Αφιέρωμα, έρευνα Σοφία Ντρέκου, Αρθρογράφος
Καλή κι ευλογημένη Χρονιά αγαπητοί αναγνώστες
της «Αέναης επΑνάστασης» και καλό Μήνα...!!!
Γιορτάζουμε σήμερα 1η Σεπτεμβρίου, ημέρα αρχής της Ινδίκτου, ημέρα αρχής του νέου Εκκλησιαστικού έτους. Ας είναι το νέο Εκκλησιαστικό έτος, αρχή για μια νέα Αναστάσιμη πορεία. Γιατί φίλες και φίλοι... «Πολλά δε θέλει ο άνθρωπος, να 'ν' ήμερος να 'ναι άκακος, λίγο φαΐ λίγο κρασί, Χριστούγεννα κι Ανάσταση» (Ελύτης).
Η εκκλησιαστική ακολουθία για το νέο έτος τελείται την 1η Σεπτεμβρίου, μια ακολουθία απαράμιλλου κάλλους ως προς το υμνογραφικό υλικό.
Εδώ και αρκετά χρόνια ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει κηρύξει την 1η Σεπτεμβρίου (την εκκλησιαστική πρωτοχρονιά – «αρχή της Ινδίκτου») ημέρα προσευχής υπέρ του φυσικού περιβάλλοντος. Το μέτρο αυτό αναμφίβολα είναι ωραίο και ορθό.
Μάλιστα, ο μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας) έχει επισημάνει ότι θα έπρεπε ο σύγχρονος χριστιανός να θεωρεί ηθικές εκτροπές, δηλαδή αμαρτίες, και τις πράξεις του που καταστρέφουν το περιβάλλον. (βλ.εδώ)
Συναξαριστής του μηνός Σεπτεμβρίου
Η Εκκλησία του Χριστού εορτάζει 01 Σεπτεμβρίου, την αρχή της Ινδικτιώνος, από την λατινική λέξη «indictio», η οποία σημαίνει ορισμός, δηλαδή την έναρξη του εκκλησιαστικού έτους.
Ο όρος προήλθε από την συνήθεια των Ρωμαίων αυτοκρατόρων να ορίζουν δια θεσπίσματος για διάστημα δεκαπέντε ετών το ποσόν του ετησίου φόρου, που εισέπρατταν αυτήν την εποχή για την συντήρηση του στρατού.
Κατ’ επέκτασιν καθιερώθηκε να ονομάζονται ινδικτιώνες και οι δεκαπενταετείς αυτοί κύκλοι που άρχισαν επί Καίσαρος Αυγούστου, τρία χρόνια πριν από την γέννηση του Χριστού.
Επειδή ο Σεπτέμβριος είναι εποχή συγκομιδής καρπών και προετοιμασίας για τον νέο κύκλο βλαστήσεως, ταίριαζε να εορτάζουν οι χριστιανοί την αρχή της γεωργικής περιόδου αποδίδοντας ευχαριστίες στον Θεό για την εύνοιά του προς την κτίση.
Είναι αυτό που ήδη έκαναν οι Ιουδαίοι σύμφωνα με τις εντολές του Μωσαϊκού Νόμου· την πρώτη δηλαδή ημέρα του εβδόμου ιουδαϊκού μηνός, αρχές Σεπτεμβρίου, τελούσαν την εορτή της Νεομηνίας ή των Σαλπίγγων, κατά την οποίαν σχόλαζαν από κάθε εργασία, για να προσφέρουν θυσίες ολοκαυτωμάτων «εις οσμήν ευωδίας Κυρίω» (Λευϊτ. 23,18).
Ο Χριστός, ο Υιός και Λόγος του Θεού, ο δημιουργός του χρόνου και του σύμπαντος, ο προάναρχος Βασιλεύς των αιώνων, ο οποίος εσαρκώθη, για να αποκαταλλάξη τα πάντα εις Εαυτόν και να συναγάγη Ιουδαίους και εθνικούς εις μίαν Εκκλησίαν, ήθελε να ανακεφαλαιώσει εν Εαυτώ τον αισθητό κόσμο και τον γραπτό Νόμο.
