Οκτώβριος: Πρωτοβρόχια, Χρυσάνθεμα και Γιορτές - Ιστορία και Παράδοση του μήνα | Αέναη επΑνάσταση

Ο Οκτώβριος μέσα από τη λαογραφία, την ιστορία και τις γιορτές: από τα πρωτοβρόχια και τα κυκλάμινα, έως τον Άγιο Δημήτριο, την 28η Οκτωβρίου και τον συμβολισμό του μήνα στην παράδοση.

🍁 Πρόλογος

• Οκτώβριος, πρωτοβρόχια, χρυσάνθεμα, γιορτές, ιστορία, παράδοση

Ο Οκτώβριος, δέκατος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου, αποτελεί κατεξοχήν φθινοπωρινό σταθμό με τα πρωτοβρόχια, τα χρυσάνθεμα και τις μεγάλες του γιορτές. Από τον λαογραφικό «Βροχάρη» και τον «Σποριάτη», έως την ονομασία του από τη λατινική λέξη octo (=οκτώ), ο Οκτώβριος φέρει συνδέσεις με την αστρονομία, τη γεωργία και τη μνήμη της ιστορίας μας. 

Στον μήνα αυτό ανθίζουν τα κυκλάμινα, γιορτάζεται ο Άγιος Δημήτριος, τιμάται ο Ευαγγελιστής Λουκάς και η Αθήνα θυμάται τον πολιούχο της, Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη. Ταυτόχρονα, η νεότερη Ελλάδα φέρει έντονα το αποτύπωμα του Οκτωβρίου με την απελευθέρωση της Αθήνας (1944) και το «Όχι» του 1940. Ένας μήνας που γεφυρώνει την παράδοση με την ιστορική μνήμη, τη φύση με τον άνθρωπο.

• Οκτώβριος: μήνας φύσης και μνήμης.

Ο Οκτώβριος, ή «Βροχάρης», ήταν για αιώνες ο μήνας που όριζε τη σπορά και την αγροτική ζωή. Στην Κύπρο ονομαζόταν «οχτωβρούδια», ενώ στην Ελλάδα τα χρυσάνθεμα λέγονται και «αϊδημητριάτικα», λόγω της γιορτής του Αγίου Δημητρίου στις 26 Οκτωβρίου. Ο μήνας αυτός θεωρείται από το λαό μας το ορόσημο του χειμώνα, σε αντιστοιχία με τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου την άνοιξη. 

Στην αρχαιότητα, το όνομα October προέρχεται από τη λατινική λέξη octo (=οκτώ), καθώς ήταν ο όγδοος μήνας στο παλαιό ρωμαϊκό ημερολόγιο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ιστορική μνήμη: στις 12 Οκτωβρίου 1944 εορτάζεται η απελευθέρωση της Αθήνας, ενώ στις 28 Οκτωβρίου 1940 το «Όχι» στον φασισμό αποτελεί σημείο εθνικής ομοψυχίας. Επιπλέον, στις 26 Οκτωβρίου 1912 η Θεσσαλονίκη ενσωματώθηκε στον εθνικό κορμό. Έτσι, ο Οκτώβριος μετατρέπεται σε μήνα συμβολισμών, αντίστασης και ελευθερίας.

Η λαογραφία τον θέλει συνδεδεμένο με τα πρωτοβρόχια, που ανανεώνουν τη γη, και τα κυκλάμινα που φυτρώνουν σε βράχια, τραγουδημένα από τον Γιάννη Ρίτσο. Ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ αποτύπωσε τον Οκτώβριο με τον «Κόκκινο Αμπελώνα» του 1888, το μοναδικό έργο που πούλησε όσο ζούσε, αναδεικνύοντας τον μήνα ως εποχή φλογερής μετάβασης. Ο Ανδρέας Εμπειρίκος, με το ποίημα «Εποχές», μίλησε για τις βροχές και τις μυρωδιές της φθινοπωρινής γης, ενισχύοντας τη λυρική διάσταση του Οκτωβρίου.

Ο Οκτώβριος, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένας μήνας στο ημερολόγιο, αλλά μια πύλη ιστορίας, παράδοσης και φύσης, που συνδέει τον άνθρωπο με τον χρόνο και τη μνήμη του.

Η Λίμνη Μπλεντ στη Σλοβενία, στολισμένη με τα φθινοπωρινά χρώματα του Οκτωβρίου.

στο μοναδικό νησάκι της, το σύμβολο της χώρας. Εκεί Με βάρκα πας στο νησί όπου 

υπάρχει μια όμορφη εκκλησία και χτυπάς την καμπάνα κάνοντας μια ευχή. 

Lake Bled is one of the most picturesquespots to visit in Slovenia.

1. Εισαγωγή – Ο Οκτώβριος ως συμφωνία αλλαγής και μνήμης

(Παρουσιάζεται το λυρικό της Σοφίας Ντρέκου: προσωπική σχέση με τον μήνα, η φθινοπωρινή ατμόσφαιρα, η 28η Οκτωβρίου, ο Άγιος Δημήτριος.)

