Τρίτη, 10 Δεκεμβρίου 2013

Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης: Η «Φιλοκαλία» και «Το αδιανόητο τίποτα»


Η «Φιλοκαλία» και «Το αδιανόητο τίποτα»
Μοναχός Μωυσής Αγιορείτης
Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Όταν η Ελλάδα εισήλθε στην Ευρωπαϊκή Ένωση η εφημερίδα «Le Monde» έγραφε:
«Σήμερα εισήλθε στην Ευρωπαϊκή κοινότητα η χώρα της Φιλοκαλίας».

Η Φιλοκαλία είναι ένα βιβλίο πού πρωτοεκδόθηκε στη Βενετία το 1782. Πρόκειται για συγκέντρωση εκλεκτών Αγιοπατερικών κειμένων, για όσους αγαπούν την πνευματική ζωή, την ουσιαστική σχέση τους με τον ζώντα Θεό.

Συγκεκριμένα κατά τον τίτλο του σημαντικού αυτού βιβλίου, που χαρακτήρισε μία εποχή και ένα τρόπο ζωής, αναφέρεται: «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών. Συνερανισθείσα παρά των Αγίων και Θεοφόρων Πατέρων ημών, εν ή δια της κατά την πράξιν και θεωρίαν Ηθικής φιλοσοφίας, ό νους καθαίρεται, φωτίζεται και τελειούται...»

Μιλάμε λοιπόν για φιλοκαλική εποχή, φιλοκαλικούς πατέρες και φιλοκαλισμό. Οι συντάκτες του σπουδαίου βιβλίου και τότε κατηγορήθηκαν από ορισμένους ως σκοταδιστές και τούς προσήψαν το σκωπτικό προσωνύμιον Κολλυβάδες, για άλλη όμως αιτία.

Σήμερα, μετά από μελέτη, έκδοση κειμένων και εκτίμηση η επιστήμη αποφαίνεται ότι το έργο τους ήταν λίαν αξιόλογο κι έδωσε πνοή νέα στην ορθόδοξη πνευματική ζωή. Οι πρωτοστάτες τού κολλυβαδικού-φιλοκαλικού κινήματος στέφθηκαν υπό αγιωνυμίας και αυτό λέει πολλά.

Μετά από διακόσια χρόνια και πλέον έρχεται ο συγγραφέας Στέλιος Ράμφος, που πέρασε από διάφορα ιδεολογικά ρεύματα, ν' αμφισβητήσει τή φιλοκαλική προ­σφορά με το νέο του βιβλίο: «Το αδιανόητο τίποτα. Φιλοκαλικα ριζώματα τού νεοελληνικού μηδενισμού». Ας σημειωθεί ότι κάποτε μας είχε συγκινήσει με γραφές του και είχαμε μακρές συζητήσεις στην ταπεινή μας Καλύβη, μαζί με τον Κώστα Ζουράρι.

Νομίζω ότι ο κ. Ράμφος το παρατραβάει το σχοινί στις ερμηνείες, σχολιασμούς και αναλύσεις του σε κείμενα πού πλησιάζονται μ' ένα εντελώς άλλο τρόπο. Εμμέσως πλην σαφώς μας λέει πώς το αντιδυτικό και γνήσια αναγεννητικό κίνημα των Ιεροπρεπών Κολλυβάδων, κατά τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, έφερε όλη την κακοδαιμονία στην Ελλάδα.

Οι φιλοκαλικοί πατέρες, Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο φωστήρας της Θεσσαλονίκης, ο νηπτικός Αγιορείτης, ο μέγας Θεολόγος, ο ησυχαστής και διδάχος, όπως και ο σοφώτατος και πολυγραφότατος, ασκητής τού Άθωνα, νεοησυχαστής Νικόδημος ο Αγιορείτης και οι σύν αυτώ μακάριοι άνδρες περιόρισαν την Εκκλησία, την έκλεισαν στο καβούκι της, την έβγαλαν εκτός Ιστορίας, ώστε να ταλαιπωρούμεθα έως σήμερα.

Το μόνο πού δεν λέει είναι ότι και η σημερινή οικονομική κρίση προέρχεται από την ακολούθηση του πνεύματος τού ησυχασμού.

