Κυριακή, 30 Ιουνίου 2013

Μελέτη θανάτου - Άγγελος Σικελιανός

Πίνακας του Άγγλου ζωγράφου και συγγραφέα Τζων Κόλιερ 
«The Death Of Albine» 1898 or 1895

«Μελέτη θανάτου» (1939) - Άγγελος Σικελιανός
Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Μορφή του πόθου ο θάνατος για Σένα,
και θέριεψέ τον ώς την λύτρωσή του
ψηλά, θανάτω θάνατον πατήσας!

«Μελέτη θανάτου» (1939)

Ἔτσι ὁ Θεὸς ποὺ κρύβεται βαθιά μου,
στὶς ξαφνικὲς μοῦ λύτρωνε στροφές του
τὸ ἱερὸ παραμίλημα, τὴν ὥρα π' ὅπως ἡ Ἀστάρτη
μπαίνοντας στὸν Ἅδη, κι ὅπως ποτὲ δὲ μπῆκε
ἡ Σουλαμίτις στὴν κλίνη τοῦ Δαβίδ,
μοῦ πῆρες ξάφνου καὶ τὸ αἷμα καὶ τὸ πνέμα μου
ἀπ' τὴ θέρμη ποὺ μοῦ 'καιγε τὸ μέτωπο,
στὴ θέρμη τὴ μυστικιά,
στὴν τέλεια τοῦ θανάτου μελέτη,
ποὺ τρυπώντας τῆς ἡμέρας τὴν πλάνη,
ὥς χτὲς κλεισμένη στὴν καρδιά μου,

τώρα συντρίβει τοὺς φραγμοὺς τοῦ χρόνου,
σπάει τοὺς φραγμοὺς τῆς μοίρας καὶ τοῦ κόσμου,
κι ἀπάνω κι ἀπ' τὸ χρόνο κι ἀπ' τὴ μοίρα
κι ἀπὸ τὸν κόσμον ὅλο θρονιασμένη,
ἐκεῖ ποὺ δὲν ἀνάτειλαν ἀκόμα τῆς δημιουργίας τὰ πείσματα,
ἀπολύνει, ὤ ἄστρο τῆς Ἥβης, τῆς αἰὠνιας Ἥβης,
γιὰ μιὰ ἱερὰ ξανανιωμένη πλάση,
τέλος κι ἀρχὴν ἡ Μνήμη ἐδῶ δὲν ἔχει,
ὠκεανὸ τὴ βοὴ τῆς λευτεριᾶς μου! 
«Μελέτη θανάτου», 92-94. Λυρικός Βίος, Ε'. Ίκαρος, 1968.

Αποσπάσματα

Τέλος κι αρχήν η μνήμη εδώ δεν έχει...
«Μελέτη θανάτου», 1. Λυρικός Βίος, Ε'. Ίκαρος, 1968.

Κι αν σα δαδί φλεγόνταν το κορμί Σου,
να μάθεις ήταν πώς να καις! [...]
«Μελέτη θανάτου», 88-89. Λυρικός Βίος, Ε'. Ίκαρος, 1968.

Τ’ άστρο, που πλάι Σου λάμπει, είναι της Ήβης,
της αιώνιας Ήβης είναι τούτο τ’ άστρο,
τ’ άστρο είναι που τρυπάει το φως της μέρας!
«Μελέτη θανάτου», 92-94. Λυρικός Βίος, Ε'. Ίκαρος, 1968.

Μορφή του πόθου ο θάνατος για Σένα,
και θέριεψέ τον ώς την λύτρωσή του
ψηλά, θανάτω θάνατον πατήσας!
«Μελέτη θανάτου», 129-131. Λυρικός Βίος, Ε'. Ίκαρος, 1968.


*Ο Άγγελος Σικελιανός (14 Μαρτίου 1884 – 19 Ιουνίου 1951) ήταν ένας από τους μείζονες Έλληνες ποιητές. Το έργο του διακρίνεται από έντονο λυρισμό και ιδιαίτερο γλωσσικό πλούτο. Αρμονία και ενότητα στο ποιητικό του σύμπαν, μόνιμη έξαρση και λυρική μεταρσίωση, πληθωρική και συντακτική περίπλοκη ποίηση, υψιπετής λυρισμός.

Στις 28 Φεβρουαρίου 1943 απήγγειλε στην κηδεία του Κωστή Παλαμά το περίφημο ποίημά του, που αρχίζει με τους στίχους «Ηχήστε οι σάλπιγγες». «Σε αυτό το φέρετρο ακουμπάει η Ελλάδα» είπε εύστοχα ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός (1884-1951), δίνοντας το πνεύμα ομόθυμης παρουσίας του λαού στην κηδεία. Και «με μια φωνή όσο ποτέ δυνατή» απήγγειλε το ποίημα «Παλαμάς», που είχε γράψει τα χαράματα της 28ης Φεβρουαρίου προς τιμήν του μεγάλου ποιητή:

«Παλαμάς»

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα! Ένα βουνό
με δάφνες αν υψώσουμε ως το Πήλιο κι ως την Όσσα,
κι αν το πυργώσουμε ως τον έβδομο ουρανό,
ποιόν κλεί, τι κι αν το πεί η δικιά μου γλώσσα;

Μα εσύ Λαέ, που τη φτωχή σου τη μιλιά,
Ήρωας την πήρε και την ύψωσε ως τ' αστέρια,
μεράσου τώρα τη θεϊκή φεγγοβολιά
της τέλειας δόξας του, ανασήκωσ' τον στα χέρια

γιγάντιο φλάμπουρο κι απάνω από μας
που τον υμνούμε με καρδιά αναμμένη,
πες μ' ένα μόνο ανασασμόν: "Ο Παλαμάς !",
ν' αντιβογκήσει τ' όνομά του η οικουμένη !

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βογκήστε τύμπανα πολέμου... Οι φοβερές
σημαίες, ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Σ' αυτό το φέρετρο ακουμπά η Ελλάδα ! Ένας λαός,
σηκώνοντας τα μάτια του τη βλέπει...
κι ακέριος φλέγεται ως με τ' άδυτο ο Ναός,
κι από ψηλά νεφέλη Δόξας τονε σκέπει.

Τι πάνωθέ μας, όπου ο άρρητος παλμός
της αιωνιότητας, αστράφτει αυτήν την ώρα
Ορφέας, Ηράκλειτος, Αισχύλος, Σολωμός
την άγια δέχονται ψυχή την τροπαιοφόρα,

που αφού το έργο της θεμέλιωσε βαθιά
στη γην αυτήν με μιαν ισόθεη Σκέψη,
τον τρισμακάριο τώρα πάει ψηλά τον Ίακχο
με τους αθάνατους θεούς για να χορέψει.

Ηχήστε οι σάλπιγγες... Καμπάνες βροντερές,
δονήστε σύγκορμη τη χώρα πέρα ως πέρα...
Βόγκα Παιάνα ! Οι σημαίες οι φοβερές
της Λευτεριάς ξεδιπλωθείτε στον αέρα !

Απόσπασμα από μάθημα στο 
Μαράσλειο διδασκαλείο (11/3/1998) 






One of the giants of Hellenic literature!




Τέλος κι αρχήν η μνήμη εδώ δεν έχει...

Δεν υπάρχουν σχόλια: