, τὸ σωτήριον ὅπλον,
δεξώμεθα πιστοί, καθαρὰ διανοί,
προέρχεσθαι μέλλει γάρ, θείαν χάριν
δωρούμενος, καὶ ἰώμενος, ψυχῶν ὁμοῦ
καὶ σωμάτων, τὰ νοσήματα, διὰ ἐνεργείας
ἀρρήτου, Χριστοῦ τοῦ θεοῦ ἠμῶν.
Ἕτερο Ἀπολυτίκιο Ἦχος α’.:
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου,
καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου,
νίκας τοῖς βασιλεύσι κατὰ βαρβάρων
δωρούμενος, καὶ τὸ σὸν φυλάττων,
διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.
🟢 Υπερδνειστερία: Λιτανεία χιλιάδων πιστών με την μεταφορά του Σταυρού σε ανάμνηση βυζαντινής παράδοσης για την επίτευξη ειρήνης
Περισσότεροι από διακόσιοι ιερωμένοι και πολλές χιλιάδες πιστοί συμμετείχαν στην παραδοσιακή λιτανεία μεταφοράς του Σταυρού στην πόλη Khust στην περιοχή Υπερδνειστερίας.
Η λιτανεία του Τιμίου Σταυρού πραγματοποιήθηκε στις 21 Αυγούστου σε ανάμνηση της πομπής που πραγματοποιούνταν από την εποχή της βυζαντινής αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη με την περιφορά μέρους του τιμίου ξύλου του Σταυρού του Κυρίου για να διωχθεί το κακό και να επέλθει ηρεμία, ειρήνη και υγεία στην πόλη, αναφέρει η ιστοσελίδα Orthodoxkhust.org.
Επικεφαλής της σεπτής πομπής των προσκυνητών ήταν ο Μητροπολίτης Βινογκράντωφ και ο Μητροπολίτης Αντώνιος, σύμβουλος της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η πομπή περιελάμβανε και την εικόνα της Παναγίας του Nankov, μια εικόνα των Καρπαθίων, και μια λειψανοθήκη με τα λείψανα σεβάσμιων ασκητών.
Καθ' όλη την διάρκεια της λιτανείας του Τιμίου Σταυρού πραγματοποιούνταν προσευχές για την ειρήνη στην Ουκρανία και την ηρεμία στην περιοχή των Καρπαθίων, με στάσεις για να διαβαστεί το Ευαγγέλιο, σε σημαντικές διασταυρώσεις της πόλης με την επίκληση της ευλογίας του Θεού για την πόλη Khust.
Στο τέλος της λιτανείας οι πιστοί και οι Ιερείς κατευθύνθηκαν στον καθεδρικό ναό των Αγίων Κυρρίλου και Μεθόδιου, όπου οι Μητροπολίτες ευχαρίστησαν όλους τους συμμετέχοντες για τις προσευχές τους και τους ευχήθηκαν ειρήνη, ευτυχία και ευημερία στο έργο της σωτηρίας, χρίζοντας παράλληλα όλους τους πιστούς με ευλογημένο έλαιο.
Η συγκέντρωση τόσων πολλών χιλιάδων ανθρώπων, είχε και συνέχεια με την παρουσίαση παραδοσιακών τραγουδιών των Καρπαθίων για την ειρήνη και την φώτιση των πολιτικών ηγετών της χώρας.
Η λιτανεία του Τιμίου Σταυρού πραγματοποιήθηκε σε ανάμνηση αυτής της λιτανείας που γίνονταν στην Κωνσταντινούπολη τους παλιούς χρόνους σε δύσκολους περιόδους, για να προστατευτεί η πόλη από επιδημίες που συχνά ξέσπαγαν τον Αύγουστο μήνα.
Με ένα μέρος του Τιμίου Σταυρού του Κυρίου στην κεφαλή της πομπής από το θησαυροφυλάκιο στο παλάτι και με επικεφαλής τον ίδιο τον βυζαντινό αυτοκράτορα, ξεκινούσε η λιτανεία με την συμμέτοχη χιλιάδων πιστών.
Η λιτανεία διαρκούσε δύο εβδομάδες, μέχρι την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στη μνήμη αυτής της παράδοσης καθιερώθηκε η γιορτή του Λιτάνευσης Τιμίου Ξύλου του Σταυρού του Κυρίου (Αύγουστος 1/14).
Δείτε ακόμη:
- Τί νόημα έχουν οι λιτανείες που γίνονται στους δρόμους και στους αγρούς; (Αγ. Νικόλαος Βελιμίροβιτς) Ο Φώτης Κόντογλου για τον Σταυρό (Χαιρετισμοί στο Τίμιο Σταυρό και Βίντεο)
- Αφιέρωμα: Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς (Βίντεο: Θεολογική και Φιλοσοφική σημασία του έργου του)
- 11 Μαΐου Ανάμνηση των εγκαινίων της ΚωνσταντινούΠολης
- Δεκαπενταύγουστος: Μετέστης προς την ζωήν μήτηρ υπάρχουσα της ζωής...
- Σταυροπροσκυνήσεως: ο Σταυρός στο μέσον της Εκκλησίας (Βίντεο)
- Ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής για την Κοίμηση της Θεοτόκου
Ιερά Μονή οσίου Δαυίδ Γέροντος 1/8/2021 Κυριακῆ
Крестный ход из Каменец-Подольского.
Последний день перед входом в Почаев
Ομιλία Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου
Σύρου κ. Δωροθέου Β' στην Τήνο.
Πρόοδος του Τιμίου και Ζωοποιού
Σταυρού 2013 Τήνος
Τελετή της Προόδου του Τιμίου Σταυρού στον
ιερό ναό οσίου Αντωνίου του νέου, πολιούχου
Βεροίας 2013. Χοροστατεί ο σεβασμιώτατος
Μητροπολίτης Βεροίας κ. Παντελεήμων.
FaceBook / Σχόλια:
Κατερίνα Παπαϊωάννου: Θυμᾶμαι ὅταν εἴμαστε μικρά, ἡ μακαρίτισσα ἡ μητέρα μου μᾶς μαγείρευε ἀλάδωτο φαγητό, σὰν σήμερα 1η τοῦ μηνός. "Εἶναι τοῦ Σταυροῦ, σήμερα παιδιά μου δὲν κάνει νὰ φᾶτε λάδι, ἀπὸ αὔριο ἐσεῖς θὰ τρῶτε λαδάκι". Ἐκείνη, βέβαια, παρ' ὅλες τὶς δουλειὲς ποὺ εἶχε, νήστευε καὶ προσευχόταν στὴν Μεγαλόχαρη ποὺ τὴν λάτρευε !!! Καλὸ καὶ εὐλογημένο μήνα νὰ ἔχουμε. Ἂς μᾶς ἔχει ὅλους στὴν Ἀγκαλιά Της ἡ Μεγαλόχαρη!!! Ἡ ἴδια εἶχε δεῖ πολλὰ θαυμαστὰ σημεῖα ἀπὸ τὴν Μεγαλόχαρη 1 Αυγούστου 2017
Πράξη και θεωρία στον Χριστιανισμό
Οι όροι πράξις και θεωρία, ανήκουν στον θησαυρό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)



























