Σάββατο, Σεπτεμβρίου 14

Φ. Κόντογλου: Για τον Σταυρό - Σταυροπροσκυνήσεως


Φώτιος Κόντογλου - Για τον Σταυρό
Σταυροπροσκυνήσεως
Σοφία Ντρέκου

Η Γ' Κυριακή των νηστειών είναι η «Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης»: ο ιερέας στη λειτουργία προσφέρει στο λαό ένα σταυρό, τον οποίο οι χριστιανοί ασπάζονται (χαιρετούν με φίλημα, κοινώς προσκυνούν), για να πάρουν δύναμη να συνεχίσουν τον ηθικό και σωματικό αγώνα της νηστείας. 
  • Υπ’ όψιν ότι τον σταυρό δεν τον λατρεύουμε, μόνο τον τιμάμε επειδή έγινε το μέσο για τη σωτηρία μας και ποτίστηκε με το αίμα του Χριστού, όπως δε λατρεύουμε την Παναγία, τους αγίους, τις εικόνες ή τα άγια λείψανα.
Όμως η πείρα των αιώνων έχει αποδείξει ότι μέσω όλων αυτών, και του σταυρού, η θεία χάρη έρχεται στον άνθρωπο, όταν τη ζητάει με ταπείνωση και αγάπη (δες ένα πολύ κατατοπιστικό άρθρο για το θέμα). Δεν είμαι εγωιστής, να νομίζω πως «δε μου χρειάζονται» όλ' αυτά γιατί «εγώ είμαι ανώτερος απ' τη γιαγιά μου, που τα πίστευε», γι’ αυτό, Θεού θέλοντος, την Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης θα πάω κι εγώ στην εκκλησία να προσκυνήσω το σταυρό, που συμβολίζει το σταυρό του Χριστού. Εσύ, αν είσαι πιο σοφός από μένα, κάνε ό,τι θέλεις, αδελφέ μου.[1]

Φώτιος Κόντογλου - Για τον Σταυρό

Τοῦτο το γραΐδιο που κάνει τον σταυρό του και στέκεται σαν κουρούνα μπροστά στα εἰκονίσματα, εἶναι ψυχή χιλιάδων χρονῶν και ξέρει ἀπό ποῦ βαστᾶ και ποῦ πάει, καλίτερα ἀπό τον κάθε λιμοκοντόρο που σπουδάζει στα Παρίσια.

Οι Χριστιανοί βάζουν τον Σταυρόν πανταχού, εις τους τρούλλους και εις τα κωδωνοστάσια των εκκλησιών, εις τους τάφους, εις τας οικοδομάς, εις τας σημαίας, εις τα κατάρτια των πλοίων, εις μέρη υψηλά δια να φαίνεται μακρόθεν, εις τα στολίδια των γυναικών, εις τα ψωμιά, εις τας κρήνας.

Οι παλαιοί έκαμναν συχνά το σημείον του σταυρού. Εις τα μέρη της Βιθυνίας, κοντά εις μίαν λίμνην λεγομένην Μανιάζ-γκιόλ, είδα κάποιους ψαράδες Ρώσσους τους οποίους λέγουν Καζάκους.


Αυτοί σταυροκοπούνται εις πάσαν περίστασιν, εις την τράπεζαν, οσάκις πίνουν νερόν, οσάκις πταρνίζονται, οσάκις χασμώνται, οσάκις βήχουν, οσάκις αρχίζουν κάποιαν εργασίαν ή την τελειώνουν, οσάκις καθίσουν οσάκις σηκωθούν.

  • Ημείς όμως αυτό το ιερόν σχήμα το έχομεν δι' εντροπήν.
Άκουσε όμως τι λέγει ο άγιος Κύριλλος ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων: «Μή τοίνυν επαισχυνθώμεν τω Σταυρώ του Χριστού, αλλά, κάν άλλος αποκρύπτη, συ φανερώς επί του μετώπου σφραγίζου, ίνα οι δαίμονες το σημείον τρέμοντες το βασιλικόν, μακράν φύγωσι τρέμοντες. Ποίει δε τούτο το σημείον εσθίων και πίνων, καθήμενος, κοιταζόμενος, εξανιστάμενος, λαλών, περιπατών, απαξαπλώς εν παντί πράγματι».