Ο Οκτώβριος είναι μια συμφωνία μονιμότητας και αλλαγής.
Οι λεύκες του Οκτωβρίου είναι φλεγόμενες δάδες
που φωτίζουν το δρόμο προς τον χειμώνα.

Αγαπάω πολύ τον Οκτώβρη. Για πολλούς λόγους...

Αρχή ουσιαστική του Φθινοπώρου, μ' ένα παγωμένο αεράκι να σε ανακαινίζει και να σου ανοίγει μια πόρτα επαφής με το κόσμο που πέρασε, τις εποχές που έφυγαν πίσω καθώς και τους ανθρώπους. Είναι μια αίσθηση που είχα από μικρό παιδί. 

Έπειτα είναι η αγαπημένη μου 28η, επέτειος φωτεινή και λαμπερή μπρος στα πεζούλια του Χειμώνα. Ιστορία με καλό τέλος όπου το δίκιο νικά την αδικία. 

Τέλος είναι ο Αη Δημήτρης, γιορτάζει το κάστρο μου τον Άγιο του κι εγώ αναπολώ αντρίκια ένα πατέρα Δημήτρη -άγιο προστάτη μου -Θεός σχωρέστον- που μου έλεγε ιστορίες απ' τη κούνια κι όσο περνάνε τα χρόνια και γκριζάρω, καταλαβαίνω τι εννοούσε...

Αγαπώ πολύ τον Οκτώβρη...

• 2. Ο Μήνας Οκτώβριος – Λαογραφία και φύση

(Περιγραφή του Οκτωβρίου ως «Βροχάρη», «Σποριάτη» κ.λπ. Αναφορά σε πρωτοβρόχια, χρυσάνθεμα, κυκλάμινα και ποιητική μαρτυρία του Γιάννη Ρίτσου.)

Μετά τον τρυγητή Σεπτέμβριο έρχεται ο δέκατος μήνας του Γρηγοριανού μας ημερολογίου, ο Οκτώβριος. Κι επειδή το πιο σημαντικό δώρο του Οκτωβρίου στους γεωργούς είναι οι πολλές βροχές του, γι’ αυτό σε πολλά μέρη ονομάζεται «Βροχάρης», αλλά και μήνας της σποράς, εξ ου και τα ονόματα «Σποριάτης», «Σποριάς» και «Σπαρτός». 

Δείτε επίσης

• Η Παραβολή του Σπορέως - Ψυχαναλυτική, Κοσμολογική και Θεολογική Ανάλυση του Ευαγγελίου

Είναι η εποχή με τα πρωτοβρόχια και τα χρυσάνθεμα, που βαφτίστηκαν αϊδημητριάτικα και στην Κύπρο οχτωβρούδια. Είναι η εποχή που πρωτανθίζουν τα κυκλάμινα σε πλαγιές και βράχια, όπως τόσο χαρακτηριστικά τραγουδάει ο Γιάννης Ρίτσος: «Κυκλάμινο, κυκλάμινο, στου βράχου τη σχισμάδα/ που βρήκες χρώματα κι ανθείς, που μίσχο και σαλεύεις;».

• 3. Οι μεγάλες γιορτές του Οκτωβρίου

(Αναφορά στις γιορτές: Άγιος Δημήτριος, Ευαγγελιστής Λουκάς, Διονύσιος Αρεοπαγίτης. Ερμηνεία του ρόλου τους στην εκκλησιαστική και λαϊκή παράδοση.)

Η μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου, στις 26 του μήνα, έχει δώσει στον Οκτώβριο την προσωνυμία «Αι-Δημητριάτης» ή «Αι-Δημήτρης». Όπως μας αναφέρουν οι Στράτος Θεοδοσίου και Μάνος Δανέζης: 

«Η γιορτή αυτή, που θεωρείται από το λαό μας ορόσημο του χειμώνα, συνδυάζεται με τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου στις 23 Απριλίου. Στο γεωργικό καλαντάρι οι δυο αυτές γιορτές αποτελούν τις χρονικές τομές που χωρίζουν το έτος σε δυο ίσα μέρη, στο χειμερινό και στο θερινό εξάμηνο αντίστοιχα».

Τον ίδιο αυτό μήνα γιορτάζεται και η μνήμη του Ευαγγελιστή Λουκά, στις 18 Οκτωβρίου, ο οποίος εκτός του τρίτου Ευαγγελίου συνέγραψε επίσης και τις Πράξεις των Αποστόλων. Ο Λουκάς, όμως, είναι επίσης γνωστός και ως ιατρός, αλλά και ως ζωγράφος, «καθώς σ’ αυτόν αποδίδεται η ιστόρηση των παλαιότερων και αυθεντικών προσωπογραφιών της Θεοτόκου».

