Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης: από την πρόταση του ποιητή Μιχαήλ Μήτρα το 1997 έως την καθιέρωση από την UNESCO το 1999.
✍🏻 Σοφία Ντρέκου - Αρθρογράφος
(Sophia Drekou, Columnist in Blogger)
🪶 Πώς γεννήθηκε η ιδέα και γιατί γιορτάζεται στις 21 Μαρτίου
Η ποίηση δεν είναι απλώς ένα λογοτεχνικό είδος. Είναι ένας τρόπος να αναπνέει η ανθρώπινη εμπειρία μέσα στη γλώσσα. Κάθε λέξη που γεννιέται από την ανάγκη να ειπωθεί το ανείπωτο - ο έρωτας, ο πόνος, η μνήμη, η ελπίδα - γίνεται ποίηση.
Η Παγκόσμια Ημέρας Ποίησης, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου, δεν προέκυψε τυχαία. Η έμπνευσή της γεννήθηκε στην Ελλάδα το φθινόπωρο του 1997 από τον ποιητή Μιχαήλ Μήτρα, ο οποίος πρότεινε στην Εταιρεία Συγγραφέων να καθιερωθεί μια ημέρα αφιερωμένη στην ποίηση.
Η εισήγησή του έφτασε με επιστολή στα χέρια του ποιητή και μελετητή της ποίησης Κώστα Στεργιόπουλου, προέδρου τότε της Εταιρείας Συγγραφέων. Η πρόταση αυτή εξελίχθηκε σύντομα σε μια διεθνή πολιτιστική πρωτοβουλία που αναγνωρίστηκε από την UNESCO, καθιερώνοντας την ποίηση ως μια παγκόσμια γιορτή της ανθρώπινης δημιουργικότητας.
🌿 Η ημέρα της εαρινής ισημερίας
Η ποιήτρια Λύντια Στεφάνου πρότεινε η ημέρα εορτασμού να είναι η 21η Μαρτίου, την ημέρα της εαρινής ισημερίας. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία. Η ισημερία συμβολίζει την ισορροπία φωτός και σκοταδιού, όπως ακριβώς και η ποίηση, που συχνά ενώνει:
την ελπίδα και το πένθος - τη μνήμη και το όνειρο
το φως της δημιουργίας και τη σκιά της ανθρώπινης εμπειρίας.
🌍 Από ελληνική ιδέα σε παγκόσμια ημέρα
Η πρώτη Ημέρα Ποίησης γιορτάστηκε το 1998 στην Αθήνα, στο παλαιό ταχυδρομείο της πλατείας Κοτζιά.
Το επόμενο έτος, ο συγγραφέας Βασίλης Βασιλικός, τότε πρέσβης της Ελλάδας στην UNESCO, εισηγήθηκε στο Εκτελεστικό Συμβούλιο του Οργανισμού να ανακηρυχθεί η 21η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης όπως η 21η Ιουνίου είναι Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής.
Η πρόταση υποστηρίχθηκε από αρκετές χώρες της Μεσογείου και υποστήριξαν την εισήγηση και η ελληνική πρόταση υπερψηφίστηκε. Έτσι, το 1999, στη Γενική Διάσκεψη της UNESCO στο Παρίσι, η ημέρα αυτή καθιερώθηκε επίσημα ως World Poetry Day.
📜 Το σκεπτικό της UNESCO
Τον Οκτώβριο του 1999, στη γενική διάσκεψη της Unesco στο Παρίσι, η 21η Μαρτίου ανακηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, δημιουργήθηκε για να:
- ενισχύσει την παρουσία της ποίησης στα μέσα ενημέρωσης (ούτως ώστε η ποίηση να θεωρείται μια τέχνη που βοηθά την κοινωνία να βρει και να ισχυροποιήσει την ταυτότητά της.)
- υποστηρίξει νέους ποιητές και μικρούς εκδότες
- επαναφέρει την προφορική παράδοση της απαγγελίας
- ενθαρρύνει τον διάλογο της ποίησης με άλλες μορφές τέχνης. (την αποκατάσταση ενός διαλόγου μεταξύ της ποίησης και των άλλων μορφών τέχνης, πάνω στον αφορισμό του Ντελακρουά, Δεν υπάρχει τέχνη χωρίς ποίηση.)
