24 Δεκ 2013

Ζεις τη μελαγχολία των γιορτών; Έλα μαζί μας σ' ένα Αλλιώτικο Πάρτι Χριστουγέννων 🎄

Ζεις τη μελαγχολία των γιορτών;

Βυζαντινά Κάλαντα Χριστουγέννων Ρωμαίϊκα και Παραδοσιακά

Πίνακας ζωγραφικής «Τα Κάλαντα» δια χειρός Γιώργου Κόρδη

Τα Χριστούγεννα μέσα απ' τα μάτια του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού (Κοντάκια Χριστουγέννων)


Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

23 Δεκ 2013

Επιζώντων Θαυμάτων [Στην Σοφία Ν.] της Ιφιγένειας Γεωργιάδου (Διάλογοι)


Επιζώντων Θαυμάτων
Στην Σοφία Ν.

Ιφ. Γεωργιάδου

Aνάερη ελευθερία 
λευκού μαρμάρου θύμηση
τρισμέγιστου χρόνου
αιώνιο πέρασμα.

Ξημερώνει Χριστούγεννα με τον Παπαδιαμάντη...

Ξημερώνει Χριστούγεννα   με τον Παπαδιαμάντη

Μπέρτολτ Μπρεχτ: Κουράστηκες λες δε μπορείς άλλο πια ν’ αγωνιστείς

14 Δεκ 2013

Ο Χριστουγεννιάτικος Ύμνος που έγινε εικόνα: «Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» Ανάλυση, Μετάφραση, Ποιητική απόδοση και Βίντεο

τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ... The Veneration of the new born Christ

τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ...
The Veneration of the new born Christ... 

Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

α) Εισαγωγικά στον ύμνο

Ένα από τα εξοχότερα τροπάρια της Υμνογραφίας μας είναι ο ύμνος, που αναλύεται εδώ. Κάθε ύμνος ονομάζεται τροπάριο, διότι ψάλλεται με ορισμένο «τρόπο» (ήχο). Το τροπάριο αυτό είναι ιδιόμελο, έχει δηλαδή δική του μελωδία, ψάλλεται στον β' ήχο και ανήκει στα Στιχηρά του Εσπερινού των Χριστουγέννων (25 Δεκεμβρίου). Στιχηρά ονομάζονται τα τροπάρια, που ψάλλονται μετά από κάθε στίχο των Ψαλμών του Εσπερινού και των Αίνων του Όρθρου.

Ο ποιητής του Ύμνου Ανατόλιος (8ος αι.), μοναχός της Iεράς Μονής Στουδίου Κωνσταντινουπόλεως, φαίνεται καλός γνώστης της λειτουργικής ποίησης. Ο Ανατόλιος Στουδίτης, μαθητής Θεοδώρου του Στουδίτου, ήταν λόγιος ποιητής και ασματογράφος της εκκλησίας. Άκμασε το 770 μ.Χ. και έγραψε τα οκτάηχα αναστάσιμα τροπάρια πού υπάρχουν στή Δαμασκηναία Οκτώηχο, με τίτλο «Στιχηρά Ανατολικά» και άλλα πολλά τοιαύτα σε διάφορες Δεσποτικές και Θεομητορικές εορτές και σε άλλους Αγίους. (Θεοδόσιος Β. Γεωργιάδης, Η Νέα Μούσα: Συνοπτική ιστορική και τεχνική μουσική μελέτη, Εν Σταμπουλ, Τύποις Μάρκου Δημητριάδου, 1936.)

Στη συνέχεια δίνουμε τον ύμνο και τη μετάφρασή του.