Ο μήνας, πάντως, αρχίζει με την εορτή του πολιούχου των Αθηνών, του Διονυσίου του Αρεοπαγίτη στις 3 του μήνα. Όπως αναφέρει ο Γιώργος Ζωγραφίδης: 

«Όταν ο Απόστολος Παύλος κατέβηκε από το βήμα του Αρείου Πάγου, δεν φαίνεται να πέτυχε τίποτα το σπουδαίο. Μπορεί η ομιλία του, όπως τη διασώζουν οι Πράξεις των Αποστόλων, να θεωρήθηκε αργότερα καταστατικό κείμενο για τη σχέση του χριστιανισμού με τον ελληνισμό, όμως δεν έκανε καλή εντύπωση στους Αθηναίους. Δυο-τρεις μόνο τον πλησίασαν, γιατί πίστεψαν στα λόγια του, και ανάμεσά τους κάποιος Διονύσιος Αεροπαγίτης…». 

Κι ενώ τα κείμενα που αποδίδονται σ’ αυτόν ήταν σημαντικά, «γι’ αυτό άλλωστε συνεχίζουμε να τα διαβάζουμε με αδιάπτωτο ενδιαφέρον και σήμερα», εντούτοις γράφτηκαν πιθανότατα το 520 μ.Χ. από έναν χριστιανό μοναχό συριακής καταγωγής, ο οποίος χρησιμοποίησε νεοπλατωνική γλώσσα και θεωρίες.

• 4. Ο Οκτώβριος στην ιστορία της Ελλάδας

(Η εθνική και ιστορική διάσταση του Οκτωβρίου: Θεσσαλονίκη (1912), το «Όχι» (1940), Απελευθέρωση Αθήνας (1944).)

Αλλά ο Οκτώβριος συνδέεται επίσης στενά και με τρία σημαντικά ορόσημα της πρόσφατης ιστορίας μας. Όπως μας περιγράφει η Μαρίνα Πετράκη:

«Η νικηφόρα είσοδος στη Θεσσαλονίκη στις 26 Οκτωβρίου 1912 μεταμόρφωσε την αμελητέα Ελλάδα σε υπολογίσιμη δύναμη.

Η απόρριψη του φασιστικού τελεσίγραφου στις 28 Οκτωβρίου 1940 συμπύκνωσε σε μια λέξη την ομοψυχία και αγωνιστικότητα που στήριξαν, πέρα από κάθε ελπίδα και απελπισία, τον αγώνα στα βουνά της Αλβανίας, στις πόλεις και την ύπαιθρο της κατεχόμενης Ελλάδας.

• Δείτε επίσης: Ο Ελύτης στο Αλβανικό Μέτωπο το 1941 «Άξιον Εστί»

Η απελευθέρωση της Αθήνας στις 12 Οκτωβρίου 1944 πυκνώνει συμβολικά το πέρασμα από τον εφιάλτη του εξανδραποδισμού στις προσδοκίες, και τις διαψεύσεις, του μεταπολεμικού κόσμου μας».

• 5. Η Οδύσσεια των ημερολογίων – Η αστρονομία και το όνομα του μήνα

(Ετυμολογία: από το octo (=οκτώ), θέση στο ρωμαϊκό ημερολόγιο, μεταγενέστερη προσαρμογή. Λαογραφικοί χαρακτηρισμοί: Βροχάρης, Σποριάτης, Σποριάς, Σπαρτός.)

Αρχαίο Ρωμαϊκό ψηφιδωτό του 3ου αιώνα μ.Χ., με σύμβολο ένα άστρο και με δύο αντρικές 

μορφές που κοιτούν τον Οκτώβριο τον ουρανό – πιθανή αναφορά σε πολιτικό γεγονός.

Ο Οκτώβριος όπως δηλώνει η ονομασία του, αρχικά ήταν ο όγδοος μήνας του έτους στο αρχέγονο ρωμαϊκό ημερολόγιο, που τότε άρχιζε από τον μήνα Μάρτιο.

Πραγματικά, η ονομασία October, προέρχεται από τη λατινική λέξη octo, που σημαίνει οκτώ. Και αυτό επειδή εξαρχής ορισμένοι μήνες ονομάζονταν με την αριθμητική σειρά τους. Ωστόσο –με την προσθήκη των μηνών Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου στο έτος– ο Οκτώβριος μετακινήθηκε στη δέκατη θέση, χωρίς όμως να αλλάξει η ονομασία του.

Ο Οκτώβριος ή Οκτώβρης είναι ο δέκατος μήνας του έτους και ο δεύτερος του φθινοπώρου με 31 ημέρες. 

Σε πολλά μέρη της πατρίδας μας ονομάζεται «Βροχάρης», λόγω των πολλών ευεργετικών βροχών του για τη γεωργία. Επίσης, επειδή είναι ο μήνας της σποράς, φέρει και τα ονόματα «Σποριάτης», «Σποριάς» και «Σπαρτός». 

Στα νησιά του Αιγαίου ονομάζεται ενίοτε και Τρυγομηνάς, όπως και στον Πόντο, λόγω του τρύγου των αμπελιών. Η μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου, στις 26 του μήνα, έχει δώσει στον Οκτώβριο την προσωνυμία «Αι-Δημητριάτης» ή «Αι-Δημήτρης». Η γιορτή αυτή, που θεωρείται από τον λαό μας ορόσημο του χειμώνα, συνδυάζεται με τη γιορτή του Αγίου Γεωργίου στις 23 Απριλίου. Στο γεωργικό καλαντάρι οι δύο αυτές γιορτές αποτελούν τις χρονικές τομές που χωρίζουν το έτος σε δυο ίσα μέρη, στο χειμερινό και στο θερινό εξάμηνο αντίστοιχα. 

• 6. Οι δρόμοι των νερών και των κοπαδιών – Κτηνοτροφική παράδοση

(Αναφορά στην καθοδική πορεία ποιμένων και κοπαδιών, τη φθινοπωρινή αγωνία και τη μουσική παράδοση.)

Ο Οκτώβρης είναι ο μήνας που οι ποιμένες, οδηγούμενοι και από τον οικολογικό καταναγκασμό, αρχίζουν να κατεβαίνουν με τα κοπάδια από τα αλπικά λιβάδια των βουνών στους κάμπους, να ξεχειμωνιάσουν. Όσο αισιόδοξο και άνετο είναι το ανέβασμα ανθρώπων και ζώων μέσα στην ανοιξιάτικη φυσική αλλά και ψυχική ευδία, τόσο αγωνιώδες και επίπονο είναι το κατέβασμα μέσα στη φθινοπωρινή συγκυρία, οπότε η μέρα έχει μικρύνει, τα ζώα εγκυμονούν, οι καιρικές συνθήκες είναι συχνά αντίξοες.

• Δείτε επίσης: Η ψυχή της Ρωμιοσύνης βρίσκεται στον ήχο του Κλαρίνου

Βίντεο: «Τσοπανάκος ήμουνα». Ηχογράφηση του 1910 δημοτικού τραγουδιού. Θυμηθείτε το παλιό σήμα της Ελληνικής ραδιοφωνίας κατά την έναρξη του προγράμματος με τις κουδούνες.» Τραγούδι με προέλευση από την Αιτωλοακαρνανία Στερεάς Ελλάδας. Ο ρυθμός του κομματιού είναι 8/8 (3-3-2), χορεύεται ως «ΣΥΡΤΟΣ» και κινείται σε δρόμο Νιγκρίζ.

• 7. Οκτώβριος και Τέχνη – Ο «Κόκκινος Αμπελώνας» του Βαν Γκογκ

(Ανάλυση του πίνακα «Κόκκινος Αμπελώνας» (1888) – το μοναδικό έργο που πούλησε ο καλλιτέχνης εν ζωή. Σύνδεση με φλογερά χρώματα Οκτωβρίου και σκληρή αγροτική ζωή.)

Ο Vincent Van Gogh κατάφερε να πουλήσει μόνο ένα πίνακα του από «Το κόκκινο αμπέλι» (Arles, 4 November 1888}, μόλις τέσσερις μήνες πριν τον θάνατό του. Αυτός ο πίνακας του Βίνσεντ Βαν Γκογκ, δημιουργημένος το 1888 στην περίοδο που ο ζωγράφος διέμενε στην Αρλ της Γαλλίας, αποτελεί ένα από τα λίγα έργα που πούλησε κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Το έργο απεικονίζει έναν αμπελώνα με φλογερά κόκκινα φύλλα υπό το φως του ήλιου, σε μια παλέτα χρωμάτων που αντανακλά τα συναισθήματα και την κατάθλιψη του ζωγράφου.

Η σκληρή αγροτική ζωή, ο ήλιος που βοηθά αλλά και δυσκολεύει τη ζωή και την εργασία, οι αγρότες που σκυμμένοι μαζεύουν με κόπο τα σταφύλια μέσα σε μεγάλα καλάθια.

Το κόκκινο κυριαρχεί ως χρώμα εξ’ ου και το όνομα το Κόκκινο Αμπέλι. Οι δυναμικές πινελιές του προσδίδουν ζωντάνια, ενώ ταυτόχρονα αποτελούν σύμβολο της περιόδου εξέλιξης της τέχνης του Βαν Γκογκ.

Ο Κόκκινος Αμπελώνας του Βαν Γκογκ, ( 1888} με φλογερά 

κόκκινα φύλλα  και αγρότες στον φθινοπωρινό τρύγο.

• 8. Εποχές - από την Οκτάνα - Ανδρέας Εμπειρίκος (απόσπασμα)

(Η λυρική διάσταση του Οκτώβρη με το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Εποχές», που τον παρουσιάζει σαν αυτοκράτορα με πορφύρα.)

