Η στιγμή που η ψυχή δεν μπορεί πια να κρυφτεί πίσω από ψευδαισθήσεις
Στο μεταίχμιο του φωτός που σβήνει, μόνο η αλήθεια απομένει γυμνή. Ένα στοχαστικό ποίημα για την αποδοχή και την αποκάλυψη της αλήθειας.
Ένα δειλινόΈνα δειλινό κρύβει λύπες μα και χαρές
τόσο ίσες, που παύουν πια να είναι αντίθετες.
Σ’ αυτή τη λεπτή ισορροπία του φωτός που σβήνει,
η ψυχή δεν βρίσκει πού να κρυφτεί.
Δεν υπάρχει πια χώρος
ούτε για την υπερβολή της θλίψης
ούτε για την αυταπάτη της χαράς....
Μόνο τότε, όταν τα δύο βάρη εξισορροπούνται
σαν δυο πέτρες στην άκρη μιας ζυγαριάς,
απομένει το ελάχιστο, το γυμνό, το αληθινό.
Και η αλήθεια έρχεται
όχι σαν φως που κατακλύζει,
αλλά σαν το τελευταίο φως που φεύγει
και αφήνει πίσω του
μόνο αυτό που δεν μπορεί να κρυφτεί.
Ίσως το δειλινό δεν είναι απλώς μια ώρα της ημέρας. Είναι η στιγμή που η ζωή μας καλεί να σταματήσουμε να διαλέγουμε ανάμεσα στη θλίψη και στη χαρά, ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι. Είναι η ώρα που καλούμαστε να αντέξουμε την ισορροπία τους, χωρίς να προσπαθούμε να την ανατρέψουμε. Και μόνο τότε, όταν παύουμε να αποφεύγουμε το ένα ή το άλλο, η αλήθεια παύει να είναι κάτι που ψάχνουμε έξω από εμάς και γίνεται αυτό που τελικά μας συναντά.
Σοφία Ντρέκου
Classic Noir Elegance | Soft Orchestral Jazz | Vintage Film Mood
- Σχετικά θέματα:
Εισαγωγή για διάλογο με Αναγνώστες και Αναγνώστριες
Δεν υπάρχει χώρος ούτε για την υπερβολή της θλίψης, ούτε για την αυταπάτη της χαράς. Ίσως το δειλινό δεν είναι απλώς μια ώρα της ημέρας. Η στιγμή που η ψυχή δεν μπορεί πια να κρυφτεί πίσω από ψευδαισθήσεις. Ένα μικρό στοχαστικό ποίημα που η ζωή μας καλεί να σταθούμε στην ισορροπία και να αντικρίσουμε την αλήθεια.
Ερωτήσεις για διάλογο:
- Πότε νιώσατε ότι η θλίψη και η χαρά σας βρίσκονταν σε τέτοια ισορροπία, που δεν μπορούσατε πια να κρυφτείτε πίσω από καμία από τις δύο;
- Πιστεύετε ότι υπάρχουν στιγμές στη ζωή όπου η αλήθεια εμφανίζεται μόνο όταν σταματάμε να διαλέγουμε ανάμεσα στο «καλό» και το «κακό»;
- Το δειλινό, ως μεταίχμιο ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, σας θυμίζει κάποια προσωπική «στιγμή αποκάλυψης»
- Ποια είναι η δική σας «ζυγαριά»; Ποια δύο συναισθήματα ή καταστάσεις ισορροπούν αυτή την περίοδο στη ζωή σας;
- Πιστεύετε ότι η αλήθεια είναι πάντα κάτι που «φανερώνεται» ή μπορεί να είναι και κάτι που εμείς επιλέγουμε να αντικρίσουμε;
Ερώτηση Αέναη επΑνάσταση: Πιστεύετε ότι υπάρχουν στιγμές στη ζωή όπου η αλήθεια εμφανίζεται μόνο όταν σταματάμε να διαλέγουμε ανάμεσα στο «καλό» και το «κακό»;
- Απάντηση Dafni Papp: Αέναη επΑνάσταση, Η Αλήθεια για εμένα είναι ότι η Ζωή είναι Χαρμολύπη. Χωρίς να διαβάσω το κείμενο σας. Όχι από απαξίωση προς Θεού από την μαύρη μου ψυχολογία.
- Απάντηση Αέναη επΑνάσταση: Dafni, Η Χαρμολύπη είναι ακριβώς αυτό που προσπαθώ να αγγίξω στο ποίημα. Ίσως τελικά η αλήθεια να μην κρύβεται στο να διαλέγουμε ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, αλλά στο να μπορούμε να τα κρατάμε και τα δύο χωρίς να προσπαθούμε να τα χωρίσουμε.
• Απάντηση Yiangos Loizou: Παρατηρώ ότι στη σύγχρονη πνευματικότητα η αλήθεια εμφανίζεται συνήθως την ώρα του δειλινού, κατά προτίμηση μπροστά σε ένα ηλιοβασίλεμα και συνοδεία βαθυστόχαστων ερωτήσεων. Το πρόβλημα είναι ότι η αλήθεια δεν ταυτίζεται με τα συναισθήματά μας. Ούτε γεννιέται επειδή βρεθήκαμε κάπου ανάμεσα στη χαρά και στη θλίψη.