Η προκλητική, βάναυση, αθεόφοβη, ωμή και υπερήφανη απαξίωση του Ιερού ησυχασμού, τού παλαμισμού, τού κολλυβαδισμού και φιλοκαλισμού αγγίζει η ξεπερνά τα όρια της αιρέσεως;

Μάλιστα βρέθηκε καθηγητής της Θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο κ. Πέτρος Βασιλειάδης, γνωστός για τις μοντέρνες ιδέες του, να χαρακτηρίσει «συγκλονιστικό» το βιβλίο τού κ. Σ. Ράμφου κατά του ησυχασμού.

Ότι ο ησυχασμός, λέει, βλέπει μόνο το χθες και όχι το αύριο και δημιουργεί διχασμό στην ψυχή. Ο κ. Π. Βασιλειάδης τονίζει τη ρήση τού κ. Σ. Ράμφου ότι οι μελετητές τής Φιλοκαλίας σήμερα μετεωρίζονται «ανάμεσα σε ουράνια προσδοκία και απογεμένη ιστορικότητα».

Είναι λυπηρό να γράφονται αυτά τόσο εύκολα και αυτές οι εντελώς προσωπικές ερμηνείες να επικροτούνται από Θεολόγους και να τις προσυπογράφουν ότι ή Σύνοδος του 1351 έθεσε οριστικά την Εκκλησία στο χρονοντούλαπο τής ιστορίας.

Η Ιστορία όμως, πιστεύω, θα προσπεράσει τέτοιες ιδέες. Ο κύριος της Ιστορίας είναι ο Χριστός και η Εκκλησία είναι το ζωντανό σώμα Του. Αυτός δίνει πνοή στην Εκκλησία και στον κόσμο. Οι ερμηνείες του βιβλίου είναι τόσο πρωτότυπες, όσο παράξενες και οι υψηλές πτήσεις του δημιουργούν Ισχυρές πτώσεις και οδηγούν σ' ένα αδιανόητο τίποτε...

Φιλοκαλία σημαίνει αγάπη του ωραίου.

Ο ωραίος είναι ο Χριστός.

Η σύνδεση με τον Χριστό ωραιοποιεί τη ζωή μας.

Η Φιλοκαλία μας λέει πώς θα επιτευχθεί αυτό.


Ο Ντοστογιέφσκι λέει η ωραιότητα θα σώσει τον κόσμο. 
Η ωραιότητα είναι ο Χριστός.

Ιδιαίτερα σήμερα σε μια εποχή εκκοσμίκευσεως και αποστασίας έχουμε μεγάλη την ανάγκη τού ησυχασμού, της μελέτης της Φιλοκαλίας, της συνδέσεως με τον Χριστό και την Εκκλησία Του.

Σεπτέμβριος 2010
μοναχός Μωυσής Αγιορείτης


Για όλο το άρθρο σε εκτυπώσιμη μορφή πατήστε εδώ.
 «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ»
Δείτε και... 

4 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Ο Στέλιος Ράμφος ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ πρωτότυπος στο διάβημα του.Αναπαράγει απλώς στα καθ'ημάς προτεστάντικες απόψεις,και εκσυγχρονιστικές που αποτέλεσαν ως γνωστόν στόχο των ρομαντικών.Συνεπώς ο Ράμφος αγνοεί την ευρωπαική ιστορία που τόσο θαυμάζει και αναπαράγει απλώς παρωχημένες ιδέες.Δεν συνεκτιμώ ότι παλιά ήταν νεορθόδοξος.Δεν ανήκε ποτέ σε εμάς.

Δημήτριος Γ. Δάβαρης

Sophia Siglitiki Drekou είπε...