Τώρα που τέλειωσε το καλοκαίρι, τώρα που μπαίνει ο μην Οκτώβρης,

σαν αυτοκράτωρ με πορφύρα, και πέφτουν οι βροχές του φθινοπώρου,

και αναπνέω τις μυρουδιές της μουσκεμένης γης, σκεπτόμενος…

τώρα που μεσ’ στον κήπο μας απόμειναν λίγα, ελάχιστα λουλούδια και

πέφτει στη βεράντα μας το σούρουπο νωρίς, εδώ, που ακόμη προ μηνός

επάλλοντο στον φλογερό ορίζοντα τα τζιτζίκια, και τώρα πίπτουν κεραυνοί.

Διαβάστε επίσης: Ο Ανδρέας Εμπειρίκος διαβάζει Εμπειρίκο από την συλλογή, Οκτάνα. Μα τί θα πει Οκτάνα; - Ανάλυση

🍂 Οκτώβριος: μια πύλη ιστορίας, παράδοσης και φύσης

Ο Οκτώβριος μοιάζει με κοσμική αναπνοή: τα πρωτοβρόχια ξεπλένουν τη σκόνη του καλοκαιριού, τα χρυσάνθεμα ανθίζουν σαν φθινοπωρινά άστρα στη γη, και η μέρα μικραίνει καθώς ο ήλιος γέρνει στον χειμώνα.

Είναι ο μήνας όπου η φύση θυμίζει στον άνθρωπο τη θνητότητα και ταυτόχρονα την αναγέννηση· ο χρόνος δεν είναι ευθύγραμμος αλλά κύκλος, μια αέναη παλίρροια φθοράς και ελπίδας.

Στην κοσμολογία του φθινοπώρου, κάθε σταγόνα βροχής είναι σαν λέξη που γράφει στο χώμα την ιστορία του ουρανού, κάθε γιορτή του Οκτώβρη γίνεται υπόμνηση ότι ο πολιτισμός ριζώνει σε μνήμη και σε υπέρβαση. Έτσι, ο Οκτώβριος δεν είναι απλώς μήνας· είναι φιλοσοφικός καθρέφτης όπου η ψυχή βλέπει την περατότητά της και, ταυτόχρονα, τη δίψα της για αιωνιότητα.

✍🏻 Εργασία Σοφία Ντρέκου

• 9. Βιβλιογραφία και Πηγές

(Αναφορά σε πηγές: Σιμόπουλος, Θεοδοσίου – Δανέζης, Ψυχογιού, Χριστοδουλάκης, Εμπειρίκος, Βαν Γκογκ, Καθημερινή.)

• Ελένη Ψυχογιού - Λαογράφος, Ερευνήτρια του Κέντρου Ερεύνης Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.
• Ο Μήνας Οκτώβριος (Διονύσης Π. Σιμόπουλος (1943 -7 Αυγ 2022), Επίτιμος Δ/ντής του Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου). Οι Μήνες Σεπτέμβριος και Οκτώβριος, Γεωτρόπιο Ελευθεροτυπίας, Τεύχος 489 (29 Αυγούστου 2009).

• Θεοδοσίου Στράτος και Δανέζης Μάνος, «Η Οδύσσεια των Ημερολογίων - Αστρονομία και παράδοση». Εκδόσεις Δίαυλος, Αθήνα 1996.

• Αγαπάω πολύ τον Οκτώβρη: Φαίδων Χριστοδουλάκης (MA Θεολογίας)

• Αφιέρωμα: Οκτώβριος, ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ Καθημερινής, 7 Οκτωβρίου 2001

• Ο Κόκκινος Αμπελώνας (1888) του Βίνσεντ Βαν Γκογκ / Vincent van Gogh (1853–1890): The Red Vineyard / Red Vineyard at Arles (Montmajour) Wikidata Βίνσεντ βαν Γκογκ Κατάλογος έργων

 • Ανδρέας Εμπειρίκος (1901-1975) «Τώρα που τέλειωσε το καλοκαίρι» Απόσπασμα από το ποίημά του με τίτλο «Εποχές». από την Οκτάνα (Βλ. εδώ)

• Το οπτικοακουστικό υλικό (Βίντεο) από www.YouTube, εταιρεία της Google

Πηγή: Αέναη επΑνάσταση | www.Sophia-Ntrekou.gr

Περισσότερα Θέματα: Φθινόπωρο, 28η Οκτωβρίου,

Μ. Δανέζης, Δ. Σιμόπουλος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος

Ενότητα Διαλόγου με Αναγνώστες και Αναγνώστριες

🍂 Οκτώβριος: Πρωτοβρόχια, Χρυσάνθεμα και Γιορτές

Ο Οκτώβριος δεν αλλάζει μόνο τα χρώματα των δέντρων. Μας θυμίζει ότι κάθε κοινωνία, όπως και κάθε άνθρωπος, χρειάζεται να γνωρίζει πότε να αφήνει πίσω της ό,τι εξαντλήθηκε και πότε να σπέρνει ξανά.

Είναι ο μήνας των πρωτοβροχιών και της σποράς, των κυκλάμινων και των χρυσανθέμων· αλλά και μήνας ιστορικής μνήμης. Η Θεσσαλονίκη, η Απελευθέρωση της Αθήνας, το «Όχι» απέναντι στον φασισμό εγγράφουν στον ίδιο μήνα μια δεύτερη εποχή: την εποχή της ευθύνης.

Κι ίσως εδώ βρίσκεται ένα σύγχρονο κοινωνικό μήνυμα του Οκτωβρίου.

Σε μια εποχή ταχύτητας, κοινωνικής απομόνωσης, πολέμων, ανασφάλειας και εύκολης λήθης, έχουμε ανάγκη να ξαναβρούμε τον χρόνο της ωρίμανσης. Να μη θεωρούμε πρόοδο κάθε τι καινούργιο ούτε παρωχημένο κάθε τι παλιό. Να κρατούμε από την παράδοση ό,τι γεννά κοινότητα και από την Ιστορία ό,τι μας εμποδίζει να επαναλάβουμε τα σκοτάδια της.

Γιατί πολιτισμός δεν είναι να θυμόμαστε απλώς τις ημερομηνίες.
Είναι να καταλαβαίνουμε τι απαιτούν από εμάς σήμερα.

Ο Οκτώβριος μετατρέπεται σε μήνα συμβολισμών, αντίστασης και ελευθερίας.

Είναι μήνας μετάβασης. Και ίσως γι' αυτό μας θέτει ένα ερώτημα βαθύτερο από την εποχή του: Τι πρέπει να πέσει σαν παλιό φύλλο και τι αξίζει ακόμη να σπείρουμε;

📖 Ολόκληρο το αφιέρωμα: Οκτώβριος: Πρωτοβρόχια, Χρυσάνθεμα και Γιορτές – Ιστορία και Παράδοση του μήνα »

Ερωτήσεις Διαλόγου

• 1. Μπορεί η παράδοση να παραμένει ζωντανή χωρίς να μετατρέπεται σε νοσταλγία; Ποια στοιχεία της λαϊκής μνήμης μπορούν ακόμη να λειτουργήσουν δημιουργικά σε μια τεχνολογική και αστικοποιημένη κοινωνία;

• 2. Ο Οκτώβριος ήταν παραδοσιακά μήνας σποράς. Τι σημαίνει «σπέρνω» σήμερα κοινωνικά; Παιδεία, αλληλεγγύη, συλλογικότητα, πολιτισμό ή κάτι διαφορετικό;

• 3. Η ανάρτηση συνδέει την ομορφιά της φύσης με γεγονότα πολέμου, απελευθέρωσης και αντίστασης. Μπορεί η ιστορική μνήμη να λειτουργήσει ως άμυνα απέναντι στον αυταρχισμό και τη βία χωρίς να καλλιεργεί νέους διχασμούς;

• 4. Σε μια κοινωνία που κινείται ολοένα ταχύτερα, τι χάνουμε όταν παύουμε να αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο ως εποχή, κύκλο και ωρίμανση και τον βιώνουμε μόνο ως πρόγραμμα και προθεσμία;

• 5. Από τα πρωτοβρόχια και τη σπορά μέχρι το «Όχι» και την Απελευθέρωση, ο Οκτώβριος συνδέει ανανέωση και μνήμη. Μήπως μια κοινωνία χρειάζεται και τα δύο... να θυμάται αρκετά ώστε να μη χάσει την ταυτότητά της, αλλά και να αλλάζει αρκετά ώστε να μη φυλακιστεί στο παρελθόν;

...και μια ακόμη εναλλακτική εκδοχή Ενότητα Διαλόγου

Ο Οκτώβριος με τα πρωτοβρόχια, 🌧️ τα χρυσάνθεμα τις μνήμες και τις γιορτές του. Ένας μήνας που είναι γέφυρα ανάμεσα στη φύση, την ιστορία και τη μνήμη. Χρώματα φθινοπωρινά, ποίηση, μυστικά ουρανού και ιστορία χαραγμένη στις ψυχές μας, υπενθυμίζει τη σημασία της παράδοσης, της ανθεκτικότητας και της συνέχειας.

Από τον Άγιο Δημήτριο έως την 28η Οκτωβρίου, από τα κυκλάμινα και τα χρυσάνθεμα, μέχρι τον Κόκκινο Αμπελώνα του Βαν Γκογκ, ο Οκτώβρης μάς θυμίζει ότι κάθε τέλος είναι κι αρχή.

Εύχομαι να μας βρει με φωνές αγωνιστικές, με ψυχές ανθεκτικές και με καρδιές που δεν ξεχνούν το χρέος της μνήμης.Οι μέρες του να ανθίσουν σαν χρυσάνθεμα και να γεμίσουν τη ζωή σας με φως, μνήμη και νέες αρχές στα χρώματα του φθινοπώρου για αγώνα, δικαιοσύνη, ελευθερία και αλήθεια. Ο μήνας του «Όχι» ας εμπνεύσει κάθε μικρό και μεγάλο αγώνα για δικαιοσύνη, ελευθερία και αλήθεια

Καλό μήνα Οκτώβρη με την κάθε μέρα του να είναι ένα μικρό θαύμα με αστερόσκονη ευγνωμοσύνης και φωτός.