β) Ιδιόμελον Εσπερινού Χριστουγέννων (ήχος β') 

«Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ, ὅτι ὤφθης ἐπὶ γῆς τς ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς; ἕκαστον γὰρ τῶν ὑπὸ σοῦ γενομένων κτισμάτων, τὴν εὐχαριστίαν σοι προσάγει· οἱ Ἄγγελοι τὸν ὕμνον, οἱ οὐρανοὶ τὸν Ἀστέρα, οἱ Μάγοι τὰ δῶρα, οἱ Ποιμένες τὸ θαῦμα, ἡ γῆ τὸ σπήλαιον, ἡ ἔρημος τὴν φάτνην· ἡμεῖς δὲ Μητέρα Παρθένον· ὁ πρὸ αἰώνων Θεὸς ἐλέησον ἡμᾶς.»

Νεοελληνική μετάφραση:Τι να σου προσφέρουμε, Χριστέ, που φανερώθηκες στη γη σαν άνθρωπος για χάρη μας; Διότι καθένα από τα δημιουργήματα, που εσύ έπλασες, σου εκφράζει (με το δικό του τρόπο) την ευχαριστία και ευγνωμοσύνη του: οι Άγγελοι σε υμνολογούν, οι ουρανοί δίνουν τον Αστέρα (που οδηγεί τους μάγους) οι Μάγοι σου προσφέρουν τα δώρα τους οι βοσκοί δείχνουν το θαυμασμό τους• η γη (προσφέρει) το σπήλαιο• η έρημος τη φάτνη• εμείς δε οι άνθρωποι (σου δίνουμε) μια Μητέρα Παρθένο. Εσύ που είσαι ο προαιώνιος Θεός, ελέησέ μας.

γ) Σχόλιο στο περιεχόμενο του ύμνου

Ο ύμνος αναφέρεται στο γεγονός της ενανθρώπησης του Θεού-Λόγου, δηλαδή του Ιησού Χριστού. Ο πιστός, μαζί με όλα τα κτίσματα, αισθάνεται τη σημασία αυτού του μοναδικού και ανεπανάληπτου γεγονότος. Ο μεγάλος άγιος και Πατέρας της Εκκλησίας μας, Μάξιμος ο Ομολογητής († 662) (βλ. εδώ), με το θείο φωτισμό του, είπε, ότι η ενσάρκωση του Θεού και η εμφάνισή του στην ιστορία ως Θεανθρώπου είναι «ο σκοπός της δημιουργίας»[1], και της ιστορίας.

Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο, για να γίνει «κατά χάριν» Θεός. Ο άνθρωπος απέτυχε να εκπληρώσει αυτόν το σκοπό εξαιτίας της εναντίωσης, της ανταρσίας στο θέλημα και την αγάπη του Θεού (προπατορικό αμάρτημα). Την αποτυχία του ανθρώπου διορθώνει ο ίδιος ο Θεός με τη σάρκωση (ενανθρώπηση) του Υιού του. Ο Χριστός, που είναι από τη φύση του Θεός, προσλαμβάνει (παίρνει) τη φύση του ανθρώπου (ψυχή και σώμα) και ενώνει «αχώριστα και ασύγχυτα»[2] τον άνθρωπο με το Θεό, ως Θεάνθρωπος. Έτσι, «θέωσε» τη φύση μας. Μαζί όμως με τον άνθρωπο αγιάζεται και όλη η «κτίση». Γι' αυτό κάθε «κτίσμα» αισθάνεται την ίδια ευγνωμοσύνη.
  • Ο ποιητής παρουσιάζει με υπέροχο τρόπο τα πρόσωπα αλλά και τα άψυχα που συνδέονται με τη Γέννηση του Χριστού, να καταθέτουν τα «δώρα» τους στο Θεάνθρωπο, το καθένα με τη δική του δυνατότητα και το δικό του τρόπο. Οι Άγγελοι υμνούν το Χριστό, ψάλλοντας το «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ...» Λουκ.2,4) Ο ουρανός δίνει τον αστέρα, που οδηγεί τους Μάγους στον τόπο, που βρισκόταν το Θείο Βρέφος (Ματθ. 2,2-9). Οι Μάγοι, που έρχονται από την ανατολή, προσφέρουν τα δώρα τους (Ματθ. 2,11). Οι ταπεινοί βοσκοί της Βηθλεέμ εκφράζουν το θαυμασμό τους για όσα συνέβησαν (Λουκ. 2,9 ε.). Η γη προσφέρει το σπήλαιο και η έρημος τη φάτνη (Λουκ. 2,7), διότι δε βρέθηκε «τόπος εν τω καταλύματι» (στο πανδοχείο) (Λουκ. 2,7). Δηλώνεται, έτσι, η συμμετοχή όλης της κτίσης στην υποδοχή του Σωτήρα του κόσμου (Ματθ. 1,21).
Το ερώτημα όμως για τον Ποιητή είναι τι θα μπορούσαμε εμείς οι άνθρωποι να του προσφέρουμε; Το πολυτιμότερο, που είχαμε, ήταν η Παρθένος Μαρία, το τελειότερο και καθαρότερο πλάσμα που γέννησε η ανθρωπότητα. Οι άγιοι μας συνδέουν τη φράση του απ. Παύλου «ὅτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου» («όταν συμπληρώθηκε ο χρόνος», Γαλ. 4,4) με το πρόσωπο της Παναγίας. Ο Θεός δεν αναγκάζει σε τίποτε τον άνθρωπο. «Περίμενε» λοιπόν να γεννηθεί η Παναγία[3], για να σαρκωθεί από αυτή. Στο πρόσωπο της Παναγίας η ανθρωπότητα όλη έδωσε τη συγκατάθεσή της, για να σαρκωθεί ο Θεός! Ο άνθρωπος συνεργάζεται με το Θεό για τη σωτηρία του.