Η ζωή μάς διδάσκει ότι οι μεγαλύτερες πλάνες συχνά συνοδεύονταν από πολύ έντονα συναισθήματα και οι μεγαλύτερες αλήθειες από μεγάλη δυσφορία. Και κάτι ακόμη. Η αλήθεια δεν εμφανίζεται όταν σταματάμε να ξεχωρίζουμε το καλό από το κακό. Συνήθως τότε αρχίζει η σύγχυση. Το δειλινό είναι όμορφο. Η ποίηση επίσης. Αλλά η αλήθεια είναι κάτι πιο απαιτητικό από μια ωραία εικόνα και ένα υπαρξιακό συναίσθημα.
• Απάντηση Sophia Drekou: Yiangos Loizou, να διευκρινίσω κάτι, γιατί πιστεύω ότι υπάρχει μια παρεξήγηση ως προς το τι περιγράφει το ποίημα. (το οποίο νομίζω ότι δεν το διαβάσατε). Δεν υποστηρίζω ότι η αλήθεια εμφανίζεται όταν νιώθουμε όμορφα ή όταν βρισκόμαστε σε μια ευχάριστη συναισθηματική ισορροπία. Αντίθετα, το ποίημα μιλά για τη στιγμή που τα συναισθήματα παύουν να μας προσφέρουν καταφύγιο.
Όταν η χαρά και η θλίψη γίνονται τόσο ισοβαρείς, που δεν μπορούμε πλέον ούτε να κρυφτούμε πίσω από την αυταπάτη της χαράς, ούτε να παρηγορηθούμε με την υπερβολή της θλίψης. Σε αυτή την κατάσταση, η αλήθεια δεν έρχεται ως «ωραίο συναίσθημα», αλλά ως ό,τι απομένει όταν οι αυταπάτες δεν λειτουργούν πια.
Όσον αφορά το καλό και το κακό: δεν προτείνω να σταματήσουμε να τα διακρίνουμε. Προτείνω ότι υπάρχουν στιγμές όπου η εμμονή μας να τα χωρίζουμε σε δύο καθαρά στρατόπεδα, λειτουργεί ως άμυνα απέναντι σε μια πιο σύνθετη και συχνά οδυνηρή πραγματικότητα.
Η σύγχυση δεν έρχεται όταν σταματάμε να διαλέγουμε, αλλά όταν αρνούμαστε να αντέξουμε την πολυπλοκότητα που υπάρχει ανάμεσά τους. Η ποίηση, όπως και το δειλινό, δεν είναι απαραίτητα «όμορφη». Μπορεί να είναι απλώς αποκαλυπτική. Και η αποκάλυψη σπάνια είναι άνετη.
• Απάντηση Yiangos Loizou: Sophia Drekou Το διάβασα. Και μάλιστα προσεκτικά. Απλώς δεν είμαι βέβαιος ότι κάθε φορά που καταρρέει μια αυταπάτη απομένει αυτομάτως η αλήθεια. Μερικές φορές απομένει απλώς η επόμενη αυταπάτη, λίγο πιο εκλεπτυσμένη και με πιο φιλοσοφικό λεξιλόγιο.
Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη ανθρώπους που πίστεψαν ότι ξεπέρασαν τις ψευδαισθήσεις τους και τελικά δημιούργησαν νέες. Γι' αυτό δυσκολεύομαι να δεχθώ ότι η ισορροπία χαράς και θλίψης αποτελεί κάποιου είδους προνομιακή οδό προς την αλήθεια. Όσο για την «πολυπλοκότητα ανάμεσα στο καλό και το κακό», ασφαλώς και υπάρχει.
Η ζωή δεν είναι παιδικό παραμύθι. Αλλά παρατηρώ ότι στη σύγχρονη σκέψη η πολυπλοκότητα έχει αποκτήσει σχεδόν μυθικές ιδιότητες. Παλιά οι άνθρωποι απλοποιούσαν τα πάντα. Σήμερα τα περιπλέκουμε τα πάντα. Και τα δύο μπορούν να οδηγήσουν εξίσου μακριά από την αλήθεια.
Η δε αγαπημένη μου λέξη είναι η «αποκάλυψη». Διότι κάθε εποχή θεωρεί ότι οι δικές της εσωτερικές εμπειρίες είναι αποκαλυπτικές. Ο ερωτευμένος, ο μελαγχολικός, ο θυμωμένος, ο μυστικιστής και ο ποιητής είναι όλοι βέβαιοι ότι είδαν κάτι βαθύτερο από τους άλλους.
Ίσως λοιπόν το ερώτημα να μην είναι αν το δειλινό αποκαλύπτει την αλήθεια. Ίσως το ερώτημα είναι αν η αλήθεια έχει την υποχρέωση να εμφανίζεται μόνο σε μεταίχμια, συμβολισμούς και υπαρξιακές ισορροπίες ή αν καμιά φορά βρίσκεται μπροστά μας, απλή και γυμνή, χωρίς να χρειάζεται να την ντύσουμε με τόση ποίηση για να της δώσουμε κύρος.
• Απάντηση Sophia Drekou: Yiangos Loizou, ευχαριστώ που το διαβάσατε προσεκτικά και που μπήκατε στον κόπο να αναπτύξετε τις αντιρρήσεις σας. Θα προσπαθήσω να απαντήσω με την ίδια σαφήνεια.
Δεν ισχυρίζομαι στο ποίημα ότι η ισορροπία χαράς και θλίψης αποτελεί προνομιακή ή εγγυημένη οδό προς την αλήθεια. Περιγράφω μια συγκεκριμένη στιγμή κατά την οποία ορισμένες άμυνες της ψυχής παύουν προσωρινά να λειτουργούν. Όταν η χαρά δεν είναι πλέον αρκετά ισχυρή για να λειτουργήσει ως αυταπάτη, και η θλίψη δεν είναι αρκετά ισχυρή για να λειτουργήσει ως καταφύγιο, τότε μένει λιγότερος χώρος για να κρυφτεί κανείς. Αυτό δεν σημαίνει ότι αυτόματα εμφανίζεται η αλήθεια. Σημαίνει ότι μειώνονται οι συνθήκες που ευνοούν την αυταπάτη. Και αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι ήδη κάτι.
Συμφωνώ ότι η ιστορία είναι γεμάτη ανθρώπους που πίστεψαν πως ξεπέρασαν τις ψευδαισθήσεις τους και απλώς δημιούργησαν νέες, πιο εκλεπτυσμένες. Το ποίημα δεν το αρνείται. Αντίθετα, η εικόνα του δειλινού ως μεταίχμιου δείχνει ακριβώς την προσωρινότητα και την ευθραυστότητα αυτής της κατάστασης. Δεν παρουσιάζεται ως μόνιμη κατάκτηση, αλλά ως στιγμή.
Όσον αφορά την πολυπλοκότητα ανάμεσα στο καλό και το κακό: δεν εξυμνώ την πολυπλοκότητα ως αυτοσκοπό. Περιγράφω μια στιγμή κατά την οποία η προσπάθεια να διατηρήσουμε καθαρές διαχωρίσεις γίνεται δυσβάσταχτη. Δεν προτείνω ότι πρέπει να σταματήσουμε να διακρίνουμε το καλό από το κακό. Λέω ότι υπάρχουν στιγμές όπου αυτή η διάκριση, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν επαρκεί για να περιγράψει αυτό που βιώνουμε.
Τέλος, σχετικά με την «αποκάλυψη» και την αισθητικοποίησή της: έχετε δίκιο ότι πολλοί άνθρωποι (ερωτευμένοι, μελαγχολικοί, ποιητές) θεωρούν τις εσωτερικές τους εμπειρίες αποκαλυπτικές. Το ποίημα όμως δεν μιλά για το συναίσθημα της αποκάλυψης. Μιλά για τη μείωση των δυνατοτήτων απόκρυψης. Δεν είναι θέμα αισθητικής ούτε «υπαρξιακού συναισθήματος». Είναι θέμα του τι μένει όταν κάποιος δεν μπορεί πλέον να στηριχθεί ούτε στη χαρά ούτε στη θλίψη για να αποφύγει κάτι.
Η αλήθεια, όπως τη βλέπω εγώ, δεν έχει την υποχρέωση να εμφανίζεται ούτε μόνο σε μεταίχμια ούτε μόνο «γυμνή». Μπορεί να εμφανιστεί και με τους δύο τρόπους. Το ποίημα όμως ασχολείται με τη μία από αυτές τις περιπτώσεις: όταν η αλήθεια εμφανίζεται όχι επειδή εμείς την «ανακαλύψαμε» μέσα από μια όμορφη εμπειρία, αλλά επειδή δεν μπορούμε πλέον να την αποφύγουμε.
Ερώτηση Sophia Drekou: κ.Yiangos Loizou, αν, όπως γράφετε, ακόμα και όταν καταρρέει μια αυταπάτη μπορεί να προκύψει μια νέα, πιο εκλεπτυσμένη, τότε πώς μπορούμε να διακρίνουμε πότε αυτό που βιώνουμε είναι πραγματική αποκάλυψη και πότε απλώς μια πιο έξυπνη μορφή αυταπάτης; Δηλαδή, ποιο είναι το κριτήριο που μας επιτρέπει να εμπιστευτούμε ότι αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως «αλήθεια» δεν είναι απλώς η επόμενη, πιο φιλοσοφημένη ψευδαίσθηση;
Keywords (Λέξεις-κλειδιά)Ένα δειλινό, ισορροπία λύπης και χαράς, αλήθεια, ψυχή, υπαρξιακό ποίημα, στοχαστικό ποίημα, μεταίχμιο, αποδοχή, Σοφία Ντρέκου
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου