Ψυχοσάββατο: Μνήμη και η ορθόδοξη θεώρηση του θανάτου

Πλήθος πιστών γύρω από τραπέζια με κόλλυβα και αναμμένα κεριά σε 

εκκλησία κατά το Ψυχοσάββατο, προσευχόμενοι για τους κεκοιμημένους. 

Το φως των κεριών στο Ψυχοσάββατο δεν είναι ανάμνηση μόνο· 

είναι ομολογία ότι η μνήμη δεν σβήνει.

Η σημασία των μνημοσύνων, η κοινωνική διάσταση της μνήμης και τι μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους

Εισαγωγή

Το Ψυχοσάββατο είναι ημέρα μνήμης και προσευχής για τους κεκοιμημένους στην ορθόδοξη παράδοση. Τα μνημόσυνα, τα κόλλυβα και η κοινή προσευχή της Εκκλησίας δεν αποτελούν τυπικό έθιμο, αλλά έκφραση σχέσης με τους αποθανόντες και ομολογία πίστης στην Ανάσταση. Ποια είναι η θεολογική και κοινωνική σημασία του Ψυχοσαββάτου και τι μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους;

Τι είναι το Ψυχοσάββατο και ποια η σημασία του στην Ορθοδοξία; Μνήμη, μνημόσυνα, προσευχή για τους κεκοιμημένους και η ελπίδα της Ανάστασης.

Το Ψυχοσάββατο δεν είναι απλώς μια τελετουργική υπενθύμιση των κεκοιμημένων· είναι πράξη μνήμης, σχέση με τον χρόνο και ομολογία ανθρωπολογίας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η Εκκλησία αρνείται να αφήσει τον θάνατο να γίνει λήθη και τον άνθρωπο να μετατραπεί σε παρελθόν.

Στις προηγούμενες αναρτήσεις μου, προσπάθησα να φωτίσω αυτή τη διάσταση από διαφορετικές οπτικές: θεολογική, κοινωνική, ποιητική, ιστορική. Από τα μνημόσυνα και την καύση νεκρών έως την παρηγορητική δύναμη της προσευχής και την πίκρα της λήθης, το Ψυχοσάββατο παραμένει μια ημέρα που μιλά όχι μόνο για τους νεκρούς, αλλά για το πώς στεκόμαστε εμείς απέναντι στη μνήμη, τον χρόνο και την ελπίδα της Ανάστασης.

Για όσους και όσες επιθυμούν να εμβαθύνουν περισσότερο, ακολουθούν οι αναρτήσεις για το Ψυχοσάββατο. Κάθε μία φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της μνήμης, της προσευχής και της ελπίδας.

Η μνήμη δεν τελειώνει σε μία ημέρα.
...σαν κερί που μένει αναμμένο.

📖 Διαβάστε παρακαλώ τα σχετικά Θέματα 👇

1. Ψυχοσάββατο πριν την Πεντηκοστή ή Σάββατο των Ψυχών
2. Ψυχοσάββατο. Μέρα ξεχασμένη για τους πολλούς του κόσμου
3. Ο λόγος που καθιέρωσε η Εκκλησία τα ψυχοσάββατα
4. Οδύνη και λύτρωση το Ψυχοσάββατο - Το αιώνιο γιορτινό τραπέζι
5. Ψυχοσάββατο - Η ορθόδοξη Μέρα των Νεκρών και η κοινωνική σημασία της
6. Ψυχοσάββατο: Αυτή είναι η αιώνιος ζωή. - Όταν σε θυμάται ο Θεός την ημέρα του αγνώστου στρατιώτου
7. Τί μπορούμε να κάνουμε για τους κεκοιμημένους; - π. Σεραφείμ Ρόουζ
8. Ψυχοσάββατο - Ο Άγιος Παΐσιος για τα μνημόσυνα και τους κεκοιμημένους
9. Τα κοιμητήρια και η Παναγιά των κοιμητηρίων
10. Περίπατος στα Κοιμητήρια που τα «Τα Οστά Ομιλούν» το Ψυχοσάββατο Dead Can Dance
11. ΚΑΥΣΗ ΝΕΚΡΩΝ: ο νόμος, το ιστορικό, η Ιερά Σύνοδος από άποψη χριστιανικής ανθρωπολογίας και ηθικής για την Καύση Νεκρών (βίντεο)
12. Η γλυκυτάτη αβεβαιότης - Διαβάζει η Κική Δημουλά και γράφει το βιογραφικό της
13. Στην Κική Δημουλά μεγάλο αφιέρωμα που έφυγε Σάββατο των Ψυχών
14. Ἀνάπαυσον Κύριε μετά δικαίων - Η ανθρωπιά του θανάτου και η πίκρα της λήθης - Ν. Λυγερός
15. Τι είναι και τι σημαίνει ότι άνοιξε το τριώδιο; - Κυριακές των Απόκρεω
16. Πού θα βρίσκεται η ψυχή μέχρι την κοινή Ανάσταση - Η μετά θάνατον ζωή και οι υπόδικοι νεκροί