Έτσι, αυτήν την ημέρα που η φύσις ετοιμάζεται να διατρέξει ένα νέο κύκλο εποχών, εορτάζουμε το γεγονός, κατά το οποίο ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός εισήλθε στην Συναγωγή και ανοίγοντας το βιβλίο του Ησαϊου ανέγνωσε το χωρίο, όπου ο Προφήτης ομιλεί επ’ ονόματι του Σωτήρος «Πνεύμα Κυρίου επ’ εμέ, ού είνεκεν έχρισέ με, ευαγγελίσασθαι πτωχοίς απέσταλκέ με, κηρύξαι ενιαυτόν (= έτος) Κυρίου δεκτόν» (Λουκ. 4,18).
Όλες οι Εκκλησίες, συναθροισμένες «επί το αυτό», αναπέμπουν αύριο δοξολογία προς τον ένα τρισυπόστατο Θεό, ο οποίος διαμένει στην αιώνια μακαριότητα, διακρατεί τα πάντα εν τη ζωή και στέλνει άφθονες τις ευλογίες του κάθε εποχή στα κτίσματά του.
Ο ίδιος ο Χριστός ανοίγει τις θύρες του νέου έτους και μας προσκαλεί να τον ακολουθήσουμε, για να γίνουμε μέτοχοι της αιωνιότητός του.
Αρχή της Ινδίκτου, παγκόσμια ημέρα προσευχής υπέρ του φυσικού περιβάλλοντος - Ο κατ’ εξοχήν οικολόγος, είναι ο ΆγιοςΚατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας το εκκλησιαστικό και το οικονομικό έτος άρχιζαν την 1η Σεπτεμβρίου. Παλαιότερα τη Ρωμαϊκή περίοδο υπήρχαν άλλες αντίστοιχες ημερομηνίες, όπως ο Απρίλιος ή ο Οκτώβριος. Η «Ίνδικτος» ήταν η δεκαπενταετής περίοδος από απογραφή σε απογραφή. Δηλαδή, Διαβάστε περισσότερα »
1 Σεπτεμβρίου: Τι είναι η αρχή της Ινδίκτου;
%20Indiction.jpg "from the Menologion of Basil II (c. 1000 AD)")
Αρχή του νέου Εκκλησιαστικού έτους
Από το Μηνολόγιο του Βασιλείου Β' (1025)
from the Menologion of Basil II (c. 1000 AD)
Γιατί «ξεκινάει» το εκκλησιαστικό έτος την 1 Σεπτεμβρίου;
Για την περίπτωση αυτή, ο Σ. Ευστρατιάδης στο Αγιολόγιο του, γράφει τα εξής:
«Λέξις λατινική (indictio) όρισμόν σημαίνουσα καθ’ όν κατά δεκαπενταετή περίοδον επληρώνοντο εις τους αυτοκράτορας των Ρωμαίων οι φόροι. Κατά την εκκλησιαστικήν παράδοσιν, την αρχήν της ινδικτιώνος είσήγαγεν ό Αύγουστος Καίσαρ (1 -14), ότε διέταξε την γενικήν των κατοίκων του Ρωμαϊκού κράτους απογραφήν και την είσπραξιν των φόρων, κατά την πρώτην του Σεπτεμβρίου μηνός.
Από του Μεγάλου Κωνσταντίνου (313) έγένετο επισήμως χρήσις της Ινδικτιώνος ως χρονολογίας, έκτοτε δε ή εκκλησία Κωνσταντινουπόλεως μέχρι του νυν εορτάζει την α’ Σεπτεμβρίου ως αρχήν του εκκλησιαστικού έτους. «Ἴνδικτον ἡμῖν εὐλόγει νέου Χρόνου, Ὦ καί Παλαιέ, καί δι' ἀνθρώπους Νέε.».Η Ινδικτιώνα είναι ένας γενικότερος τρόπος μέτρησης του χρόνου ανά 15ετίες με αφετηρία τη γέννηση του Χριστού ή για την ακρίβεια από το 3 π.Χ.
Η 1η Σεπτεμβρίου, η αρχή του εκκλησιαστικού έτους, αποτελεί την αρχή της Ινδίκτου. Τότε τελείται η ακολουθία της Ινδίκτου σε συνδυασμό με τη θεία λειτουργία για την ευλογία του εκκλησιαστικού έτους.
Αρχικά υπήρχε η Αυτοκρατορική Ίνδικτος ή Καισαρική Ινδικτιώνα που μάλλον εισήχθη από τον Μέγα Κωνσταντίνο. Εκαλείτο επιπλέον Κωνσταντινική ή της Κωνσταντινουπόλεως ή Ελληνική. Παράλληλα υπήρχε και η Παπική Ινδικτιώνα.
ΔΕΙΤΕ ► Σεπτέμβριος: Ο μήνας του τρύγου, της Ινδίκτου και των παραδόσεων - Ιστορικές αναφορέςΗ 1η Σεπτεμβρίου καθορίστηκε ως αρχή της εκκλησιαστικής χρονιάς ως εξής:
Στην περιοχή της Ανατολής τα περισσότερα ημερολόγια είχαν ως πρωτοχρονιά την 24η Σεπτεμβρίου, ημέρα της φθινοπωρινής ισημερίας. Επειδή όμως η 23 η ήταν η γενέθλια ημέρα του αυτοκράτορα της Ρώμης Οκταβιανού, η πρωτοχρονιά μετατέθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου, η οποία και καθορίστηκε ως αρχή της Ινδίκτου, δηλαδή της περιόδου του ρωμαϊκού διατάγματος για τον φόρο που ίσχυε για 15 έτη.
Έτσι Ίνδικτος κατάντησε να σημαίνει αργότερα το έτος και αρχή της Ινδίκτου την Πρωτοχρονιά. Αυτή την Πρωτοχρονιά βρήκε η Εκκλησία και της έδωσε χριστιανικό περιεχόμενο, αφού τοποθέτησε σ’ αυτήν την εορτή της συλλήψεως του Προδρόμου, που αποτελεί και το πρώτο γεγονός της Ευαγγελικής Ιστορίας.
Δείτε επίσης: Πρωτοχρονιά με τον κυρ-Φώτη Κόντογλου: Ο χρόνος ο φθονερός γέρων και ο κόσμος της φθοράςΑργότερα, το 462 μ. Χ., για πρακτικούς λόγους και για να συμπίπτει η πρώτη του έτους με την πρώτη του μηνός, η εκκλησιαστική πρωτοχρονιά μετατέθηκε την 1η Σεπτεμβρίου. Διευκρινίζεται ότι η πρωτοχρονιά της 1ης Ιανουαρίου έχει Ρωμαϊκή προέλευση και ήρθε στην Ορθόδοξη Ανατολή κατά τα νεότερα χρόνια.
Η εκκλησιαστική ακολουθία για το νέο έτος τελείται την 1η Σεπτεμβρίου, μια ακολουθία απαράμιλλου κάλλους ως προς το υμνογραφικό υλικό.
Σημειωτέον ότι πριν από λίγα χρόνια η Εκκλησία μας όρισε την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα αφιερωμένη στο φυσικό περιβάλλον.
Η Αρχή της Ινδίκτου, η Ινδικτιών και... ο ΕΝΦΙΑ
Γεράσιμος Α. Ρηγάτος, πανεπιστημιακός,
ιατρός, συγγραφέας-λαογράφος
Καλό μήνα, καλό φθινόπωρο και Αρχή της Ινδίκτου. Η λατινική λέξη Indictio (γεν. indictionis) επεξηγείται ως επιβολή φόρου και ως φόρος. Αν ψάξουμε λίγο ακόμα, θα δούμε ότι παράγεται από το ρήμα indico, που ανάμεσα στα άλλα σημαίνει και διατιμώ, ορίζω την τιμή κάποιου αγαθού. Μιλάμε με τον Γεράσιμο Α. Ρηγάτο, πανεπιστημιακό, ιατρό, συγγραφέα-λαογράφο, που μας λέει πως αποτελεί και την αρχή του εκκλησιαστικού έτους.