δ) Η δική μας προσφορά

Ο Θεός δεν περιμένει, ούτε δέχεται, ανταλλάγματα από κανένα, αφού είναι «άνενδεής» και δίνει όλα τα αγαθά του από αγάπη. Γεννιέται όμως και στη δική μας καρδιά η επιθυμία να ανταποκριθούμε στο θαύμα της θείας ενανθρώπησης.

τοιχογραφία Περιβλέπτου Αχρίδος,   διά χειρός Μιχαήλ Αστραπά και Ευτυχίου, 1294-5 μ.Χ.
Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ (τοιχογραφία Περιβλέπτου Αχρίδος, 
διά χειρός Μιχαήλ Αστραπά και Ευτυχίου, 1294-5 μ.Χ.).

Επεξηγήσεις:

1. «προεπινοούμενον τέλος οὗ ἕνεκα μέν πάντα, αυτό δε οὐδενὸς ἕνεκα» («...ο θείος σκοπός, που επινοήθηκε πριν από τη δημιουργία, για χάρη του οποίου έγιναν τα πάντα, αλλ' αυτό για χάρη κανενός») Περί αποριών κεφ. 60, Ε.Π. 90, 621 ΑΒ). 

2. Φράση του Όρου (θεολογικής απόφασης) της Δ' Οικουμενικής Συνόδου (451). Δείχνει τον τρόπο, με τον οποίο ενώθηκαν οι δύο φύσεις στο Πρόσωπο του Χριστού. 

3. Ο μεγάλος ορθόδοξος θεολόγος Βλαδίμηρος Λόσκυ (Η μυστική θεολογία της ανατολικής Εκκλησίας, Θεσσαλονίκη 19732, μετ. Πρεσβυτέρας Στέλλας Πλευράκη, σ. 164) λέει σχετικά: «Η τραγωδία της ελευθερίας λύεται δια των λόγων: «᾿Ιδού ἡ δούλη Κυρίου». 

Πώς είναι αυτό δυνατόν; Μας απαντά ένας μεγάλος άγιος, που έθεσε πριν από πολλούς αιώνες στον εαυτό του το ίδιο ερώτημα (Άγιος Ιερώνυμος, †420). Μια χριστουγεννιάτικη νύχτα, σε ώρα προσευχής, ρώτησε το Χριστό, τι θα ήθελε να του προσφέρει. Και ο Χριστός του απάντησε μέσα στη καρδιά του: «Τις αμαρτίες σου, Ιερώνυμε»!.. Αυτό ισχύει για όλους μας. Ο Χριστός θέλει μόνο ένα «δώρο» από μας, την καρδιά μας[1], για να την καθαρίσει και να τη γεμίσει με τη χάρη του. Για να γίνουμε άνθρωποι αγάπης προς το Θεό και τους συνανθρώπους μας, αφού η Γέννηση του Χριστού ολοκληρώνεται με τη δική μας αναγέννηση.