Ο ΝΙΚΟΣ ΣΙΔΕΡΗΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ ΣΤ. ΡΑΜΦΟΥ
15.12.2013
Κάθε κοινωνική και πολιτική διεργασία βασίζεται στη στάση και την πράξη ανθρώπων, άρα ενέχει και ψυχολογική διάσταση. Ωστόσο, η αναγωγή τέτοιων διεργασιών σε ψυχολογικές μεταβλητές και μόνο είναι σφάλμα (αναγωγισμός), που συσκοτίζει τις κοινωνικο-πολιτικές ορίζουσες του φαινομένου. Παράδειγμα: Ο Σ. Ράμφος διαγιγνώσκει ότι οι Έλληνες πάσχουν από παράνοια, δείχνοντας πλήρη άγνοια των ψυχοπαθολογικών μηχανισμών της παράνοιας. Ενώ, ταυτόχρονα, λειτουργώντας ως καθεστωτικός διανοούμενος, συμβάλλει στον ευνουχισμό της πολιτικής ή μη σκέψης των Ελλήνων, οι οποίοι προφανώς είναι ανίκανοι να λειτουργήσουν το δημοκρατικό πολίτευμα, αφού είναι παρανοϊκοί, άρα τρελοί και κακοί. Αμαρτωλοί που δίκαια ψήνονται στην κόλαση της φτωχοποίησης. Επικίνδυνοι λόγω παραφροσύνης. Και άξιοι να υπάρχουν όχι ως ελεύθεροι άνθρωποι και πολίτες, αλλά ως νεοραγιάδες που τους «κουράρουν» οι γνωστοί σωτήρες. (...)

Συνέντευξη του Ν. Σιδέρη στον Βασίλη Βενιζέλο ,εφημ. Η ΑΥΓΗ, 15-12-2013, σελ. 15. Ολόκληρη η συνέντευξη εδώ: http://www.avgi.gr/article/1501597/nikos-sideris-na-uperaspistoume-enan-dimokratiko-anthropismo

Ανώνυμος είπε...

Η ΣΤΡΑΤΕΥΜΕΝΗ ΔΙΑΝΟΗΣΗ ΣΤΟ ΑΡΜΑ ΤΟΥ ''ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΟΜΙΑΣ''.ΠΟΛΛΑ ΘΑ ΔΟΥΝ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΘΑ ΑΚΟΥΣΟΥΝ ΤΑ ΑΥΤΙΑ ΜΑΣ.ΠΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΛΗΦΘΟΥΝ ΟΙ ΔΙΑΝΟΗΤΕΣ ΟΤΙ ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΚΑΙ ΟΤΙ '' ΜΑΚΑΡΙΟΙ ΟΙ ΚΑΘΑΡΟΙ ΤΗ ΚΑΡΔΙΑ,ΟΤΙ ΑΥΤΟΙ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΟΨΟΝΤΑΙ''. ΥΠΟΓΡΑΦΗ ''ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ''

Ανώνυμος είπε...

ΑΔΕΛΦΙΑ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΠΑΣΗΣ ΑΓΑΠΗΤΙΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ...ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΕΤΕ ΤΟΝ ΦΙΛΕΛΛΗΝΑ ΤΕΛΙΚΑ ΙΟΥΔΑΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΠΟΥ ΠΑΡΗΛΘΕ, ΤΟΝ ΚΑΡΛ ΠΟΠΠΕΡ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΕΤΕ ΠΡΩΤΑ ΒΑΘΙΑ ΚΑΙ ΤΑΠΕΙΝΑ ΓΙΑΤΙ ΕΛΕΓΕ ΜΕ ΤΟΣΗ ΔΙΑΠΡΥΣΙΑ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ ΟΤΙ Ο ΠΛΑΤΩΝΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΗΓΗ ΚΑΘΕ ΦΑΣΙΣΜΟΥ....ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΝΑ ΑΝΑΤΡΕΞΕΤΕ ΣΤΟ ΑΛΒΘΜ ΠΟΥ ΑΝΑΡΤΗΣΑΜΕ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ 'ΑΓΙΟ ΦΙΛΟΣΟΦΟ ,ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ ΣΤΡΑΤΗΓΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟ ΗΓΕΤΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΜΠΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΤΟΝ ΕΝΔΟΞΟΤΑΤΟ ΡΗΤΟΡΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ ΠΕΡΙΚΛΗ!!...ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΓΙΑΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΕ ΑΕΝΑΩΣ ΝΑ ΕΛΕΗΣΕΙ Ο ΕΠΕΚΕΙΝΑ ΤΟΥ ΝΟΥ ΝΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΔΕΛΦΟΥΣ ΔΥΤΙΚΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΤΟΥ ΑΝΕΛΠΙΔΟΥ ΕΡΕΒΟΥΣ !!!