- Ο «ΕΝΦΙΑ» μας;«Οι Ρωμαίοι άρχιζαν τις πολιτικές τους δραστηριότητες από τον Σεπτέμβριο, όπως γράφει ο Βυζαντινός λόγιος, φιλόσοφος, πολιτικός κ.λπ. Μιχαήλ Ψελλός (1018-1096). Την ίδια περίοδο λοιπόν έπρεπε να εξετασθούν και οι οικονομικές δοσοληψίες, τα βασικά τέλη, ο φόρος για τις στρατιωτικές δαπάνες, οι μισθώσεις, οι ενοικιάσεις κ.λπ. Ο καθορισμός λοιπόν γινόταν με θέσπισμα που όριζε την οικονομική υποχρέωση κάθε πολίτη. Αυτός ο ορισμός της φορολόγησης ήταν η indictio ή ίνδικτος, που κατά τα βυζαντινά χρόνια έγινε και ινδικτιών».
- Και τρόπος χρονολόγησης;«Σε ένα κράτος στηριζόμενο στο στρατό, σπαρμένο σ' όλο το γνωστό κόσμο, το μεγαλύτερο μέρος των κρατικών εξόδων ήταν οι στρατιωτικές δαπάνες. Επειδή δε η θητεία των Ρωμαίων ήταν δεκαπενταετής, η ίνδικτος (διάταγμα) είχε δεκαπενταετή διάρκεια. Από αυτή την αιτία η ίνδικτος έχει και την έννοια της θέσης που κατέχει μια χρονιά σε έναν κύκλο δεκαπενταετίας, που ανανεώνεται συνεχώς. Χρησίμευε δε για τη χρονολόγηση με τον ίδιο τρόπο που είχε εφαρμοστεί και για τις Ολυμπιάδες, λ.χ. το δεύτερο έτος της 60ής ινδικτιώνος κ.λπ.».
- Εφαρμόστηκε;«Κατά πάσα πιθανότητα το σύστημα καθιέρωσε ο Μέγας Κωνσταντίνος το 312 μ.Χ., αν και ορισμένοι υποστηρίζουν παλαιότερη εφαρμογή. Υπήρχαν βεβαίως διαφοροποιήσεις ως προς την εφαρμογή της, ανάλογα με την έναρξη, την αρίθμηση κ.λπ. Αναφέρονται τρεις τρόποι εφαρμογής της ινδίκτου. Ονομάζονται Αυτοκρατορική η πρώτη, Καισαρική η δεύτερη και Κωνσταντινιακή ίνδικτος ο τρίτος τρόπος εφαρμογής. Οι Πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως ήδη από τον 4ο αιώνα κράτησαν τον τρίτο τρόπο, που βρίσκεται ακόμα σε ισχύ ως προς την εκκλησιαστική μας τάξη».
- Που σημαίνει...«Η Αρχή της Ινδίκτου θεωρείται και αρχή του εκκλησιαστικού έτους. Τα «Μηνολόγια» της Εκκλησίας αρχίζουν από τον Σεπτέμβριο. Την 1η Σεπτεμβρίου τελείται στις εκκλησίες η «Ακολουθία της Ινδίκτου» και λειτουργία για την ευλογία του (νέου) εκκλησιαστικού έτους. Οι πιστοί ζητούν προσευχόμενοι: «ευλόγησον τον κύκλον της νέας περιόδου, τας αγαθάς σου δόσεις πάσι δωρούμενος», «δεόμεθα εκτενώς του στεφάνου του έτους ευλόγησον» κ.λπ.».
- Έχει έθιμα;«Τα παλαιότερα χρόνια υπήρχαν διάφορα έθιμα και πρακτικές, κάποιες «διαβατήριες» τελετές σε διάφορα μέρη του ελλαδικού και του εξωελλαδικού Ελληνισμού. Τα περιγράφει ευσύνοπτα ο αείμνηστος Δημ. Λουκάτος στα «Φθινοπωρινά» (1982). Σήμερα τα ελλαδικά σπανίζουν, αν δεν έχουν εξαφανιστεί, καθώς ο Σεπτέμβρης έχει αλλοτριωθεί στο υπόλοιπο έτος και τα όποια έθιμα έχουν απορροφηθεί στον εορτασμό των Χριστουγέννων και των πρώτων ημερών του Ιανουαρίου».
- Στην κοινωνία;«Δεν πρέπει να ξεχνάμε την έναρξη του σχολικού έτους, τις αλλαγές σπιτιών από ενοικιαστές, την ενοικίαση διαμερισμάτων από φοιτητές με την εγκατάστασή τους στον τόπο σπουδών. Έχουμε ακόμα, αν και άτυπα, την έναρξη της νέας δικαστικής χρονιάς. Την έναρξη λειτουργίας της ολομέλειας της Βουλής. Έτσι κι αλλιώς με τακτική ή με θερινή λειτουργία, με νομοσχέδια αδιάβαστα ή με τη διαδικασία του κατεπείγοντος (και σε ένα άρθρο) όλο και κάποιους νέους φόρους θα επιβάλει -κατά το έθιμο της Ινδίκτου».
Βιβλιογραφία:
• Αγιολόγιον της Ορθοδόξου Εκκλησίας / Σωφρονίου Ευστρατιάδου. Συγγραφέας Ευστρατιάδης, Σωφρόνιος (1872-1947), Μητροπολίτης πρώην Λεοντοπόλεως (Πατριαρχείο Αλεξάνδρειας). Εκδότης Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1995.
• Αρχή της Ινδίκτου, παγκόσμια ημέρα προσευχής υπέρ του φυσικού περιβάλλοντος
• Αρχή της Ινδίκτου, παγκόσμια ημέρα προσευχής υπέρ του φυσικού περιβάλλοντος
• Η Αρχή της Ινδίκτου, η Ινδικτιών και... ο ΕΝΦΙΑ Γεράσιμος Α. Ρηγάτος, πανεπιστημιακός,
ιατρός, συγγραφέας-λαογράφος. Από την Έντυπη Έκδοση Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 1 Σεπτεμβρίου 2014
• Τα Βίντεο από το YouTube.com, εταιρεία www.google.gr.
Πηγή Sophia Ntrekou.gr
Περισσότερα Θέματα: Αρχή της Ινδίκτου, Πρωτοχρονιά
Σχετικά θέματα:
♪♫...και μελωδικές ευχές, για του Φθινοπώρου το ψυχόκαρδο ταξείδι.
🎞️ Video Το ορχηστρικό "Φθινοπωρινός δρόμος" του Σταύρου Ξαρχάκου συμπεριλαμβάνεται στο δίσκο: 6 + 6 (1964). Όλοι οι πίνακες είναι έργα του: Leonid Afremov
Οι Αναγνώστες σχολιάζουν
3 Σεπ 2014: Ιφιγένεια Γεωργιάδου: Sophia με την δύναμη φωτεινή, λαμπερή, αστραποβολούσα στα κατάρτια και τα πανιά το πλεούμενο της χαράς σου διαπερνά την σκοτεινιά της συμμαχίας του ουρανόμορφου ωκεανού απαλά, σηματοδοτώντας ευνοϊκά την απελευθερωτική πορεία προς τη Γη της νέας Επαγγελίας !!! 3 Σεπ 2014 στις 4:18 μ.μ.
Sophia Drekou 1 Σεπτεμβρίου 2014