🍁 Ο Οκτώβριος, δέκατος μήνας του Γρηγοριανού ημερολογίου, είναι μήνας σποράς, πρωτοβρόχιας ανανέωσης και ιστορικής μνήμης. Εξερευνήστε τη λαογραφία, την ιστορία και την τέχνη που τον συνοδεύουν. 🍂 https://www.sophia-ntrekou.gr/2017/09/oktober.html

Ερωτήσεις διαλόγου

• Ποια εικόνα ή γιορτή του Οκτωβρίου σας αγγίζει περισσότερο;
• Εσείς τι αγαπάτε περισσότερο στον Οκτώβρη: τη φύση, τις γιορτές ή τις μνήμες του;
• Αν έπρεπε να περιγράψετε τον Οκτώβριο με μια λέξη, ποια θα ήταν;
• Πώς μπορεί ο Οκτώβριος να εμπνεύσει τις δικές μας επαγγελματικές και προσωπικές αρχές;
• Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σας θυμίζει ο Οκτώβρης;

Οι αναγνώστες και οι αναγνώστριες σχολιάζουν

♦ Σχόλιο Constantine E. Tseppas: Καλό μήνα. Ευχαριστούμε πολύ για τις ενέσεις ενθάρρυνσης που μας δίνετε.!!! 1 Οκτ. 2026

♦ Απάντηση Sophia Drekou: Ευγενέστατε κ. Constantine E. Tseppas Καλό μήνα με την κάθε μέρα του να είναι ένα μικρό θαύμα με αστερόσκονη ευγνωμοσύνης και φωτός. 1 Οκτ. 2026

♦ Sophia Drekou: Καλόν Οκτώβρη 🍂 με φθινοπωρινή ✨αστερόσκονη ευγνωμοσύνης και φωτός. Ποιο είναι το πρώτο πράγμα που σας θυμίζει ο Οκτώβρης; 1 Οκτ. 2025

♦ Απάντηση Ιωάννης Πετκου: Sophia Drekou Βροχές, ομίχλη, αποσύνθεση,,, κίτρινα φύλλα δέντρων πού θυμίζουν θάνατο.

♦ Απάντηση Sophia Drekou: Ιωάννης Πετκου, αλήθεια ο Οκτώβρης έχει και αυτή τη μελαγχολία της αποσύνθεσης και των κιτρινισμένων φύλλων. Μα μέσα από τη φθορά γεννιέται και η ανανέωση. Τα πρωτοβρόχια ξεπλένουν, τα χρυσάνθεμα ανθίζουν και η μνήμη του μήνα, μάς διδάσκει ότι κάθε τέλος κρύβει μια νέα αρχή.

♦ Παραδοσιακός Αργαλειός: Τα κείμενά σας, οι μουσικές, τα χρώματα, οι μυρουδιές, οι θύμισες, το ήθος τους με ταξίδεψαν, σοφή μας φίλη. Σας ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου! (Μια απόγονος ενός κόσμου που τέτοιον καιρό ταξίδευε προς τα χειμαδιά του θεσσαλικού κάμπου, αφήνοντας την πρώτη πατρίδα στα ψηλά βουνά της Πίνδου)

♦ υιος άσωτος (Sotirios Laliotis): Πράγματι δημιουργεί την αίσθηση του νέου και μάλιστα χωρίς απαραίτητα της προϋποθέσεις του προηγούμενου. Μας αφήνει όμως, εμείς να συνθέσουμε το παλιό με αυτό που θα θέλαμε σαν καινούργιο. Να είσαι καλά σοφία που μοιράζεσαι μαζί μας τα δικά μας ανεκλάλητα. 21 Οκτ 2018

Video (Παλιά Γειτονιά) 1937 Ποζέλι Λουίζα & Κώστας Μανιατάκης

3:20

♦ Σοφία Ντρέκου 18 Οκτωβρίου 2017 στις 9:59 μ.μ.: Φθινόπωρο, η εποχή με τα ωραιότερα χρώματα. Το φως λιγοστεύει, οι μέρες μικρές. Νεκρά χρωματιστά φύλλα οι αναμνήσεις. Ο Βοριάς τα παρασέρνει στην παγωμένη νύχτα κι η θάλασσα σβήνει στην άμμο τα βήματα των εραστών που χώρισαν. «Αγαπάω πολύ τον Οκτώβρη. Για πολλούς λόγους...

♦ Aggelos Aslanidis: διαγωνίσματα τουλάχιστον ένα σε κάθε μάθημα μπορεί και δύο Αξιολόγηση και Ανταμοιβή των μαθητών. Οκτώβριος εορτή της σημαίας μας στα σχολεία, κατάθεση του προγραμματισμού κάθε μαθήματος από τους εκπαιδευτικούς. Άντε λοιπόν να μαζέψεις τον προγραμματισμό της διδακτέας ύλης από τους καθηγητές και ιδιαίτερα από αυτούς που θέλουν να πουν πολλά... 18 Οκτ 2017 στις 10:24 μ.μ.

♦ Aggelos Aslanidis: Οκτώβριος, στο νέο σχολείο//της χαμογέλασα// της έπιασα το χέρι// της είπα σ' αγαπώ// μου χαμογέλασε // στο διάλειμμα μου είπε// έλα στο παγκάκι κοντά στην ακακία// αν μιλούσε το παγκάκι ή η ακακία σήμερα πόσα πολλά θα είχαν να πουν... θυμάσαι... 18 Οκτ 2017 στις 10:32 μ.μ.

♦ Σοφία Ντρέκου: Καλλιεπέστατα συμπληρώσατε την λογοτεχνική μου δημοσίευση κ. Aggelos. Η ποίηση και τα σχόλια σας με ξεκουράζουν χρωματιστά. Θα τα συμπληρώσω στο τέλος της δημοσίευσης. 

♦ Christalleni Kazamia: Επίσης, η 1ηΟκτωβρίου ορίστηκε ως Ημέρας της Ανεξαρτησίας της Κύπρου. Οι συμφωνίες εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας τέθηκαν σε ισχύ στις 16 Αυγούστου 1960, ωστόσο λόγω των καλοκαιρινών διακοπών και της απουσίας των ξένων Πρέσβεων στις χώρες τους, το Υπουργικό συμβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας, αποτελούμενο από εφτά Ελληνοκυπρίους και τρείς Τουρκοκυπρίους υπουργούς, στις 11 Ιουλίου 1963 ομόφωνα αποφάσισε τον ορισμό της 1ης Οκτωβρίου ως Ημέρας της Ανεξαρτησίας της Κύπρου. 1 Οκτ 2016

♦ Sophia Drekou: Σας ευχαριστώ πολύ κ. Christalleni για την σημαντική πληροφορία!! Λευτεριά στην Κύπρο μας!!

♦ Christalleni Kazamia: Η Κύπρος είναι Ελληνική κι Ελληνική θα μείνει!.... αυτό προστάζει, η Λευτεριά!!!! 1 Οκτ 2016

♦ Ιφιγένεια Γεωργιάδου 1 Οκτωβρίου 2014
Καλό μήνα ...με υγεία και χαρά ...
πάντοτε έτοιμες για καρδιακές συρράξεις
υψηλών συναισθηματικών αντοχών
οριακών μέσα και έξω από τα τείχη
των υπερβολών των αναστολών των ενδοιασμών
των μοναδικών αγαπητικών αποδοχών!!! Ι.Γ

🎞️ Video Ameno - Era - Troy (HD)

▶️ Έτοιμες για καρδιακές συρράξεις... - Ιφ. Γεωργιάδου, Σ. Ντρέκου

♦ Sophia Drekou: Ιφιγένεια μου, μοναδική κι αληθινή ψυχή αλληλέγγυης σκέψης κι αγάπης, ένα συγκινητικό ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ. Ανάρτηση (ποίηση και βίντεο) ΕΠΟΣ. Αντεύχομαι με την αγάπη μου, κι εσύ Υγεία και Δύναμη που σε διέπει και φωτίζεις όλο το Φβ.
ΥΣ. Η ανάρτηση θα δημοσιευτεί στα ιστολόγιά μας. 1 Οκτ. 2014

♦ Sarmpezoudis Dimitrios: καλό μήνα, χρειαζόμαστε όσο ποτέ άλλοτε την άνωθεν βοήθεια όχι για να περάσουμε καλά αλλά για να Ζήσουμε και να μη χάσουμε την ψυχή μας, τούτες τις δύσκολες μέρες! πάντοτε χαίρετε, αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εν παντί ευχαριστείτε!!!! και πάλι καλό μήνα! 1 Οκτ 2012

♦ Sophia Drekou: Αμήν Sarmpezoudis Dimitrios... καλό μήνα... χωρίς την άνωθεν βοήθεια πως μπορούμε να σταθούμε;; Ζούμε μέρες αθεϊσμού και διαστροφής. Ο Κύριος να μας ελεήσει. 1 Οκτ 2012

♦ Σοφία Ντρέκου 1 Οκτωβρίου 2014 στις 11:41 μ.μ.

♦ Θεολογία, Επιστήμη, Λογοτεχνία 1 Οκτωβρίου 2015
♦ Αέναη επΑνάσταση 20 Ιανουαρίου 2015
♦ Αέναη επΑνάσταση 21 Ιανουαρίου 2015
♦ Αέναη επΑνάσταση 8 Φεβρουαρίου 2015 στις 3:11 π.μ.

♦ Αέναη επΑνάσταση 12 Οκτωβρίου 2015: 12 Οκτωβρίου 1944 η απελευθέρωση της Αθήνας από τους Γερμανούς

♦ Ποίηση για τον Οκτώβριο