Η UNESCO θέλησε να θυμίσει ότι η ποίηση δεν είναι πολυτέλεια της κουλτούρας αλλά μια μορφή ανθρώπινης αυτογνωσίας.
✒️ Μιχαήλ Μήτρας – ο άνθρωπος πίσω από την ιδέα
Ο Μιχαήλ Μήτρας (1944-2019) υπήρξε ποιητής, πεζογράφος και πρωτοπόρος δημιουργός της ελληνικής λογοτεχνικής πρωτοπορίας της δεκαετίας του '70.
Γεννήθηκε στον Βόλο και σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Από νωρίς στράφηκε προς τη λογοτεχνία και τις καλλιτεχνικές αναζητήσεις, συμμετέχοντας στον Φοιτητικό Όμιλο Θεάτρου και Κινηματογράφου.
Στη δεκαετία του εβδομήντα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και συνεργάστηκε με σημαντικά λογοτεχνικά περιοδικά και εκδόσεις.
Κατά το διάστημα 1979-1983 έζησε στο Λονδίνο, όπου σπούδασε ραδιοσκηνοθεσία στο City Literary Institute του Λονδίνου κι εργαζόταν στο Ελληνικό Τμήμα του BBC ως συντάκτης και παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών.
Με την επιστροφή του στην Ελλάδα συνεργάστηκε με την ΕΡΤ ως παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών λόγου στο Πρώτο και στο Τρίτο Πρόγραμμα.
Το έργο του κινείται ανάμεσα στην ποίηση, την πεζογραφία και την οπτική ποίηση, ένα πεδίο όπου λόγος και εικόνα συνυπάρχουν δημιουργικά.
Ο Μήτρας υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της συγκεκριμένης ποίησης, ενός ρεύματος που διερευνά τη μορφή της γλώσσας, την οπτική διάταξη των λέξεων και τη μουσικότητα της γραφής.
Η πρότασή του το 1997 για την καθιέρωση μιας ημέρας αφιερωμένης στην ποίηση αποτέλεσε την απαρχή της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης.
Με την επιστροφή του στην Ελλάδα συνεργάστηκε με την ΕΡΤ ως παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών λόγου στο Πρώτο και στο Τρίτο Πρόγραμμα.
Το έργο του κινείται ανάμεσα στην ποίηση, την πεζογραφία και την οπτική ποίηση, ένα πεδίο όπου λόγος και εικόνα συνυπάρχουν δημιουργικά.
Ο Μήτρας υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της συγκεκριμένης ποίησης, ενός ρεύματος που διερευνά τη μορφή της γλώσσας, την οπτική διάταξη των λέξεων και τη μουσικότητα της γραφής.
Η πρότασή του το 1997 για την καθιέρωση μιας ημέρας αφιερωμένης στην ποίηση αποτέλεσε την απαρχή της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης.
🌿 Τι είναι τελικά η ποίηση;Ο ποιητής Γιώργος Σαραντάρης έγραφε:
«Δε μπορώ να βρω πια τί θέλει να πει ποίηση. Μου διαφεύγει. Το ήξερα, αλλά τώρα μου διαφεύγει. Αν κάποιος με ρωτήσει αυτή τη στιγμή θα ντροπιαστώ. Γιατί εξακολουθώ να είμαι ενδόμυχα βέβαιος, πώς η ποίηση είναι μια ουσία απαράλλαχτα, όπως και η ζωή. Και κρύβω, κρύβομαι, κάτι κρύβω, από κάποιον κρύβομαι. Σα ν' αρχίζω να γίνομαι τρελλός και να ντρέπομαι. Αλλά η ποίηση; Κάποιος θα σταθεί ικανός να πει στους άλλους, όχι σ' εμένα, πού, αν και το ξέρω, φεύγω, τί είναι ποίηση!»
Ίσως η ποίηση να είναι ακριβώς αυτό:
η στιγμή όπου η γλώσσα συναντά την ύπαρξη.
Στο δοκίμιο του «Οι ήχοι που βγαίνουν απ' τα ποιήματα», αναφέρει τη συμβουλή του Πώλ Βαλερύ πως για να αποδώσει το ποίημα σωστά ο ποιητής θα πρέπει να το διαβάσει επανειλημμένως δυνατά, χωρίς να σκέφτεται την έννοια του, αλλά δίνοντας προσοχή στα σχήματα της σύνταξης, στα σύμφωνα και στα φωνήεντα, στον τόνο του ήχου.
🌙 Ψίθυρος ποίησης
Η ποίηση προηγείται συχνά της σκέψης. Εκεί όπου ο άνθρωπος δυσκολεύεται να εξηγήσει τον κόσμο, η ποίηση τον ψιθυρίζει. Ίσως γι’ αυτό ο Σίγκμουντ Φρόυντ έλεγε: «Όπου και να πάω, ανακαλύπτω ότι ένας ποιητής έχει πάει εκεί πριν από μένα.»
Η ποίηση ενυπάρχει στην ανθρώπινη αναπνοή,
μαζί με τις σκέψεις και τις λέξεις που καίνε, όταν
πυρώνει το συναίσθημα ο έρωτας και η ανθρωπιά.
Γιατί είναι αβίωτος αυτός ο βίος. - Σοφία Ντρέκου
Πηγή: Αέναη επΑνάσταση | Sophia-Ntrekou.gr
Περισσότερα Θέματα: Λογοτεχνία - Ποίηση
🎞️ Video ο Ρένος Αποστολίδης μαζί με τον Κώστα Γεωργουσόπουλο εξηγούν πως πρέπει να διαβάζεται η ποίηση
Γιατί διαβάζουμε ποίηση; ο κύκλος των χαμένων ποιητών (Video) ★ Ο ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΧΑΜΕΝΩΝ ΠΟΙΗΤΩΝ (Dead Poets Society) Σενάριο: Tom Schulman Σκηνοθεσία: Peter Weir Ηθοποιοί: Robin Williams, Ethan Hawke, Robert Leonard. Μουσική: Maurice Jarre.
Εισαγωγή για διάλογο με Αναγνώστες και Αναγνώστριες
Η ποίηση γεννιέται εκεί όπου οι λέξεις δεν φτάνουν. Στον έρωτα, στη μνήμη, στην αγωνία, στην ανάγκη του ανθρώπου να καταλάβει τον κόσμο. Η Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Μαρτίου, γεννήθηκε από μια ελληνική ιδέα: την πρόταση του ποιητή Μιχαήλ Μήτρα το 1997 να αφιερωθεί μια ημέρα στην ποίηση. Δύο χρόνια αργότερα, η UNESCO καθιέρωσε επίσημα τη μέρα αυτή ως γιορτή της ποιητικής δημιουργίας σε όλο τον κόσμο. Ίσως γιατί, όπως έλεγε ο Φρόυντ, «όπου κι αν πάω, ανακαλύπτω ότι ένας ποιητής έχει πάει εκεί πριν από μένα».
📖 Διαβάστε την ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Ποίησης και τον άνθρωπο πίσω από την ιδέα.
💬 Ερωτήσεις διαλόγου για Facebook
- Πιστεύετε ότι η ποίηση σήμερα εξακολουθεί να επηρεάζει την κοινωνία ή έχει περιοριστεί σε έναν μικρό κύκλο αναγνωστών;
- Υπάρχει κάποιο ποίημα ή στίχος που σας συντρόφευσε σε μια δύσκολη στιγμή της ζωής σας;
- Γιατί νομίζετε ότι η ποίηση συχνά προηγείται της φιλοσοφίας και της επιστήμης στην κατανόηση του ανθρώπου;
- Ποιος Έλληνας ποιητής πιστεύετε ότι εκφράζει περισσότερο την εποχή μας;
- Αν έπρεπε να περιγράψετε την ποίηση με μία μόνο λέξη, ποια θα ήταν;