...σαν κερί που δεν φοβάται το σκοτάδι.

Κι όμως, το Ψυχοσάββατο δεν τελειώνει στα ονόματα που διαβάζονται ούτε στα κόλλυβα που ευλογούνται. Είναι μια υπενθύμιση ότι ο χρόνος μας δεν είναι απόλυτος και ότι ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο. Η Εκκλησία δεν μνημονεύει τους κεκοιμημένους για να διατηρήσει το παρελθόν, αλλά για να ομολογήσει μέλλον. Η μνήμη γίνεται ελπίδα, και η ελπίδα γίνεται προσμονή κοινής Ανάστασης. Εκεί όπου τίποτε δεν χάνεται, αλλά όλα ανακεφαλαιώνονται.

Το Ψυχοσάββατο δεν φοβάται τον θάνατο· φοβάται τη λήθη.

✍🏻 Σοφία Ντρέκου (Sophia Drekou)

Σχετικά Θέματα: Ψυχοσάββατο,
Τριώδιο, Εσχατολογία, Θάνατος














Εισαγωγή για διάλογο με Αναγνώστες και Αναγνώστριες

Το Ψυχοσάββατο δεν είναι μια «παραδοσιακή υποχρέωση». Είναι η πιο ριζοσπαστική άρνηση της λήθης.

Σε μια κοινωνία που φοβάται τον θάνατο και τον κρύβει, που αποστειρώνει τα κοιμητήρια και απομακρύνει τη μνήμη από τον δημόσιο χώρο, η Εκκλησία επιμένει να μνημονεύει ονόματα. Όχι για να κρατήσει το παρελθόν ζωντανό, αλλά για να ομολογήσει ότι ο άνθρωπος δεν εξαντλείται στη βιολογική του παρουσία.

Το Ψυχοσάββατο δεν αφορά μόνο τους κεκοιμημένους. Αφορά το πώς εμείς στεκόμαστε απέναντι στη μνήμη, στη φθορά και στην ελπίδα.

Κι ίσως το πιο δύσκολο ερώτημα να είναι αυτό: ζούμε σαν να τελειώνουν όλα εδώ ή σαν να υπάρχει συνέχεια;

Ερωτήσεις διαλόγου

1. Γιατί η σύγχρονη κοινωνία μιλά για «απώλεια», αλλά αποφεύγει τη λέξη «θάνατος»;
2. Είναι το Ψυχοσάββατο πράξη πίστης ή πράξη αντίστασης στη λήθη;
3. Τι λέει για μια κοινωνία που απομακρύνει τα κοιμητήρια από το κέντρο της ζωής της;
4. Μήπως η καύση, η αποϊεροποίηση και η ταχύτητα της εποχής μας εκφράζουν και φόβο απέναντι στη μνήμη;
5. Αν δεν υπάρχει Ανάσταση, τι νόημα έχει να μνημονεύουμε;
6. Ζούμε με συνείδηση αιωνιότητας ή με αγωνία βιολογικής επιβίωσης;
7. Μήπως τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι ο θάνατος... αλλά η λήθη; 
8. Όσοι/ες πιστεύουν ότι μετά τον θάνατο δεν υπάρχει τίποτα, τότε γιατί ενοχλεί η ιδέα ότι θα μας ξεχάσουν;

...σαν κερί που δεν φοβάται το σκοτάδι.