1. «Υἱέ μου δός μοι σήν καρδίαν» (λέει ό Θεός) (Παρ. 23,26).
δηλ. δός μου τήν καρδιά σου (Παροιμ. κγ' 26).

Βιβλιογραφία: Από τα Θρησκευτικά Α' Λυκείου με επεξηγήσεις και παρεμβάσεις από www.sophia-ntrekou.gr.

Ο ύμνος, που αναλύσαμε, έχει ντυθεί με μια πολύ κατανυκτική (βυζαντινή) μελωδία. Ακούστε την στα παρακάτω βίντεο.

Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ
Ποιητική, λαϊκή απόδοση
Αρχιμ. Γεράσιμος Φραγκουλάκης 
από το Αννόβερο της Γερμανίας

εικόνα: αγιογράφος Γεώργιος Κόρδης
εικόνα «Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» δια χειρός
του καθ. αγιογραφίας κ. Γεωργίου Κόρδη

Από αγγέλων στόματα το «Δόξα εν Υψίστοις»
ακούγεται στον ουρανό γιορτάζει όλ’ η φύση.
Βοσκοί αθώοι και απλοί πρώτοι αυτοί μαθαίνουν
την του Σωτήρος Γέννηση την δόξα της Παρθένου.

Σμύρνα, χρυσό και λίβανο οι Μάγοι του προσφέρουν
σαν άρχοντα τον προσκυνούν σαν Θεό τον λατρεύουν.
Το σπήλαιο προσφέρει η γη για να φιλοξενήσει
τον Κύριο των ουρανών τον πλαστουργό της κτίσης.

Το μαύρο πέπλο της νυχτιάς η έρημος προσφέρει
σ’ εκείνον που απ’ τον ουρανό ήρθε το φως να φέρει.
Έτσι εδιάλεξ’ ο Χριστός στη γη για να κατέβει
το πρόβατο τ’ απολωλός να ψάξει και να εύρει!



Να δούμε και σε βίντεο το Ιδιόμελον Εσπερινού Χριστουγέννων με όμορφες, επίκαιρες εικόνες, μέσα από την σύγχρονη αναφορά στο Αληθινό Νόημα των Ημερών και μια σύντομη κοινωνικοθεολογική ανάλυση στου Χριστού Τα Γενέθλια. www.sophia-ntrekou.gr




Βίντεο: Ομιλία του γέροντος Γαβριήλ Κοβιλιάτη για τον
ύμνο «Τί σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» των Χριστουγέννων
στην "Πειραϊκή Εκκλησία 91,2 FM".

Βίντεο: Ύμνοι Χριστουγέννων - Χορωδία. Πρόκειται για ραδιοφωνική μετάδοση του 1961 - κατ' άλλους της 22-11-1963. Η χορωδία του μεγάλου πρωτοψάλτου Αθανασίου Παναγιωτίδη ερμηνεύει ύμνους της εορτής των Χριστουγέννων. Πρόκειται, κατά την άποψή μου, για μία από τις καλύτερες χορωδίες, με ωραίο δέσιμο και σοβαρότατα ισοκρατήματα. Τα ψαλλόμενα μέλη είναι τα ακόλουθα: -«Χριστός γεννάται», Καταβασία -«Δεύτε ίδωμεν πιστοί», Κάθισμα -«Τα σύμπαντα σήμερον» - «Δόξα εν υψίστοις Θεώ» -«Μάγοι και ποιμένες... Νεηγενές» -«Επεσκέψατο ημάς», Εξαποστειλάριον -«Πάσα πνοή» - «Ευφραίνεσθε δίκαιοι» -«Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» -«Η γέννησίς σου», Απολυτίκιον.




«Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» - Χορός Αθανασίου Παναγιωτίδη: Πρόκειται για τμήμα της παραπάνω εκπομπής με ύμνους των Χριστουγέννων που έψαλλε ο Αθανάσιος Παναγιωτίδης με το χορό του στο ραδιοφωνικό σταθμό των Αθηνών μάλλον στα 1961. Οι πρόβες για την εν λόγω μετάδοση ξεκίνησαν δύο μήνες νωρίτερα. Μεταξύ των μελών του χορού ήταν ο Δημήτριος Νεραντζής, ο Ιωάννης Μαθιουδάκης, ο Γεώργιος Λαμπρόπουλος, ο Στάικος Χατζής, ο Φυσέκης, ο Χατζόπουλος κα. Τη μετάδοση ηχογράφησε ο Φραγκίσκος ο Μανιάτης, από τον οποίο προέρχονται και οι περισσότερες από τις παραπάνω πληροφορίες. Εδώ παρατίθεται το Ιδιόμελο «Τι σοι προσενέγκωμεν Χριστέ» με το κείμενο που εκδόθηκε στο φυλλάδιο της Βυζαντινής Συμφωνίας που έδωσε ο Παναγιωτίδης με το χορό του Σωματείου Ιεροψαλτών Θεσσαλονίκης «Άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός» στο Βασιλικό Θέατρο το 1955, καθώς είναι προφανές ότι από το ίδιο κείμενο ψάλλει και αυτός ο χορός. Είναι διδακτική η ερμηνεία των σημαδοφώνων ποιότητος κατά την παράδοση του Παναγιωτίδη που αναδεικνύει η ενιαία ερμηνεία τους από χορού. Όπως βλέπουμε, κάθε άλλο παρά μετροφωνούν! Διδακτικό, επίσης, και το λιτότατο ισοκράτημα. Επίσημο κείμενο μπορέσαμε να εντοπίσουμε μόνο για το παρόν μέλος και για το Πασαπνοάριο του δ' ήχου, το οποίο εμπεριέχεται στο «Επίτομον Αναστασιματάριον» (1955) και έχει ήδη οπτικοποιηθεί εδώ: ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΙΔΗΣ ιστολόγιο-αφιέρωμα. Από τα υπόλοιπα μέλη, δυστυχώς, δεν εντοπίσαμε κείμενο, καθώς δεν εμπεριέχονται στη Βυζαντινή Συμφωνία ή στο Επίτομον Αναστασιματάριον, τα μόνα δηλαδή επίσημα πονήματα του Παναγιωτίδη. Έχουμε πληροφορίες, ωστόσο, ότι και τα κείμενα των Χριστουγέννων ήταν με τυπογραφικά στοιχεία και ελπίζουμε να έρθουν κάποια στιγμή στο φως!



Σχετικά Θέματα:

5 Δεκ 2013

Νέλσον Μαντέλα: ο μαχητής της ζωής και της δικαιοσύνης (Nelson Mandela)

Φυλακίστηκε για 27 χρόνια από το καθεστώς των λευκών

Νέλσον Μαντέλα (Nelson Mandela)
18 Ιουλίου 1918 - 5 Δεκεμβρίου 2013

Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα και τραγούδια με την Νεκταρία Καραντζή


🎄 Καλή Χριστουγεννιάτικη Θέαση 🎄
Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Των Θαλασσών ο Άγιος (Διήγημα Αλ. Μωραϊτίδη στον Εσπερινό του Αγ. Νικολάου στη Σκιάθο)

 το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στην Σκιάθο
το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου στην Σκιάθο

Επιμέλεια Σοφία Ντρέκου

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης (15 Οκτωβρίου 1850 - 25 Οκτωβρίου 1929) ο έτερος άγιος των γραμμάτων, και εξάδερφος του Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη (Βλ. αφιέρωμα) με τον οποίο και διατηρούσε στενή φιλική σχέση, περιγράφει τον εσπερινό της παραμονής του Αγίου Νικολάου, στον ομώνυμο ναό της πατρίδος του, την Σκιάθο.

Ο συγγραφεύς περιγράφει τον εσπερινόν 
της παραμονής του Αγίου Νικολάου εις τον 
ομώνυμον ναόν της πατρίδος του Σκιάθου. 

Εβράδυασεν. Ο ήλιος δύων όπισθεν του πευκοφύτου όρους έπεμπεν εις τας ανατολικάς άκρας της νήσου και εις τα προ του λιμένος νησίδια τας τελευταίας του ακτίνας, λαμβάνων μεθ' εαυτού όλον το ευφρόσυνον της ημέρας θάλπος* και αφήνων εις τα βουνά να στέλλωσι το οξύ εκείνο του χειμώνος απόγαιον*.

Ο λιμήν ήτο ακίνητος ως λίμνη. Τρία, τέσσαρα καΐκια ήρχοντο βιαστικά ν' αράξωσι χάριν της εορτής. Αι λέμβοι των αλιέων έσπευδον και αυταί να προσορμισθώσι και από την εξοχήν οι ποιμένες και γεωργοί κατήρχοντο εις την πόλιν προς τον αυτόν σκοπόν. Και μόνος ο πράκτωρ της ατμοπλοϊκής εταιρείας ανεβοκατέβαινεν ακόμη εις το παράλιον περιμένων το ατμόπλοιον.


Όμως ενύκτωσε και ήρχισε να σημαίνη η αγρυπνία. Ο γλυκύς του κώδωνος ήχος ελαλούσεν, εκελαδούσεν, ενόμιζες, την πανήγυριν. 


Εις οποιανδήποτε νήσον και αν αποβιβασθής, θα απαντήσης τον ναόν του Αγίου Νικολάου μικρόν η μέγαν, με μάρμαρα ή με πλίνθους. Ο Άγιος Νικόλαος είναι ο παππούς του ναυτικού μας, η γλυκυτέρα του ναύτου παραμυθία, των θαλασσών ο Άγιος. Εις την αγρυπνίαν έπρεπεν όλοι να παρευρεθώσι, διότι ηυτύχησαν να πανηγυρίσουν την εορτήν του εις το νησάκι των. Ο ναύτης και όταν ευδαίμων επιστρέψη εις την νήσον του, φέρει το τάξιμόν του εις τον Άγιον, ευχηθείς, όταν ήτο εις το πέλαγος, να τύχη κατά την εορτήν εις την πατρίδα του, ν' αγρυπνήση όλην την νύκτα. Και όταν πάλιν ναυαγός εις μίαν σανίδα σωθή, ή εις ξηρόν βράχον από τα δόντια του θανάτου γλυτώση, πρώτα, πρώτα θα φέρη το τάξιμό του εις τον Άγιον, λαμπάδα μεγάλην ή αργυρούν κανδήλιον, και ύστερον θα μεταβή εις την οικίαν του να χαιρετήση την μητέρα του την σύζυγόν του. Αλλ' ενίοτε δεν επανέρχεται. Το τάξιμόν του ήτο βαρύ.


Είχε τάξει όλην την ζωήν του. Να γίνη καλόγηρος! Και ούτως ο ευλαβής, διασώσας την ζωήν του από τα κύματα της θαλάσσης πηγαίνει να την κλείση εις τους αφώνους του μοναστηριού τοίχους, εις τον Άθωνα.





Πάντες, γεωργοί και ναύται, συνηθροίζοντο εις την αγρυπνίαν συνωστιζόμενοι έμπροσθεν της εικόνος του Αγίου Νικολάου, παλαιάς βυζαντινής αγιογραφίας, ολίγον μαυρισμένης ή υπό του χρόνου, ή διότι ο ζωγράφος ηθέλησε δια του σκιερού χρώματος να παραστήση το αυστηρόν πρόσωπον του θαυματουργού αρχιερέως. Και ήναπτον όλοι τας μεγάλας λαμπάδας οι ναύται, τας οποίας είχον φέρει από το ταξίδιον, και έλαμπεν η εικών, και έλαμπεν όλη η εκκλησία. Και ακτινοβολούσε το πράον του Αγίου πρόσωπον εκ χαράς, νομίζεις, ως να ηυχαριστείτο, ότι την στιγμήν εκείνην εβούϊζεν ο μικρός ναός εκ της φαιδράς των ασμάτων ψαλμωδίας, μετ' ιδιαιτέρας αγάπης επαναλαμβανούσης το «Άγιε Νικόλαε» εν τοις εγκωμιαστικοίς ύμνοις. Και ηυχαριστούντο γύρο, γύρο οι ναύται ακούοντες τα άσματα και προσβλέποντες ατενώς εις την εικόνα, κατάφορτον από των αναθημάτων, εν οίς διέπρεπον αργυρά μικρά πλοιάρια, πλοιάρχων αφιερώματα. Κατά τας στιγμάς εκείνας ενόμιζες, ότι η εικών προσελάμβανε θαυμασίαν τινά κίνησιν και ζωήν αιφνίδιον. Ενόμιζες ότι εκινούντο οι οφθαλμοί του Αγίου και ευλογούσεν η χείρ τους προσφιλείς του ναυτίλους και ότι συχνά μετέβαλλεν όψιν το γηραιόν του πρόσωπον.

Άλλος εκ των εκεί παρισταμένων, έχων εις τον νουν του την παροιμιώδη του Αγίου Νικολάου ελεημοσύνην και προς τους πένητας συμπάθειαν, τον έβλεπε γλυκύν και μειδιώντα, ως ότε έσωζε κρυφά τας τρεις εκείνας θυγατέρας από του ηθικού θανάτου, παρέχων τα μέσα της υπανδρείας, και έτεινε και αυτός την χείρα, νομίζων ότι ο Άγιος φλωρία εμοίραζε την στιγμήν εκείνην. Άλλος πάλιν έχων εις τον νουν του, ότι ποτέ ο επίσκοπος των Μύρων*, άγριος και απειλητικός εμφανισθείς, εκράτησε του δημίου την χείρα, έτοιμον να θανατώση τρεις άνδρας αθώους, συκοφαντηθέντας, τον έβλεπεν εις την εικόνα άγριον και απειλητικόν με πύρινα βλέμματα. 




Ο δε ναύτης, διαλογιζόμενος την στιγμήν, κατά την οποίαν ο Άγιος έσωσε το κλυδωνιζόμενον σκάφος, έτοιμον να καταποντισθή, εφαντάζετο τον Άγιον ιστάμενον ατρόμητον εν τη πρύμνη και βαστάζοντα κραταιώς το πηδάλιον, ενώ η εικών παρίστα τούτον καθήμενον επί θρόνου και ευλογούντα. Εκείνος δε πάλιν, ο ενθυμούμενος την στιγμήν, κατά την οποίαν ο Άγιος βυθισθείς εν τω πόντω έσωσεν ημίπνικτον τον από του πλοίου πεσόντα ναύτην, ενόμιζεν, ότι έβλεπε διάβροχον τον Ιεράρχην και ότι από το κοντόν λευκόν του γένειον έσταζεν ακόμη θάλασσα.

Τόσην ζωήν παράδοξον ελάμβανεν η βυζαντινή εικών υπό τα πολλά εκείνα φώτα και την φαιδράν ψαλμωδίαν.[1]


Σημειώσεις:

Θάλπος – ζεστασιά, περίθαλψις
Ἀπόγαιον – θαλάσσιος ἄνεμος
Παραμυθία – παρηγορία
Μῦρα – ἀκμάζουσα μεσαιωνική πόλις τῆς Μικρᾶς Ασίας

Ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης φιλόλογος και λογοτέχνης, γεννήθηκε στη Σκιάθο το φθινόπωρο του 1850 και ήταν ξάδερφος του Παπαδιαμάντη. Ταξίδεψε σε διάφορα μέρη της Ελλάδος, περισσότερο όμως μελέτησε το Άγιο Όρος. Το 1929 έγινε μοναχός και άλλαξε το όνομα του σε Ανδρόνικος, για να αφήσει τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου την τελευταία του πνοή στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Σκιάθο.

Γεννήθηκε στην Σκιάθο στις 15 Οκτωβρίου του 1850 και ήταν ο πρώτος από τα 7 παιδιά της οικογένειας, με τον πατέρα του να κατάγεται από τον Μιστρά και την μητέρα του από ιερατική οικογένεια του νησιού και ξαδέρφη του πατέρα του Παπαδιαμάντη. Έφτασε μέχρι την δεύτερη τάξη του γυμνασίου στην Σκιάθο, καθώς η ανώτερη τάξη δεν υπήρχε στο νησί.

Έτσι τέλειωσε της σπουδές του στην Αθήνα, σε ηλικία 21 ετών στο Βαρβάκειο των Αθηνών, για να ακολουθήσει η Φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου, στην οποία αργότερα έγινε και Διδάκτωρ.


Εργάστηκε σαν δημοσιογράφος στην «Εφημερίδα» του Κορομηλά και για μεγάλο χρονικό διάστημα διετέλεσε καθηγητής σε διάφορα αθηναϊκά γυμνάσια. Το 1886 και όντας ήδη διδάκτορας παρασημοφορείται με τον αργυρό Σταυρό του Σωτήρος και το 1914 τιμήθηκε με το Εθνικό Αριστείο Γραμμάτων.

Σε ηλικία 51 χρόνων παντρεύεται. Όταν 13 χρόνια μετά πεθαίνει η γυναίκα του αφοσιώνεται στην μετάφραση και συγγραφή θεολογικών κειμένων. Το πλούσιο έργο του καλύπτει ποιήματα, θέατρο και τα διηγήματα που τον έκαναν ευρύτερα γνωστό σε καθαρεύουσα και δημοτική.


Κυριότερα δημοσιεύματά του θεορούντε το πεντάπρακτο ιστορικό δράμα «Βάρδας Καλλέργης», το ιστορικό μυθιστόρημα των μετά τον Μέγα Αλέξανδρο χρόνων «Δημήτριος ο Πολιορκητής» και οι 2 εξάτομες εκδόσεις «Διηγήματα»και «Με του βορριά τα κύματα», με την δεύτερη να περιλαμβάνει ταξιδιωτικές εντυπώσεις.


Όπως και ο συντοπίτης του Παπαδιαμάντης κατέχεται και αυτός από νοσταλγία της πατρίδος. Είναι ηθογράφος, θαλασσογράφος και αφηγητής ναυτικών περιπετειών.


Ονομάζεται προεδρεύον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών τον Ιανουάριο του 1928, στην οποία όμως δεν παρίσταται ποτέ. Το 1929 επιστρέφει στην Σκιάθο ως μοναχός Ανδρόνικος, αρρωσταίνει και πεθαίνει στις 25 Οκτωβρίου του ίδιου έτους.[2]


Παραπομπές:

1. Διηγήματα Αλεξάνδρου Μωραϊτίδη, μετά προλόγου Β. Γαβριηλίδου. Εκδότης Σιδέρης 1921-1928 - Αθήναι. [Νεοελληνικά Ἀναγνώσματα Β’ Γυμνασίου (1964)] sophia-ntrekou.gr
2. Εθνικό Κέντρο Βιβλίου: Από το 18ο αιώνα μέχρι το 1935, www.ekebi.gr
3. Το οπτικοακουστικό υλικό (Βίντεο) από www.YouTube, εταιρεία της Google.
• Πηγή και Πρόλογος: www.sophia-ntrekou.gr | Αέναη επΑνάσταση


Θέματα για τον Άγιο Νικόλαο: