Τρίτη, 30 Απριλίου 2013

Το Τροπάριο της Κασσιανής σε μετάφραση Φώτη Κόντογλου

πίνακας του Daniel F. Gerhartz 1965

Το Τροπάριο της Κασσιανής
σε μετάφραση Φώτη Κόντογλου
Σοφία Ντρέκου

Το περίφημο δοξαστικό των αποστίχων του όρθρου της Μεγάλης Τετάρτης, Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή.

Ένα γνωστότατο πλέον μέλος του Πέτρου Πελοποννησίου, λαμπαδαρίου της μεγάλης του Χριστού εκκλησίας. Το ποίημα είναι της γνωστής υμνογράφου του ενάτου αιώνα Κασσίας. Το μέλος του Πέτρου Λαμπαδαρίου συνυφασμένο με το ποίημα είναι από τις αριστουργηματικότερες σελίδες της βυζαντινής μουσικής, αντάξιο της ποιητικής έμπνευσης της Κασσίας και της μουσικής δεινότητας του Πέτρου Λαμπαδαρίου. Το τροπάριο αυτό είναι τονισμένο στο δρόμο του αργού στιχηραρίου, και παρουσιάζει μια θαυμάσια ισορροπία δομής και μια ευρηματική σύζευξη μέλους και κειμένου.

Από τα απόστιχα ιδιόμελα του όρθρου 
της Μ. Τετάρτης (Μ. Τρίτη βράδυ)

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή, 
τὴν σὴν αἰσθομένη θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν, 
ὀδυρομένη, μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει. 

Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας, 
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος ἔρως τῆς ἁμαρτίας. 

Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων, 
ὁ νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ· 

κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας, 
ὁ κλίνας τοὺς οὐρανοὺς τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει. 

Καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας, 
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις· 

ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν, 
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη. 

Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους 
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου; 

Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.

Μετάφραση από τον Φώτη Κόντογλου


Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες, 
σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα 
και σε άλειψε με μυρουδικά πριν από τον ενταφιασμό σου 
κι έλεγε οδυρόμενη: 

Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη 
και δίχως φεγγάρι, η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας. 

Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων, 
εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας. 

Λύγισε στ' αναστενάγματα της καρδιάς μου, 
εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης. 

Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου, 
και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου· 

αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, 
τ' άκουσε να περπατάνε, από το φόβο της κρύφτηκε. 

Των αμαρτιών μου τα πλήθη και των κριμάτων σου την άβυσσο, 
ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση, ψυχοσώστη Σωτήρα μου; 

Μην καταφρονέσης τη δούλη σου, εσύ που έχεις τ' αμέτρητο έλεος.


Πέτρος Πελοποννήσιος ή Πέτρος Λαμπαδάριος (1730-1778)

Ο Πέτρος Πελοποννήσιος ή Πέτρος Λαμπαδάριος (1730-1778), υπήρξε ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους της μεταβυζαντινής παραδόσεως και λαμπαδάριος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας κατά τον 18ο αιώνα. Αποτελεί τη δεσπόζουσα φυσιογνωμία του μουσικού στερεώματος κατά το 18ο αιώνα, ο οποίος κατά το Χρύσανθο ιερέα «σχεδόν κατάφερε εις το να φέρει τους μουσικούς χαρακτήρας από συμβόλων εις γράμματα και μόνος από τους καθ ημάς μουσικούς ίσως επλησίασεν εις το άκρην της έξεως της πρακτικής μουσικής.

Σοφία Ντρέκου

Βίντεο: Ο Όρθρος της Μεγάλης Τετάρτης από τον Ιερό Καθεδρικό Ναό της του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης τη Μεγάλη Τρίτη 10 Απριλίου 2012. Ψάλλει ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως κ. Χαρίλαος Ταλιαδώρος πλαισιωμένος από μαθητές του και με λαμπαδάριο τον κ. Χρήστο Τογκαρίδη.

Τροπάριο της Κασσιανής ψάλλει το αργό, τη σύνθεση του Πέτρου Πελοποννησίου 1:41:29 και μάλιστα ο αρχιερεύς παρουσιάζει την εν λόγω σύνθεση με λίγα στοιχεία για τον Πέτρο Πελοποννήσιο 1:38:40.



Ας το ακούσουμε και από τον καλό μας π. Αθανάσιο, τον οποίο πολύ σέβομαι και κατανύσσομαι με τις ψαλμωδίες του. ΠαπαΘανάση μου, την ευχή σου να έχουμε.


Δείτε και...






2 σχόλια:

Θανάσης Μουστάκης είπε...

Πολύ καλό και χρήσιμο, καθώς συνήθως δεν καταλαβαίνουμε τα λόγια του τροπαρίου!

telemaxos doumanis είπε...

ΑΥΤΗ Η ΝΥΚΤΑ Η ΖΟΦΩΔΗΣ ΚΑΙ ΑΣΕΛΗΝΟΣ Η ΠΑΓΩΜΕΝΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΥ ΤΥΡΑΝΕΙ ΤΟΝ ΑΜΑΡΤΩΛΟ ΚΑΙ ΟΛΑ ΤΟΥ ΦΤΑΙΝ , ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΝΥΚΤΑ ΚΑΝΕ ΧΡΙΣΤΕ ΜΟΥ ΝΑ ΔΥΑΛΗΣΗ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟ ΑΝΕΣΠΕΡΟ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΣΟΥ ΚΑΙ ΔΩΣΕ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΗΣ ΧΑΡΜΟΛΥΠΗΣ , ΟΠΩΣ ΕΣΥ ΘΕΛΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕ ΟΠΟΙΝ ΤΡΟΠΟ ΘΕΛΕΙΣ!Η ΕΥΑ ΦΟΒΗΘΗΚΕ ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΣΟΥ, ΕΓΩ ΦΟΒΑΜΕ ΤΟ ΚΑΘΕ ΜΟΥ ΒΗΜΑ ΔΙΟΤΙ Η ΑΒΥΣΟΣ ΤΩΝ ΑΜΑΡΤΙΩΝ ΜΕ ΑΠΕΜΑΚΡΥΝΕ ΑΠΟ ΚΟΝΤΑ ΣΟΥ, ΑΞΙΩΣΕ ΜΕ ΝΑ ΚΑΘΗΣΩ ΚΑΤΩ ΣΤΑ ΑΧΡΑΝΤΑ ΠΟΔΙΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑ ΚΑΤΑΒΡΕΧΩ ΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΑΚΡΥΑ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΓΕΜΙΣΗ Η ΨΥΧΗ ΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΧΑΡΑ ΤΟΥ ΕΛΕΟΥΣ ΣΟΥ ΑΜΗΝ