Γ' Κυριακή των Νηστειών, Σταυροπροσκυνήσεως

Η τρίτη Κυριακή των Νηστειών ονομάζεται «Κυριακή της Σταυροπροσκύνησης». Μετά από τη μεγάλη Δοξολογία στον όρθρο, ο Σταυρός μεταφέρεται σε μια σεμνή πομπή στο κέντρο του ναού και παραμένει εκεί όλη την υπόλοιπη εβδομάδα, οπότε στο τέλος κάθε ακολουθίας γίνεται προσκύνηση του Σταυρού.


Αξίζει να σημειωθεί ότι το θέμα του Σταυρού, που κυριαρχεί στην υμνολογία αυτής της Κυριακής, παρουσιάζεται όχι μέσα στα πλαίσια του πόνου, αλλά της νίκης και της χαράς.


Βρισκόμαστε στη μέση της Μεγάλης Σαρακοστής. Από τη μια πλευρά η φυσική και πνευματική προσπάθεια, αν είναι συστηματική και συνεχής, αρχίζει να μας γίνεται αισθητή, το φόρτωμα να γίνεται πιο βαρύ, η κόπωση πιο φανερή. Έχουμε ανάγκη από βοήθεια και ενθάρρυνση. Από την άλλη πλευρά, αφού αντέξουμε αυτή τη κόπωση και έχουμε αναρριχηθεί στο βουνό μέχρι αυτό το σημείο, αρχίζουμε να βλέπουμε το τέλος της πορείας μας και η ακτινοβολία του Πάσχα γίνεται πιο έντονη.


Η Σαρακοστή είναι η σταύρωση του εαυτού μας, είναι η εμπειρία - περιορισμένη βέβαια - που αποκομίζουμε από την εντολή του Χριστού που ακούγεται στο ευαγγελικό ανάγνωσμα αυτής της Κυριακής: «όποιος θέλει να με ακολουθεί, ας απαρνηθεί τον εαυτό του ας σηκώσει το σταυρό του, και έτσι ας με ακολουθεί» (Μαρκ.8,34).


Αλλά δεν μπορούμε να σηκώσουμε το σταυρό μας και ν' ακολουθήσουμε το Χριστό αν δεν ατενίζουμε το Σταυρό που Εκείνος σήκωσε για να μας σώσει. Ο δικός Του Σταυρός είναι εκείνος που δίνει νόημα αλλά και δύναμη στους άλλους. Αυτό μας εξηγεί το συναξάρι της Κυριακής:


Στη διάρκεια της νηστείας των σαράντα ημερών, κατά κάποιο τρόπο, και μείς σταυρωνόμαστε, νεκρωνόμαστε από τα πάθη, έχουμε την πίκρα της ακηδίας και της πτώσης, γι' αυτό υψώνεται ο τίμιος και ζωοποιός Σταυρός, για αναψυχή και υποστήριξή μας. Μας θυμίζει τα πάθη του Κυρίου και μας παρηγορεί..


Είμαστε σαν τους οδοιπόρους σε δύσκολο και μακρινό δρόμο που, κατάκοποι, κάθονται για λίγο να αναπαυθούν. Με το ζωοποιό Σταυρό γλυκαίνει την πίκρα που νοιώθουμε από τη νηστεία, μας ενισχύει στη πορεία μας στην έρημο έως ότου φθάσουμε στην πνευματική Ιερουσαλήμ με την Ανάστασή Του..


Επειδή ο Σταυρός λέγεται Ξύλο Ζωής και είναι εκείνο το ξύλο που φυτεύθηκε στον Παράδεισο, γι' αυτό και οι θείοι Πατέρες τοποθέτησαν τούτο στο μέσο της Σαρακοστής, για να μας θυμίζει του Αδάμ την ευδαιμονία και την πτώση του από αυτή, να μας θυμίζει ακόμα ότι με τη συμμετοχή μας στο παρόν Ξύλο δεν πεθαίνουμε πια αλλά ζωογονούμαστε».[3]

Αναφορές:
1. Απόσπασμα από την εργασία «Μεγάλη Σαρακοστή: να μην ξεχάσω…»
2. Από το βιβλίο «Το Αϊβαλί η πατρίδα μου» Φωτίου Κόντογλου (1895-1965), Άγκυρα, 2009
σελ. 420
3. Από την ιστοσελίδα της Ιεράς Μονής Πετράκη ή Άγιοι Ασώματοι Ταξιάρχες, www.monipetraki.gr
4. Το Επιλεκτικό οπτικοακουστικό υλικό (Βίντεο) από το YouTube, την εταιρεία της Google
5. Πηγή: http://www.sophia-ntrekou.gr/2013/09/Fwtios-Kondogloy-gia-ton-Stayro.html

Δείτε και...

Επιλεκτικό οπτικοακουστικό υλικό

Ο Μεσογαίας Νικόλαος κηρύττει - Κυριακή Σταυροπροσκυνήσεως - Ι. Προσκύνημα Χριστού, Σπάτα, 23/3/2014






ομιλία με θέμα ''η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως'' ή τρίτη Κυριακή των νηστειών και η σημασία του Σταυρού του Κυρίου που έγινε στον Ιερό Ναό Αγίων Παϊσίου και Αρσενίου στη Λεμεσό στις 3 Απριλίου 2016 ημέρα Κυριακή από τον Πανιερώτατο Μητροπολίτη Λεμεσού κ.κ. Αθανάσιο!!

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Κυριακή Γ' Νηστειών (Σταυροπροσκυνήσεως): Απαγγέλλει ο παν. αρχιμανδρίτης π. Θεόφιλος Μπουγιουλέκας προϊστάμενος του ιερού ναού Αγίου Ευσταθίου Περισσού Κυριακή 27 Μαρτίου 2011.

Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, Κεφ. 8, χωρίο 34 έως Κεφ. 9
Είπεν, ὁ Κύριος, ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθείτω μοι. ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι, ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ᾿ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου, οὗτος σώσει αὐτήν. τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον, καὶ ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ, καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. καί ἔλεγεν αὐτοῖς· ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες τῶν ὧδε ἑστηκότων, οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει.
















4 σχόλια:

Areti Mavropoulou είπε...

«Μή τοίνυν επαισχυνθώμεν τω Σταυρώ του Χριστού, αλλά, κάν άλλος αποκρύπτη, συ φανερώς επί του μετώπου σφραγίζου, ίνα οι δαίμονες το σημείον τρέμοντες το βασιλικόν, μακράν φύγωσι τρέμοντες. Ποίει δε τούτο το σημείον εσθίων και πίνων, καθήμενος, κοιταζόμενος, εξανιστάμενος, λαλών, περιπατών, απαξαπλώς εν παντί πράγματι»Τ'ο πρώτο πράγμα που σώζει ένας Χριστιανός όταν καίγεται το σπίτι του είναι ο σταυρός του κ οι εικόνες...πόσοι από εμάς φορούν σήμερα τον σταυρό τους?Ο βαπτιστικός είναι ξεχασμένος καπου σε ένα συρτάρι..κ αντί του σταυρού φοράμε άλλα κοσμήματα..ποιό μοδάτα...πολύ όμορφη ανάρτηση Σοφία μου...με την μοναδική γραφίδα του Κόντογλου...Χρόνια πολλά!!!!!!!!

Sophia Siglitiki Drekou είπε...

Σ'ευχαριστώ πολύ Αρετή μου... Χρόνια Πολλά κι ευλογημένα!

Κωνσταντῖνος Κωστόπουλος είπε...

Ἀείμνηστε Κόντογλου!
ὅσον ὑπάρχουν Ἕλληνες θὰ μιλᾶς στὶς καρδιές τους!
Αἰωνία σου ¨η μνήμη, Ῥωμηὲ Ἀθάνατε!

Sophia Siglitiki Drekou είπε...

Σ'ευχαριστώ πολύ Κωνσταντίνε για το Ρωμέϊκο σχόλιό σου.