Δευτέρα, 4 Νοεμβρίου 2013

Ραγιάδες έχεις, μάνα γη, σκυφτούς για το χαράτσι… των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι


«Ραγιάδες έχεις, μάνα γη, σκυφτούς για το χαράτσι…
των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι».
Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Το 1908 η Ελλάδα γι άλλη μια φορά είναι ταπεινωμένη. Μετά την πτώχευση του Τρικούπη και τις ήττες, οι δανειστές ελέγχουν την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας. Ίντριγκες, ψέμματα, φόροι και χαράτσια. Ο λαός πεινάει. Όχι όπως σήμερα, αλλά σαφώς χειρότερα. Δεν υπάρχει καμία αισιοδοξία και ο Κωστής Παλαμάς γράφει το ποίημα «Γύριζε». Με ποιητική ακρίβεια, μιλάει ευθέως για «την πόρνη Ρωμιοσύνη, τον περίγελο των Ευρωπαίων, τους στέρφους μανταρίνους και το ρωμιό που ξανάσκυψε να γίνει σκλάβος».

105 χρόνια μετά ο ποιητής είναι πιο επίκαιρος από ποτέ.
Κρίμα που δε διαβάσαμε τους στίχους του στα λεωφορεία…
mixanitouxronou.gr

Το ποίημα γράφτηκε το 1908 από τον Κωστή Παλαμά, όπου περιγράφει με δραματικό τρόπο την απόγνωση του για την κατάντια της χώρας.

Στην αρχή του 20ου αιώνα, η Ελλάδα ήταν μια χώρα χρεοκοπημένη, ταπεινωμένη και διαλυμένη οικονομικά και κοινωνικά. Μόλις στεκόταν στα πόδια της με την οικονομική «βοήθεια» -με το αζημίωτο φυσικά- των ξένων, στους οποίους είχε ουσιαστικά εκχωρήσει την εθνική της κυριαρχία. Ανίκανοι πολιτικοί ηγέτες κι ένας ταλαιπωρημένος λαός, που πολιτικάντηδες δημαγωγοί εύκολα τον έσερναν από τη μύτη- συνέθεταν ένα ζοφερό σκηνικό.

Έπειτα θα ακολουθούσαν οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912-1913), ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος (1914-1918), ένας βαθύτατος Εθνικός Διχασμός (1915-1922), η Μικρασιατική Καταστροφή (1922), η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929, η Μεγάλη Ύφεση. Πρόσφυγες, Δικτατορίες, ένας οδυνηρός Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και ένας ακόμη πιο θλιβερός Εμφύλιος πόλεμος...

Γύριζε (1908) 
Κωστής Παλαμάς

«Γύριζε, μὴ σταθῇς ποτέ, ρίξε μας πέτρα μαύρη, 
ὁ ψεύτης εἴδωλο εἶν᾿ ἐδῶ, τὸ προσκυνᾷ ἡ πλεμπάγια, 
ἡ Ἀλήθεια τόπο νὰ σταθῇ μιὰ σπιθαμὴ δὲ θἄβρῃ. 

Ἀλάργα. Μόρα τῆς ψυχῆς τῆς χώρας τὰ μουράγια. 

Ἀπὸ θαμποὺς ντερβίσηδες καὶ στέρφους μανταρίνους 
κι ἀπὸ τοὺς χαλκοπράσινους ἡ Πολιτεία πατιέται. 
Χαρὰ στοὺς χασομέρηδες! Χαρὰ στοὺς ἀρλεκίνους! 

Σκλάβος ξανάσκυψε ὁ ρωμιὸς καὶ δασκαλοκρατιέται. 

Δὲν ἔχεις, Ὄλυμπε, θεούς, μηδὲ λεβέντες ἡ Ὄσσα, 
ραγιάδες ἔχεις, μάννα γῆ, σκυφτοὺς γιὰ τὸ χαράτσι, 
κούφιοι καὶ ὀκνοὶ καταφρονοῦν τὴ θεία τραχιά σου γλώσσα, 
τῶν Εὐρωπαίων περιγελᾷ καὶ τῶν ἀρχαίων παλιάτσοι. 

Καὶ δημοκόποι Κλέωνες καὶ λογοκόποι Ζωίλοι, 
καὶ Μαμμωνᾶδες βάρβαροι, καὶ χαῦνοι λεβαντίνοι. 

λύκοι, ὦ κοπάδια, οἱ πιστικοὶ καὶ ψωριασμένοι οἱ σκύλοι 
κι οἱ χαροκόποι ἀδιάντροποι καὶ πόρνη ἡ Ρωμιοσύνη

Στον λόγο του ποιητού, εντούτοις, απουσιάζει η κατηγορία, το μίσος για το παρελθόν, του σήμερα. Ένοχος,είναι και μόνο, αποκλειστικά το παρόν. Γιατί τότε το 1908 που γράφει ο ποιητής, το παρελθόν ήταν ζωντανό ακόμα, στην ακόμα σκλαβωμένη τότε, πάλαι περιοχή της βυζαντινής κοινοτικής ομοσπονδίας.




*Ο Κωστής Παλαμάς (Πάτρα, 13 Ιανουαρίου 1859 - Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 1943) ήταν ποιητής, πεζογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ιστορικός και κριτικός της λογοτεχνίας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, με σημαντική συνεισφορά στην εξέλιξη και ανανέωση της νεοελληνικής ποίησης. Αποτέλεσε κεντρική μορφή της λογοτεχνικής γενιάς του 1880, πρωτοπόρος, μαζί με το Νίκο Καμπά και το Γεώργιο Δροσίνη, της αποκαλούμενης Νέας Αθηναϊκής (ή Παλαμικής) σχολής. Επίσης, είχε σπουδάσει και ως θεατρικός παραγωγός της ελληνικής λογοτεχνίας. 

Δείτε αν επιθυμείτε...

αρχείο facebook 
Papaderos Thodoris Παλαμάς, Βάρναλης, Κόντογλου(να ξανακυκλοφορήσομε "τα μυστικά άνθη του")....και τόσοι άλλοι μέσα απο το χθες, Διδάσκουν. Στρέφοντας κατα πάνω μας τον καθρέπτη της κυκλικότητας του χρόνου, μέσα στον οποίο η ιστορία επαναλαμβάνεται συνεχώς. Εμείς ξεχάσαμε να διαβάζομε. Το οπτικοακουστικό θέαμα είναι πιο εύπεπτο για την αυδαιμονία της ραστώνης του στρουθοκαμηλισμού μας. 26 Σεπτεμβρίου 2015 στις 1:17 π.μ.


3 σχόλια:

ΝΙΚ είπε...

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΤΑΙ ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΤΟ ΑΞΙΩΜΑ ΟΤΙ ΟΠΟΙΟΣ ΛΑΟΣ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΣ ΝΑ ΤΗΝ ΞΑΝΑΖΗΣΕΙ.

Μονοπάτια που διασταυρώνονται είπε...

Πολύ αληθινό και πολύ επίκαιρο. Και τι ωραία που θα ήταν να διαβάζαμε τους στίχους σε λεωφορεία, σε τοίχους και "υπουργεία"...

Άντε τώρα, πάμε πάλι για ύπνο!

kik είπε...

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΔΑΣΚΕΙ, ΑΛΛΑ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΔΙΔΑΣΚΕΤΑΙ.